tin & thư | chuyên đề | tác phẩm mới | tác phẩm của tháng | đối thoại | tác giả | gửi bài | góp ý |
sinh hoạt
đối thoại
Vài nhận xét về ba chương đầu (1, 2 và 3) trong bản dịch “Lolita” của ông Dương Tường  [đối thoại]

 

Tháng Ba vừa qua, Công ty Văn hóa & truyền thống Nhã Nam đã giới thiệu rầm rộ quyển tiểu thuyết “Lolita” do ông Dương Tường chuyển ngữ. Bản dịch tác phẩm của các nhà văn đoạt giải Nobel mấy năm gần đây đâu may mắn có được vinh dự to tát nhường ấy!

“Lolita” là lời biện bạch của một kẻ sát nhân tên Humbert, luống tuổi, trí thức. Humbert chịu lấy một góa phụ mà y chán ghét, chỉ vì y thèm khát và muốn được gần gũi (để tán tỉnh) cô con gái Lolita mới 12 tuổi của bà. Khi phát giác sự thật não nề, bà quẫn trí lao ra khỏi nhà, bị ô-tô cán chết! Humbert tìm đến chỗ Lolia cắm trại, giấu nhẹm chuyện này, đón và chở Lolita đi xuyên nước Mỹ, ở khắp các quán trọ dưới danh nghĩa “cha dượng và con gái”, quan hệ tình dục với cô bé. Rồi Lolita nghe lời đường mật của kẻ khác, bỏ rơi Humbert. Sau nhiều năm ra sức tìm kiếm, cuối cùng Humbert gặp lại nàng – lúc ấy gần 18 tuổi và đã có chồng (không phải kẻ đã quyến rũ nàng ngày trước). Được Lolita tiết lộ tông tích kẻ quyến rũ nọ, Humbert đã tìm và giết hắn. Còn Lolita cũng chết, sau khi sinh đứa con nàng có với chồng.

Với nội dung ấy, liệu “Lolita” có đáng được ca ngợi đến thế chăng?

Không phải ngẫu nhiên mà dư luận Âu Mỹ - vốn phóng khoáng hơn ta bội phần – đã kết án (gọi đó là “tranh cãi” là cố ý làm nhẹ vấn đề) ngay khi “Lolita” được phát hành lần đầu. Từ ấy đến nay tuy đã hơn nửa thế kỷ, song một tác phẩm nội dung phi luân và vô đạo đức vẫn là phi luân và vô đạo đức, không nhãn hiệu “văn học” nào che đậy được!

Dịch và phát hành “Lolita” trong thời điểm này chỉ càng khiến nền đạo lý vốn đã suy đồi khủng khiếp từ năm 1975 có nguy cơ trở thành tồi tệ hơn nữa!

Song, phải công bằng thừa nhận một điều: tác giả Nabakov quả có văn tài! Trong “Lolita” chữ nghĩa của ông thật phong phú và ông đã giỏi bọc những ham muốn phi luân của nhân vật Humbert bằng đủ thứ từ ngữ hay ho.

Chuyển tải sang tiếng Việt tài dùng chữ của Nabokov nhất định không dễ dàng (chưa kể theo nhận xét của giới chuyên môn, Nabakov đã đặt tên cho một số nhân vật trong “Lolita” với nhiều ẩn dụ).

Nên dù hoàn toàn không thích quyển này, tôi vẫn tò mò muốn được đọc bản dịch của ông Dương Tường xem sao.

Rất tiếc vì ở nước ngoài nên tôi mới chỉ được đọc ba Chương 1, 2 và 3 do Công ty Nhã Nam đưa lên mạng (www.lolitavietnam.com).

Đọc rồi, tôi không khỏi có một số thắc mắc, rất mong được dịch giả Dương Tường giải đáp cho.

(Tôi chỉ liệt kê được theo Chương, chứ không thể theo trang. Ba chương đầu này rất ngắn, bạn đọc có thể đối chiếu dễ dàng.)

 

Chương 1:

 

1.

She was Lo, plain Lo, in the morning, standing four feet ten in one sock. She was Lola in slacks. She was Dolly at school. She was Dolores on the dotted line. But in my arms she was always Lolita.”

“Buổi sáng, em là Lo, ngắn gọn là Lo thôi, đứng thẳng cao một mét bốn mươi sáu , chân đi độc một chiếc tất. Mặc quần thụng trong nhà , em là Lola. Ở trường học, em là Dolly. Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm, em là Dolores. Nhưng trong vòng tay tôi, bao giờ em cũng là Lolita. “ (Dương Tường - dưới đây sẽ viết tắt là DT).

“Buổi sáng nàng là Lo, ngắn gọn Lo thôi, đứng thẳng cao một mét hăm nhăm, chân đi độc một chiếc tất. Trong áo quần nghiêm chỉnh nàng là Lola. Ở trường học nàng là Dolly. Trên đơn từ nàng là Dolores. Nhưng trong vòng tay tôi bao giờ nàng cũng là Lolita. “ (Hoàng Anh - dưới đây sẽ viết tắt là HA).

Giải thích:

a) “She” là nàng, ai cũng biết! Ông Dương Tường dịch là “em” tất, nhất định phải có chủ đích! Tôi rất mong được biết chủ đích của ông.

b) Lolita cao 4,1 feet – nghĩa là 4,1 x 30, 48 cm = 124,97 cm. Không rõ ông Dương Tường đã tính thế nào mà Lolita thêm được hai mươi mốt phân?

c) “Slacks”: quần dài – dù thụng hay không – cho cả nam lẫn nữ, mặc đâu cũng được, không cứ trong nhà! Câu này có nghĩa: sau khi thay quần áo nghiêm chỉnh – dù ở nhà hay đi ra ngoài - nàng là Lola.

d) Về “trên dòng kẻ bằng những dấu chấm” nhiều người đã có ý kiến, tôi không cần viết thêm.

 

2.

“Did she have a precursor?”

Có ai trước em không nhỉ?” (DT)

“Tôi đã yêu ai trước nàng chưa ư?” (HA)

Giải thích:

Câu tiếng Anh rất rõ nghĩa, nhưng dịch ra tiếng Việt sẽ khá rắc rối, vì ta không thể dịch “precursor” thành “người tiền nhiệm” ... trong tình trường! Ông Dương Tường dịch trại đi, nhưng ý không chính xác; vì mới đọc thoáng qua độc giả dễ nhầm tưởng Humbert muốn biết Lolita (lại “em”!) có anh hay chị nào không. Trong khi ở đây Humbert “hỏi” lại đoàn bồi thẩm “[Quý vị muốn biết] Tôi đã yêu ai trước nàng chưa ư?” rồi y trả lời: “Có, có đấy ạ!”

 

3.

In point of fact, there might have been no Lolita at all had I not loved, one summer, a certain initial girl-child.”

Trên thực tế , có thể sẽ chẳng bao giờ có Lolita nào hết nếu vào một mùa hè nào đó, tôi đã không yêu một bé gái đầu tiên.” (DT)

Thật ra có lẽ chẳng bao giờ có Lolita nào hết, nếu vào một mùa hè nào đó, tôi đã không yêu một cô bé đầu tiên.” (HA)

Giải thích:

“Trên thực tế” chỉ dùng để nói về điều đã / đang xảy ra hoặc không. “Trên thực tế” đi liền với “có thể sẽ” là không lô-gich! Thử tưởng tượng tôi, bắt chước ông Dương Tường, viết thế này: “Trên thực tế, có thể sẽ chẳng bao giờ có nước Việt Nam nghèo nàn nào hết, nếu ....” - rất không ổn, vì “trên thực tế” cả thế giới đều biết có một nước VN đã và đang nghèo xơ xác!

“Trên thực tế” Humbert đã có Lolita!

Ở đây Humbert phân bua với đoàn bồi thẩm về chuyện tình của y; như thế dịch “in point of fact” là “thật ra” hợp lý hơn!

[Nói thêm: Annabel là cô bé đầu tiên ấy, chỉ kém Humbert vài tháng tuổi, gọi là “bé gái” (DT) không ổn!]

 

4.

“Ladies and gentlemen of the jury, exhibit number one is what the seraphs, the misinformed, simple, noble-winged seraphs, envied. Look at this tangle of thorns.”

Thưa quí ông bà bồi thẩm, tang vật số một là cái mà những thiên thần thượng đẳng, những thiên thần ngây ngô , chất phác với đôi cánh cao quí, thèm muốn . Xin hãy nhìn mớ gai chằng chịt này.” (DT)

“Thưa quý vị bồi thẩm, tang vật số một là cái mà những thiên thần thượng đẳng, chất phác mang đôi cánh cao quý, không thấu đáo sự tình nên đã ganh tị. Quý vị hãy nhìn mớ gai chằng chịt này mà xem.” (HA)

Giải thích:

Seraph là thiên thần cấp cao (trong Kinh thánh). Tại sao họ ganh tị? (ở đây dịch “envy” là “ganh tị” chính xác hơn “thèm muốn”!) Họ ganh tị gì? - Họ không 'ngây ngô', mà do “không thấu đáo” (misinformed: được thông tin thiếu sót hoặc sai lạc!) về chuyện tình của Humbert, nên đã sinh lòng ganh tị. Vì thế Humbert đã bị trừng phạt (“mớ gai chằng chịt” là trong nghĩa đó). Độc giả phương Tây dễ dàng liên tưởng ngay đến tích Chúa Jesu phải đội mão gai khi chịu khổ hình. Phần lớn bạn đọc Việt Nam không phải giáo dân đạo Cơ đốc nên khó biết tích này. Lẽ ra ông Dương Tường nên chú thích!

 

Chương 2:

 

5.

“My father was a gentle, easy-going person, a salad of racial genes (...)”

Cha tôi là một người dịu dàng, dễ tính, mang trong mình một hỗn hống gien (...)” (DT)

“Cha tôi là một người hiền lành, dễ tính, lai tạp nhiều chủng tộc (...)” (HA)

Giải thích:

“hỗn hống” là hỗn hợp của thủy ngân (hống) với một hay nhiều kim loại khác (Từ điển tiếng Việt), không thể dùng cho trường hợp này!

 

6.

“At thirty he married an English girl, daughter of Jerome Dunn, the alpinist, and granddaughter of two Dorset parsons, experts in obscure subjects – paleopedology and Aeolian harps.”

Năm ba mươi tuổi, cha tôi lấy một cô gái người Anh, con gái nhà leo núi Jerome Dunn và cháu gái một cặp vợ chồng mục sư ở giáo xứ Dorset, chuyên gia về những đề tài bí ẩn - cụ ông về cổ thổ nhưỡng học, cụ bà về đàn phong hạc.” (DT)

“Năm ba mươi tuổi, cha tôi lấy một thiếu nữ Anh, con của nhà leo núi Jerome Dunn và cháu gọi hai mục sư ở giáo xứ Dorset bằng ông; họ là chuyên gia về những đề tài bí ẩn - người về cổ thổ nhưỡng học, người về đàn phong hạc.” (HA)

Giải thích:

a) “cô gái” tất nhiên phải là con gái và cháu gái, thành ra thừa 2 chữ “gái”!

b) “Granddaughter of two Dorset parsons”: cháu (gái) gọi hai mục sư ở Dorset bằng ông! Không phải “một cặp vợ chồng”, nên cũng không có cụ ông hay cụ bà nào cả.

 

7.

“(...) surely, you all know those redolent remnants of day suspended, with the midges, about some hedge in bloom or suddenly entered and traversed by the rambler, at the bottom of a hill (...)”

“(...) chắc chắn, tất cả quí vị đều biết những dư tàn lãng đãng của ngày lơ lửng cùng đám muỗi mắt bên trên một hàng giậu nở hoa, hoặc bất chợt bị đột nhập và xuyên qua bởi kẻ lãng du dưới chân một quả đồi (...)” (DT)

“(...) chắc chắn tất cả quí vị đều biết những dư âm thơm ngát của ngày tàn lơ lửng cùng đám muỗi mắt bên trên một hàng giậu nở hoa nào đấy hoặc bất chợt bị những bước chân của kẻ lãng du dưới chân một quả đồi làm xáo trộn (...)” (HA)

Giải thích:

a) “redolent”: thơm phức (trên một hàng giậu nở hoa mà!), không phải lãng đãng!

b) “bị đột nhập và xuyên qua bởi kẻ lãng du” nghe rất lạ tai!

 

8.

“Perhaps she wanted to make of me, in the fullness of time, a better widower than my father.”

Có lẽ bác muốn rèn cho tôi, tới kì viên mãn , trở thành một ông góa tốt hơn cha tôi.” (DT)

“Có lẽ bác muốn rèn cho tôi trở thành một người đàn ông góa biết cư xử hơn cha tôi, khi tới lúc.” (HA)

Giải thích:

a) tiếng Việt không chỉ có một tính từ “tốt”, để rồi cái gì cũng “tốt” (ăn tốt, ngủ tốt, học tốt, chết tốt...)

b) “In the fullness of time”: tới lúc thích hợp (Từ điển Anh-Việt).

 

9.

“From the aproned pot-scrubber to the flanneled potentate (...)”

Từ chị lao công cọ bô đeo tạp dề đến ông trùm sỏ mặc đồ flanen (...)” (DT)

“Từ người giúp việc dọn dẹp tầm thường đến kẻ quyền uy hét ra lửa ăn mặc sang trọng (...)” (HA)

Giải thích:

“Bô” là cái chậu để người già, người bệnh liệt giường, trẻ em đại hoặc tiểu tiện.

Đây nói về khách sạn sang trọng Mirana của ông bố, không phải nhà thương hay viện dưỡng lão, nên không thể có “bô” để cọ! “The pot-scrubber” là người cọ rửa soong chảo, ở đây nên hiểu khái quát là “người giúp việc dọn dẹp tầm thường”. Tương tự, nên hiểu khái quát “the flanneled potentate” là “kẻ quyền uy hét ra lửa ăn mặc sang trọng”.

 

10.

“and some interessting reactions on the part of my organism.”

và những phản ứng ngồ ngộ nơi cơ thể tôi” (DT)

“và những phản ứng ngồ ngộ nơi bộ phận ấy của cơ thể tôi” (HA)

 

Chương 3:

 

11.

“and I then see Annabel in such general terms as: (...)”

“theo cách này, tôi hình dung Annabel dưới dạng vẻ có thể mô tả bằng những từ chung chung như (...) (DT)

“và rồi tôi hình dung Annabel dưới những khái niệm chung chung như (...) (HA)

Giải thích:

Đoạn gạch dưới vừa thừa (không có trong nguyên bản) vừa tối nghĩa!

 

12.

“(...) I doubt if much individual genius should be assigned to our interest in the plurality of inhabited worlds (...)”

“(...) tôi không tin rằng người ta có thể gán cho chúng tôi ít nhiều phẩm chất thiên tài chỉ vì chúng tôi quan tâm đến sự đa nguyên của thế giới có cư dân (...)” (DT)

“(...) tôi không tin người ta cho rằng chúng tôi có sở thích ít nhiều độc đáo, chỉ vì chúng tôi quan tâm đến sự hiện hữu của nhiều thế giới có cư dân (...)” (HA)

Giải thích:

a) “Genius” không chỉ có một nghĩa “thiên tài”! Ở đây nó đồng nghĩa với “inclination, taste” (sở thích, khuynh hướng) – “individual genius”: sở thích độc đáo, khác lạ!

b) “Plurality”: sự có nhiều - (không phải “đa nguyên” hay “đa” gì khác!)

 

13.

“(...) there was a snapshot taken by my aunt (...) in a sidewalk café.”

“(...) có một tấm hình do bác tôi chụp nhanh tại một tiệm cà phê vỉa hè.” (DT).

Giải thích:

Câu dịch không sai, nhưng e rằng không ít bạn đọc trong nước tưởng nhầm bên trời Tây văn minh cũng có quán cóc “chiếm dụng lề đường” chẳng khác ở Việt Nam. Không phải! Châu Âu vốn lạnh nên quán cà phê (cả quán ăn) thường chỉ bày bàn trên lề đường cho khách khi thời tiết ấm áp, để khách được hưởng nắng ấm và “ngắm cô đi qua, nhìn bà đi lại”; đây thường là những quán khá sang hoặc sang, vì họ phải trả bộn tiền cho thành phố để được phép sử dụng vài mét lề đường. Lẽ ra ông Dương Tường nên chú thích, nếu được, giúp bạn đọc hiểu thêm đôi nét sinh hoạt ở một đất nước xa lạ.

 

Ngoài 13 thắc mắc trên còn vài chỗ ông Dương Tường dịch không chính xác hoặc hơi lủng củng hoặc dịch bám chữ thành ra khó hiểu!

Hy vọng 33 Chương còn lại ít sai sót hơn, kẻo ông Dương Tường sẽ phải sửa không chỉ “ít ra dăm chục lỗi” như ông vừa trả lời phỏng vấn!

 

 

------------------

Bài liên quan:

25.04.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Khiếp quá, hưng phấn thuộc dạng bạo dâm? Mẹ bạo dâm con gái ruột hay sao? Vụ này thì còn xì-căng-đan bằng trăm lần vụ bố dượng mơn trớn con gái vợ trong Lolita. Sao Nhã Nam không cho Vô Tri giật một cái tít kiểu “Mẹ bạo dâm con gái – một thử nghiệm văn chương mang tên Milan Kundera” để mang xe tải ra mà chở tiền về nhỉ?... (...)
 
20.04.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... “on the dotted line”một thành ngữ hết sức bình thường và thông dụng trong lời nói hàng ngày ở các nước nói tiếng Anh, chứ chẳng có gì là “một cách nói cụ thể, lạ hóa, khiến người ta phải liên tưởng, động não…”, chẳng có gì là “chơi chữ”, cũng chẳng có gì là “bệnh hoạn”, “si mê”, “ám ảnh”, “phát rồ”... cả!... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Vladimir Nabokov giỏi tiếng Anh và tiếng Nga như nhau (Tiếng Nga là tiếng mẹ đẻ của ông). Tôi đồ rằng trình độ tiếng Anh và tiếng Nga của Nabokov chắc không thua trình độ tiếng Anh và tiếng Việt của dịch giả Dương Tường là mấy. Vậy mà, khi đích thân dịch Lolita sang tiếng Nga (ông viết tiểu thuyết này bằng tiếng Anh), Nabokov đã phải dịch câu: “She was Dolores on the dotted line” thành “Она была Долорес на пунктире бланков”... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Trên trang Evan đã có một bài viết của Toàn Phong, nhan đề “‘Trên dòng kẻ chấm’ và chuyện dịch thuật của Dương Tường”, phản hồi về bài viết “Dịch loạn: Sai từ Lolita sai đi...” của Tùy Phong... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Dịch giả trẻ thế hệ 8x có thể còn quá non trẻ và chưa đủ vốn sống để dịch hay, nhưng những dịch giả nhiều năm trong nghề cũng chưa hẳn đã tránh được những sai sót quá lộ liễu. Ngay trong những dòng đầu tiên của Lolita - cuốn sách đang được tung hô ầm ĩ nhất hiện nay, cũng đã thấy câu văn tối nghĩa và khó hiểu: “Ở trường học, em là Dolly. Trên dòng kẻ bằng những dấu chấm, em là Dolores. Nhưng trong vòng tay tôi, bao giờ em cũng là Lolita.” ... (...)
 
18.04.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Mỗi lần Nhã Nam đưa ra một thông báo về số phận cuốn sách “Bản đồ và Vùng đất”, thì cùng ngày đó Cao Việt Dũng lại đưa ra một lời cảm ơn và xin lỗi. Thông báo tạm ngừng phát hành, thì anh ta cảm ơn và xin lỗi lơ mơ. Thông báo chính thức thu đổi cuốn sách, thì anh ta cảm ơn và xin lỗi du dương hơn. Có phải đây chỉ là những sự trùng hợp ngẫu nhiên?... (...)
 
17.04.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Hội đồng thẩm định của NXB Văn học và Công ty Nhã Nam đã đi đến kết luận: “Bản đồ và Vùng đất” là cuốn sách dịch để lại nhiều lỗi, thuộc nhiều loại khác nhau: dịch sai nghĩa; dịch chệch nghĩa; dịch sót; diễn đạt tiếng Việt có nhiều bất ổn. Số lượng lỗi này cao hơn so với chuẩn biên tập của chúng tôi, vượt quá số lỗi tối đa cho phép để sách có thể tiếp tục được lưu hành... (...)
 
12.04.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Trước hết, dịch giả cần tắm mình trong không khí tư tưởng của tác giả, qua đó nắm được thần hồn của tư tưởng tác phẩm, hay rộng hơn - tác giả. Vẫn còn là chưa đủ. Điều tối cần thiết là thái độ làm việc nghiêm cẩn của người dịch... (...)
 
02.04.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... trên một trang web văn chương, người ta phát hiện ra cuốn sách dịch mắc một kỷ lục đen: tới 3.000 lỗi, và đó lại là tác phẩm được xuất bản với sự hỗ trợ của Trung tâm sách quốc gia thuộc Bộ Văn hóa Pháp!... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... xí - dịch văn chương chớ đâu phải phô tô cóp pi ảnh tục mà đòi / phải giống y chang - chuyển ngữ là sáng tạo nghe chưa... (...)
 
30.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Người đàn ông là bố đẻ cô gái mà những đứa con ruột của nàng gọi mẹ vợ tôi – người chỉ có một người con gái duy nhất - là bà ngoại, ông vừa phải đón nhận một tin dữ. “Ông bị ung thư cổ tử cung (cancer de l’intestin)”, nàng nói. “Đã di căn sang buồng trứng”... (...)
 
25.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Ngay sau khi bài viết Hết dịch “giả” thì tới ký “giả”! của tôi được đăng trên mục “đối thoại” của Tiền Vệ, qua đó tôi vạch ra một loạt những chi tiết sai be bét trong bài báo “Sách, thương hiệu và uy tín” của Nguyễn Hữu Hồng Minh, thì báo Thanh Niên đã lẳng lặng tháo gỡ bài báo đó... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Bước sắp tới Nhã Nam làm là đối chiếu toàn bộ bản dịch, sau đó sẽ làm việc với dịch giả Cao Việt Dũng. “Nếu cần thiết, Nhã Nam và NXB Văn Học sẽ đứng ra lập hội đồng thẩm định, mời các chuyên gia ở ngoài để đảm bảo tính khách quan...” (...)
 
22.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Bản đồ và vùng đất không chỉ có vấn đề dịch thuật mà còn có cả vấn đề Việt văn. Dịch tức là tìm cái tương đương trong ngôn ngữ khác. Một dịch giả kém Việt văn không thể dịch một nhà văn (đây lại là một nhà văn lớn) ra tiếng Việt. Những thí dụ tôi đưa ra ở trên chứng tỏ rằng ông Cao Việt Dũng có một trình độ tiếng Việt thảm hại... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Tờ Thanh Niên ngày 21/03/2012 có bài báo rất ngắn “Sách, thương hiệu và uy tín” của Nguyễn Hữu Hồng Minh, viết về vụ nxb Nhã Nam thu hồi bản dịch của Cao Việt Dũng. Bài báo chỉ có một nhúm chữ mà đã chứa một loạt những chi tiết sai be bét... (...)
 
19.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Với tinh thần cầu thị và ý thức về trách nhiệm của mình đối với cuốn sách do mình xuất bản, Ban Giám đốc Nhã Nam quyết định dừng việc phát hành cuốn sách kể từ ngày 15/3/2012 để tiến hành kiểm định chất lượng bản dịch một cách toàn bộ. Nhã Nam đã gửi thư cảm ơn tới trang Tiền Vệ, mục Đối thoại, tác giả Hà Thúc Lang về những góp ý đó, và chân thành nhận lỗi với độc giả... (...)
 
17.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Một nhóm đưa ra ý kiến nghiêm túc, yêu cầu ông Cao Việt Dũng thành thật tiếp thu lời phê bình của ông Hà Thúc Lang. Một nhóm hăng hái đứng về phía ông Cao Việt Dũng, biến những bài phê bình mang tính học thuật của ông Hà Thúc Lang thành ra những lời đả kích cá nhân bên ngoài phạm vi học thuật, rồi xúi giục ông Cao Việt Dũng bất chấp những lời phê bình của ông Hà Thúc Lang... (...)
 
16.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Từ phần này trở đi, tôi sẽ lần lượt đưa ra các lỗi dịch cụ thể của Cao Việt Dũng... Trước hết, tôi xin nhấn mạnh ý kiến đã nêu ra trong những bài «Nhận xét về bản dịch truyện ngắn ‘Quả táo vàng của ham muốn vĩnh cửu’ (M.Kundera) của Cao Việt Dũng» : trong dịch thuật, không nên có khái niệm “lỗi sai ít” và “lỗi sai nhiều”. Đã sai là sai, nhất là với những nhà văn như Kundera hay Houellebecq, mỗi từ viết ra đều có dụng ý... (...)
 
11.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Lần đầu tiên trong sự nghiệp văn chương của mình, Houellebecq dám đề cập và phân tích cặn kẽ mối quan hệ không hề đơn giản giữa nghệ sĩ và sáng tác, giữa nghệ thuật và xã hội, thông qua nhân vật chính Jed Martin với hai niềm say mê lớn - hội họa và nhiếp ảnh. Để dịch Bản đồ và vùng đất, vì lẽ đó, không thể không trang bị một số từ vựng và kiến thức nhất định về hai lĩnh vực này. Đáng tiếc, anh Cao Việt Dũng đã không trang bị gì cả... (...)
 
07.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Ngoài hạn chế về trình độ Pháp văn và lười động não, còn một nguyên nhân nữa dẫn đến những lỗi dịch của Cao Việt Dũng trong đó là sự thiếu hiểu biết của dịch giả về hiện thực Pháp... (...)
 
01.03.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Trong phần I, tôi đã nêu hạn chế về Pháp văn là nguyên nhân chính dẫn tới những lỗi dịch sai của Cao Việt Dũng trong tiểu thuyết Bản đồ và vùng đất. Trong phần này, tôi sẽ phân tích thêm một nguyên nhân nữa, đó là: lười suy nghĩ, được thể hiện qua những lỗi dịch hết sức ngớ ngẩn... (...)
 
27.02.2012
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Trong dịch thuật, người ta có thể đôi khi sơ suất, nhưng dịch sai ở một tần suất chóng mặt và sai ngay từ câu đầu tiên của tác phẩm như trường hợp Cao Việt Dũng thì quả là hiếm... (...)
 
22.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... 70 lỗi dịch trong một truyện ngắn là hậu quả tất yếu của một phong cách làm việc cẩu thả và một trình độ chuyên môn quá hạn chế. Không thể tưởng tượng nổi dịch giả tiếng Pháp chuyên nghiệp mà dịch từng chữ rời rạc như học trò phổ thông, không nắm được những qui luật ngữ pháp thông dụng, những kiến thức văn hóa tối thiểu... (...)
 
20.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Tôi tiếp tục nhận xét về bản dịch của Cao Việt Dũng (xem phần I và phần II). Vì vậy, trong phần III này, các trích đoạn sẽ được đánh số từ 16 đến 30... (...)
 
18.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Tôi tiếp tục nhận xét về bản dịch của Cao Việt Dũng (xem phần I). Vì vậy, trong phần II này, các trích đoạn sẽ được đánh số từ 2 đến 15... (...)
 
16.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Ông viết: «ý kiến của Vi Văn Tuyên có nhiều chỗ sai, không hợp lý... có thể gây ảnh hưởng đến uy tín cá nhân của người khác». Xin hỏi: ý kiến của tôi sai và không hợp lý ở những chỗ nào? Tôi có vu khống ông không? Những vấn đề tôi nêu ra, đều có dẫn chứng cụ thể... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Về vấn đề dịch tiểu thuyết «Vô tri», tôi sẽ quay lại vào một dịp khác. Hôm nay, xin gửi tới Tiền Vệ những nhận xét về dịch thuật truyện ngắn «Quả táo vàng của ham muốn vĩnh cửu» (nguyên tác «La pomme d’or de l’éternel desir») của Milan Kundera do anh Cao Việt Dũng dịch và xuất bản... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Đến giờ thì mình thấy, lời “phỏng đoán” của nhà thơ Nguyễn Đăng Thường rằng “Chí Phèo & Thị Nở cũng có thể là mỗi chúng ta”, càng ngày càng... đúng! Hehe, nhưng trước khi chứng minh lời “phỏng đoán” của bác Thường là càng ngày càng đúng, mình muốn đi... vòng sang vài câu chuyện khác một chút, nhá, ngắn thôi mà!... (...)
 
15.12.2011
[THƯ TOÀ SOẠN] ... Tiền Vệ không biên tập những bài đối thoại, không chịu trách nhiệm về ý kiến của những người đối thoại, và chỉ từ chối đăng những bài xúc phạm đến đời tư của người khác. Tiền Vệ đòi hỏi và tôn trọng tinh thần tự chịu trách nhiệm của những người tham gia đối thoại, và do đó, Tiền Vệ không cần, và không thể, sử dụng các chuyên gia để biên tập hay sửa đổi ý kiến của những người tham gia đối thoại... (...)
 
12.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Dịch giả trẻ Cao Việt Dũng vậy là một anh tuyên truyền thiên tài! Tư bản đang giãy chết, kinh tế tư bản đang khủng hoảng, nay văn chương tư bản lại lâm nguy, mỗi nước Việt ta ngày càng tấn tới, năm ngoái đã giật cái mề đay Phiu, năm nay tiện tay chộp luôn Nobel văn chương, để lên “đỉnh cao trí tuệ” một thể!... (...)
 
07.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Để tiếp tục hai bài viết mới đây trên Tiền Vệ (I và II), tôi xin gởi tới quí độc giả những nhận xét của tôi về bản dịch bài phỏng vấn Philippe Sollers của ông Cao Việt Dũng, trích trong cuốn của Vincent Kaufmann... (...)
 
06.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... - Chez toi là nhà cậu. Tui đánh máy sai chez toi thành chez moi. - Tui chưa đọc “Ignorance”, tui chỉ góp ý trong giới hạn đoạn văn mà các độc giả khác trích lại. Điều này tui có nói rõ... (...)
 
05.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... - Một, Ông Black Raccoon nói tiểu thuyết L’ignorance của Kundera là “bản tiếng Pháp”. Sao lại nói là “bản tiếng Pháp”! Kundera viết cuốn L’ignorance trực tiếp bằng tiếng Pháp thì phải nói đó là nguyên tác chứ!... (...)
 
04.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Chữ Home trong Anh Ngữ vừa có nghĩa là nhà, tổ ấm vừa có nghĩa là quê hương quê nhà. Welcome home là câu chào đón về lại nhà hay hồi hương, tùy theo sự việc sự tình... (...)
 
03.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Để tiếp tục bài viết trên Tiền Vệ mới rồi, tôi xin gởi tới quí độc giả những nhận xét về bản dịch của ông Cao Việt Dũng - bài phỏng vấn Karlheinz Stierle - trích trong cuốn sách của Vincent Kaufmann... (...)
 
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Cuốn L’Ignorance của Milan Kundera, bản tiếng Anh - Ignorance - do Linda Asher dịch... Ở đây Linda Asher chỉ dùng chữ “home” rất gọn rồi sau đó dùng tiếp “my home” cũng trong ngữ cảnh đó. Đọc bản tiếng Anh thì hiểu ngay... (...)
 
02.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Nói tóm lại, tất cả những “luận điểm” đầy ngụy biện và khôi hài mà Nguyễn Thuận đưa ra để bênh vực cho những chỗ sai của Cao Việt Dũng đều hết sức vô dụng, không giúp gì được cho Cao Việt Dũng, mà còn tiếp sức thêm cho nạn “dịch loạn”... (...)
 
02.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Khổ thế, vẫn cái trò «nhìn cây mà không thấy rừng», dịch mà không hiểu mình đang dịch gì, dịch từng từ chứ không dịch cả câu, dịch từng câu chứ không dịch toàn bộ tác phẩm... (...)
 
01.12.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Trước khi phê phán, tôi nghĩ ông Vi Văn Tuyên và Hà Thúc Lang nên chứng tỏ mình trước bằng một bản dịch hoàn chỉnh hơn là bằng vài câu cắt xẻ so với tổng thể văn bản... Nói về Đạo đức A, đạo đức B, đạo đức dịch thuật thì ông Nguyễn Gia Thức nên chứng minh mình là người có phẩm tính dịch thuật trước khi ban bố rộng rãi trước bạn đọc... (...)
 
30.11.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Chứ không lẽ “đạo đức dịch thuật” là thái độ “dịch vội”, đăng bừa để kiếm tiền nhuận bút, bất kể độc giả? Khi có ai vạch ra những chỗ sai của mình thì lại cố tình loay hoay lấp liếm chỉ để củng cố lòng tin của chỉ một nhóm “fan” gồm những kẻ thiếu cả trình độ và tư cách?... (...)
 
29.11.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Hôm trước, nhân đọc ý kiến của ông Vi Văn Tuyên về cách dịch của anh Cao Việt Dũng, tôi đã bỏ chút thời giờ lên mạng xem thực hư thì rơi phải mấy trang đầu tiên của “Những kẻ thiện tâm” (“Les Bienveillantes”), tiểu thuyết của Jonathan Littell do anh Cao Việt Dũng dịch, nhà xuất bản Hội Nhà Văn ấn hành năm 2008. Đọc được mấy câu, tôi cũng “tá hỏa”... (...)
 
25.11.2011
[CHUYỆN DỊCH THUẬT] ... Đọc loạt bài phỏng vấn do ông Cao Việt Dũng dịch, tôi giựt mình dụi mắt hoài... Tìm đọc bản gốc (bằng Pháp văn) để kiểm tra độ chính xác trong bản dịch của ông Cao Việt Dũng, thì tôi tá hỏa. Có thể nói không quá là trang nào cũng đầy lỗi. Nhân đây, xin trình quí vị một số thí dụ thấy được trong hai bài phỏng vấn... (...)
 
19.09.2011
[CHUYỆN DỊCH GIẢ] ... Người dịch tác phẩm này ra tiếng Việt hẳn là không biết nghĩa tiếng Anh đã đành, cũng không biết “Windows On The World” là tên một tiệm ăn ở tầng 107 của Tháp Bắc – World Trade Center... Không biết gì ráo, nên dịch “giả” mới dám dịch là... Cửa sổ trên Tháp Đôi. Rùng rợn hơn cả chính biến cố 9.11... (...)
 
07.03.2011
[DỊCH THUẬT] ... Xin quý anh chị tienve.org vui lòng cho chúng tôi “công bố” sản phẩm dưới đây để “quần chúng nhân rân” có cơ hội thưởng lãm nghệ thuật dịch (thơ) của một người bạn mới quen của chúng tôi — “Dịch Giả Google Translate” (http://translate.google.com/#) — qua hai tác phẩm thơ Việt đương đại (một của Lý Đợi và một của Bùi Chát)... (...)
 
06.03.2011
[DỊCH THUẬT & BÁO CHÍ] ... Vietnamnet đã tự ý đổi đầu đề, không đề tên tác giả bài viết. Điều này thể hiện thái độ không tôn trọng nhân vật được nói đến trong bài là bà Thái Thị Liên và tác giả của bài viết, chưa nói tới vi phạm quyền tác giả. Ngoài những từ dùng sai, bản dịch đã dịch sai thậm chí cố tình xuyên tạc nhiều chỗ của bản gốc... (...)
 
01.03.2011
[DỊCH VĂN] ... Ngoài một câu tiếng Việt chính xác, thì từ hôm nay, thay cho 38, chúng ta đã có 39 địa chỉ trên internet có nguyên văn chính xác của bản dịch tiếng Anh cho một câu nói của Milan Kundera... (...)
 
[DỊCH VĂN] ... Nhà văn Đặng Thân nói các bản dịch ra Anh văn đều dùng từ “historical”. Nói thế là không xác đáng, vì ông chưa tra cứu đến nơi. Cái kết quả 2.950 do ông tìm thấy trên internet chỉ là hậu quả tai hại của sự copy đi copy lại của những websites chuyên sưu tầm các “quotes” một cách vô tội vạ. Một nơi chép sai chữ, 2.949 nơi khác cứ cắm đầu chép lại, thành ra 2.950 nơi chép sai đấy thôi... (...)
 
[DỊCH VĂN] ... Xin cảm ơn Xyz đã nhặt sạn cho bài viết Đoàn tầu “thống nhất” (hay là “quân tử dĩ hậu đức tải vật” [1] đăng trên Da Màu của tôi. Các lỗi mà Xyz đã chỉ ra đều xác đáng. Thực trạng chuyện “bếp núc” thì cụ thể thế này... (...)
 
26.02.2011
[DỊCH VĂN] ... Tôi dè chừng câu tiếng Anh là do tác giả tự dịch, nên có sai sót đáng kể, chứ nếu mà ông “làm biếng” hơn một chút, dùng ngay “dịch vụ chùa” Google dịch (http://translate.google.com.vn/#), thì “kết quả (tự động)” đã tốt hơn (cũng đáng kể) ... (...)
 
25.02.2011
[DỊCH THƠ] ... Dù sao, thật may, chúng ta vẫn còn (dù không nhiều) những người dịch đàng hoàng khác, bằng không, tôi e... (...)
 
24.02.2011
[DỊCH THƠ] ... Vừa qua người đọc “online” có dịp đọc hai bài thơ “Voyelles” và “Le Bateau Ivre” của Arthur Rimbaud (1854-1891) được ông Huỳnh Phan Anh dịch ra tiếng Việt... Rất tiếc là bản dịch tiếng Việt này không giúp độc giả thấy được tại sao hai bài thơ đó lại nổi tiếng là tuyệt tác cũng như tại sao tác giả của nó lại được ca ngợi là thiên tài thi ca (không chỉ của Pháp mà của cả thế giới)... (...)
 
26.10.2010
[VĂN HOÁ HÔM NAY] ... Đến màn cô ca sỹ Mỹ Tâm hát bản nhạc “Bang Bang (My Baby Shot Me Down)” của cặp vợ chồng ca nhạc sĩ người Mỹ lừng danh Cher & Sonny Bono... mà lời Việt do nhạc sỹ Phạm Duy dịch, tôi lại thấy Đài Truyền Hình Việt Nam ghi là “Nhạc Pháp”!... (...)
 
[VĂN HOÁ HÔM NAY] ... Dịch kiểu gì mà Peter Gray lại biến thành David Hicks, chuyện nhà tù Guantanamo Bay thì biến thành chiến tranh Iraq! Dịch hay là phịa! Cho ông Võ Giang này đi một cặp với Lại Văn Sâm là vừa! “Xanh kiu vé ry mật!”... (...)
 
25.10.2010
[VĂN HOÁ HÔM NAY] ... Đặc biệt lạ lùng là trong cả nước không có một bài báo nào thử đứng ở vị trí của Ngô Ngạn Tổ và người nước để xét vấn đề. Là một diễn viên quốc tế được mời phát biểu trong một liên hoan phim quốc tế trước ống kính truyền hình trực tiếp, nhưng toàn bộ những lời phát biểu của Ngô Ngạn Tổ vừa nói ra thì lập tức bị thay thế bằng những lời bịa đặt hoàn toàn khác do ông Lại Văn Sâm công khai tọng vào mồm anh. Nếu Ngô Ngạn Tổ và người nước ngoài biết được điều này, họ sẽ suy nghĩ thế nào về đất nước và con người Việt Nam? ... (...)
 
24.10.2010
[VĂN HOÁ HÔM NAY] ... Triệu chứng thiếu lòng tự trọng, xem thường công chúng, sẵn sàng loè bịp công chúng bất cứ giá nào, đang có nguy cơ lan rộng trong đời sống văn hóa của người Việt nam hôm nay. Từ bản thân một ông Chủ tịch nước cho đến một cô ca sĩ nghiệp dư, từ một ông MC văn nghệ cho tới giới “học giả”, triệu chứng này đang liên tục biểu hiện ra đến mức thậm lố bịch... (...)
 
24.10.2010
... Hiện nay tình trạng dịch và giới thiệu mảng thơ của nền văn học cổ đã cho thấy nhiều bất cập. Nhiều dịch giả dịch mảng thơ này bản thân không phải là nhà thơ, thiếu những kiến thức nhất định về văn học, thậm chí chưa nắm vững ý nghĩa trong văn bản ngôn ngữ nguồn và xuệch xoạc với ngôn ngữ đích... (...)
 
12.09.2010
... Nhưng điều kỳ lạ hơn hết là dịch giả không hiểu chút gì trong nội dung bài thơ Đường luật “tám câu năm vần” rất nổi tiếng này của bà Huyện Thanh Quan. Dịch và giới thiệu ra văn học thế giới một tác phẩm của cổ nhân mà người dịch không có chút hiểu biết mảy may nào cả về hình thức lẫn nội dung của nó là một chuyện thật hiếm có... (...)
 
08.10.2010
[1000 NĂM THĂNG LONG] ... Sự kiện “Đại Lễ Ngàn Năm Thăng Long” khai mạc vào ngày 1/10/2010 (nhằm ngày quốc khách nước Cộng Hoà Nhân Dân Trung quốc) và kết thúc vào ngày 10/10/2010 (nhằm ngày quốc khánh nước Cộng Hoà Nhân Dân Triều Tiên và nước Trung Hoa Dân Quốc) là một chuỗi vô số những trò nhếch nhác rất ư là hoàng tráng. Đã có quá nhiều người nói về những trò này trong những ngày qua. Hôm nay, gần đến ngày cao trào của “đại lễ”, tôi vào xem internet thì tình cờ phát hiện một sản phẩm văn hóa cực kỳ ngu xuẩn, điên rồ, nhưng rất ư mang “tính quốc tế”. Vậy nên tôi xin tường thuật lại ở đây cho mọi người cùng thưởng lãm... (...)
 

Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018