tin & thư | chuyên đề | tác phẩm mới | tác phẩm của tháng | đối thoại | tác giả | gửi bài | góp ý |
sinh hoạt
đối thoại
Ca hát hay gào thét?  [đối thoại]

 

 

Một triển lãm ngoạn mục

Đầu tháng 03-2009, hoạ sĩ Đinh Quân triển lãm sắp đặt tại Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội. Triển lãm có tên HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH.

Người đến dự có vẻ thích thú khi được mời thưởng thức một bộ phim ngắn sấm sét nổ đùng đùng dội xuống vô số những tượng đầu người sơn đỏ chót, mồm há hốc, cháy ngùn ngụt hay là đang tự thiêu) tung toé, vương vãi trên bãi cát sông Hồng.

Sau đó khán giả được dẫn ra để chiêm ngưỡng, thậm chí tận tay sờ mó vuốt ve vẫn những tượng đầu người đó, đỏ chót, mồm há hốc, đang nghiêng ngả xếp hàng đặt ở ngoài vườn nhà Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội.

Và cuối cùng thì lại rồng rắn kéo nhau vào hai phòng lớn ngắm nghía 18 bức tranh sơn mài ngoại cỡ, có bức cao tới 2 mét và dài tới 18 mét vẽ vẫn toàn những đầu người méo mó, đỏ chót, mồm há hốc gào thét hốt hoảng kinh sợ.

 

Có thật là HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH?

Bên cốc bia trong tiệc nhẹ cuối triển lãm mà hoạ sĩ khao người đến dự, một người xem đã tâm sự : Triển lãm này của ông Đinh Quân báo trước cái thảm hoạ sắp xẩy ra khi khai thác quặng bô-xít ở Tây nguyên.

Ông Phan Cẩm Thượng viết một bài dài tới trên nghìn chữ, “Nghệ thuật là đổi thay”, sau một hồi vòng vo rào trước chắn sau đã phải thốt lên:

... có sự hoang vắng, tội nghiệp, cái buồn mênh mông, và sự nản lòng không thể tưởng tượng được nằm bên trong sự ầm ĩ của tiếng gào. Những khuôn mặt của những con người không có khả năng trở thành cá nhân, tất cả đều giống nhau ngay cả sự méo mó.

Và ông kết luận:

... người họa sỹ này có những cảm giác rất điên rồ dưới vẻ hiền lành và rất an bình.

Không phải bị cái kiểu là lạ vừa phim vừa tượng vừa tranh của triển lãm này đánh úp, nhà phê bình mỹ thuật có thâm niên Trần Thức, năm nay gần 80 tuổi, hào hứng viết (trong sổ lưu niệm chứ chưa đăng báo):

Đây là một tâm hồn lớn, công trình lớn, sức lao động, tư duy sáng tạo thuộc loại đáng nể và đáng gờm mà ít đồng nghiệp cùng trang lứa hay trước ông (ông Đinh Quân) đâu dễ có được… nhằm lý giải những sự thật của hiện tượng thiên nhiên và xã hội.

Hiện tượng thiên nhiên gì? Môi trường bị tàn phá? Còn hiện tượng xã hội gì? Một xã hội quá bức bối khiến người ta phải há hốc mồm gào thét ?

Vậy thì xem ra cái tít mà ông Đinh Quân đặt cho triển lãm HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH vừa đậm chất thi ca lại vừa pha tính hài hước.

Có thể vì thế mà đã có người xem đã kêu lên rằng những nhân vật méo mó, ngoác mồm dị mọ gào thét, tăm tối trên tranh, tượng của hoạ sĩ Đinh Quân đúng là một đám đông có tâm trạng bầy đàn, kêu đòi cái gì đó (cơm ăn, nước uống, nhân quyền, hay chỉ là không khí sạch để thở hít). Chẳng có chút gì HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH cả. Vậy thì ông hoạ sĩ này nên đặt lại cái tên triển lãm là gào thét trên cánh đồng xám xịt đau khổ thì đúng hơn.

Triển lãm của ông Đinh Quân đang được dư luận không chỉ ở Hà Nội chú ý .

Ông giám đốc bảo tàng (người cho thuê địa điểm triển lãm) và ông Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam long trọng đến dự buổi khai mạc không (hay chưa) có ý kiến chê trách, phản đối hoạ sĩ Đinh Quân.

Ở Hà Nội vài năm nay, người yêu mỹ thuật cũng đang làm quen dần và xem ra lại còn có thiện cảm với loại hình nghệ thật cũ người mới ta này. Có thể họ tìm thấy ở các triển lãm này một cách làm mỹ thuật tự do, phóng khoáng, và ở một phương diện nào đó nó có tính chiến đấu ( đấm đá ) cười cợt, chế giễu sỗ sàng trực diện vào các góc tối (những vùng nhậy cảm) của xã hội luôn bị cấm đoán, bưng bít, che giấu.

 

Hồi sinh thuật ngữ đấu tranh trong... văn học nghệ thuật

Cùng thời gian triển lãm của hoạ sĩ Đinh Quân đang tưng bừng tại Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội, thì nghe đâu cũng tại Hà Nội, ban tuyên giáo trung ương Đảng CS đã triệu tập một hội nghị với cái tiêu đề “đấu tranh chống những quan điểm sai trái trong văn học nghệ thuật”.

Vậy là hiện nay ở Việt Nam, văn học nghệ thuật đang tồn tại những sáng tác và lý luận mang quan điểm sai trái cần phải đấu tranh để chống lại chúng!

Không biết trong một vài ngày tới cái triển lãm sắp đặt HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH này có bị xếp vào loại “Quan điểm văn học nghệ thuật sai trái” và bị đặt lên bàn để mấy nhà phê bình vẫn tự xưng là đao búa hăng hái mổ xẻ, đấu tranh, chấn chỉnh lại?

Tuy vậy, cũng phải thừa nhận, đúng như trong lịch sử phát triển của nghệ thuật, chả cứ gì trên thế giới, mà ở ngay tại Việt Nam, mỹ thuật vẫn là bộ môn nghệ thuật luôn tìm được cách đi tiên phong (đi một cách trót lọt) trong sự cách tân đổi mới đầy tai hoạ.

 

 

-------------------

Các bài đối thoại khác về mỹ thuật:

07.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Đây là thời của nghệ thuật... la hét bắt chước. Tây la... trước. Tàu la... tiếp. Ta la... theo. Ờ thì... la. Ờ thì... hét. Nhưng la cái chi? Hét cái gì?... (...)
 
[MỸ THUẬT] ... Hình như có câu của người Anh “Không phải cái gì lấp lánh đều là vàng”, thì tôi cũng xin nói lại là “Không phải cứ ngoác mồm ra thì là HÉT hoặc HÁT”. Tôi thấy Thanh Xuân nói đúng: những nhân vật (của Đinh Quân) méo mó, ngoác mồm dị mọ (mà không ra gào thét)... (...)
 
05.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Mấy ông đi Pháp về thì bảo Pháp là nhất, đi Mỹ về thì vỗ đùi đen đét bảo Mỹ hay, đi Nhật về lại bảo Nhật giỏi, đi Trung Quốc về lại khen Trung Quốc vĩ đại... đúng là “Tây muôn năm, Tàu muôn năm”, như vậy thì Việt Nam ở đâu? Bản sắc dân tộc ở đâu? Điều này thực sự khó hiểu và hình như tính tự ti rồi tự đại mới chính là căn cước của người Việt vậy... (...)
 
04.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Thế thì cũng giống như tôi cảm nhận: Làm gì có Hát ở đây, vậy tại sao triển lãm của Đinh Quân lại có tên là HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH? Và nhà phê bình Phan Cẩm Thượng chỉ ra là những ý tưởng của E. Munch với ngôn ngữ biểu hiện đã gợi ý cho hoạ sĩ vài điều..., không nói có chút dính dấp bóng dáng gì “giống Tàu” ở đây. Thế mà tôi và nhiều người khác lại cảm thấy rằng “giống Tàu” hơn... (...)
 
02.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Đinh Quân đã dấn thân vào một nghiệp chướng, mà có thể từ nay, nó làm cuộc sống của anh không còn cân bằng nữa. Nó đòi hỏi họa sỹ cần đi tiếp, đi rất xa, không có điểm dừng, ngôn ngữ cũng cần phát triển cùng với ý tưởng... (...)
 
26.03.2009
[MỸ THUẬT] ... Phải chăng đây là việc “lực bất tòng tâm”, hoạ sĩ Đinh Quân muốn vẽ các nhân vật đang hát, ca thanh bình đợi mưa... nhưng không thể hiện được nên mới ra nông nỗi mọi người lại hình dung thành việc khác? Còn nếu hoạ sĩ thực muốn vẽ đám đông kia có tâm trạng bầy đàn, kêu đòi... mà lại vẫn đặt tên là HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH (quá lãng mạn) thì rõ ràng Đinh Quân đã làm nghệ thuật nước đôi. Chiều lòng được nhà chức trách về cái tên và hình thức thì chiều được một dạng thị hiếu nào đó. Quá giỏi cả đôi đường... (...)
 
19.12.2008
[MỸ THUẬT] Lần này, tranh và thơ — Welcome To Vietnam & “Gửi Marilyn Monroe” — đều xuất sắc, nhờ cảm xúc thật và cách sử dụng hình ảnh Marilyn Monroe (Việt hoá/Marilyn hoá/thi hoá) thích hợp với bối cảnh Việt Nam đương thời, đang tha hoá du lịch (trơ trẽn ngụy tạo, “duyên dáng” hoá văn hoá “cổ truyền”) để câu khách trong ngoài... (...)
 
18.12.2008
[MỸ THUẬT] Nhân đọc bản dịch “Ca thi cho Marilyn Monroe” của Yòrgos Chronas do dịch giả Nguyễn Đăng Thường chuyển ngữ rất tuyệt đăng trên Tiền Vệ, lại mới được xem loạt tranh của hoạ sĩ Lê Quảng Hà với hình ảnh Marilyn Monroe quen thuộc, nhận thấy giữa thi nhân, họa sĩ, dịch giả (và có thể, cả người đẹp) dường như có rất nhiều đồng cảm, tôi mới cảm tác viết nên bài “Gửi Marilyn Monroe”... (...)
 
13.12.2008
[MỸ THUẬT] Việc sử dụng lại hình ảnh Mona Lisa và Marilyn Monroe nhưng bị xấu xí hoá trong hội hoạ “dấn thân/tố cáo” của Lê Quang Hà, theo thiển nghĩ của tôi, là không thích hợp và không thú vị tí nào cả. Tại sao Mona và Marilyn? Họ đã làm gì nên tội để bị hoạ sĩ Lê Quang Hà lôi ra bêu rếu, làm biểu trưng cho Tội Ác?... (...)
Ở Việt Nam, trong giới văn nghệ sĩ, những người may mắn nhất có lẽ là hoạ sĩ. May mắn vì, trước hết, họ ít bị chính quyền chú ý... May mắn hơn nữa là, trong khi chính quyền làm lơ thì giới thương mại lại chú ý... (...)
 
11.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Cũng tái sử dụng hình ảnh nàng Mona Lisa một thời được coi là tác phẩm tiêu biểu cho nghệ thuật thời Phục Hưng với những “tiêu chuẩn vàng” về mỹ (thuật/học), với một cái nhìn đầy hóm hỉnh và thủ pháp biếm hoá tinh tế, hoạ sĩ Lê Quảng Hà đã khoác lên mình nàng Lisa mới bộ y phục có tên gọi “đại cán” của thời quân sự hoá... (...)
 
08.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Giả sử Leonardo da Vinci sống lại vào năm 1919 và nhìn thấy bức L.H.O.O.Q. của Marcel Duchamp, chắc hẳn ông phải té ngửa ra vì bị sốc!... (...)
 
04.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Nếu thông điệp ấy là lời báo động về một đời sống bị cơ giới hoá, bị tràn ngập bởi máy móc, thì thông điệp ấy không có gì mới mẻ... Tôi đoán Lê Quảng Hà muốn đưa ra một thứ thông điệp khác... (...)
 
[MỸ THUẬT] ... Vẽ là nhu cầu bộc lộ tâm trạng của hoạ sĩ và đó là sáng tạo tự do, không thể đóng khung mọi hành động sáng tạo vào một “khuôn khổ” chung nào đó. (Dù rằng hành động đó chỉ có thiện ý vì cái đẹp đi chăng nữa). Bởi nếu thế thì chỉ cần các “Chính ủy” chỉ đạo là đủ, cần gì đến suy nghĩ của các nghệ sĩ nữa... (...)
 
02.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Cái đẹp là một khái niệm mở, tạo ra những vẻ đẹp biến hoá không ngừng trong nghệ thuật nói riêng và trong đời sống nói chung. Vì thế, sự bắt chước rập khuôn, tuân theo những nguyên tắc của người đi trước để làm công việc sáng tạo và thẩm định giá trị tác phẩm hôm nay, là dấu hiệu tiêu vong của nghệ thuật... (...)
 
[MỸ THUẬT] Để góp tư liệu cho cuộc đối thoại về Triển Lãm “MÁY” của Lê Quảng Hà, anh Phạm Long từ Hà Nội đã gửi đến Tiền Vệ một số ảnh do anh chụp được ngay tại Viện Geothe trong ngày khai mạc cuộc triển lãm (24.10.2008)... (...)
 
01.12.2008
[MỸ THUẬT] ... “Người khác”, và cả “chính mình” trong tranh anh, đều trở thành những hình nhân dị dạng, ma quái, nhiều khi mang dáng dấp dã thú, với những cái nhìn đau đáu, xỉa xói hay đanh lạnh, tồn tại bên nhau, nhiều khi kết dính vào nhau nhưng mỗi người vẫn là một cõi tách biệt, nặng trịch... (...)
 
30.11.2008
[MỸ THUẬT] ... Người mẫu của ông phần lớn đều xấu, da thịt bèo nhèo, không có vẻ gì quyến rũ cả. Thế nhưng tranh của ông vẫn đẹp... (...)
 
29.11.2008
[MỸ THUẬT] ... Chỉ căn cứ vào lập luận chung chung của Lê Thiết Cương trong bài “Mèo trông nhà”, tôi có cảm tưởng quan điểm thẩm mỹ của Lê Thiết Cương vừa lạc hậu vừa ngây thơ... (...)
 
28.11.2008
[MỸ THUẬT] ... Trong khi Cương có thể mãn nguyện với sự mất tự do của mình trong cái lồng son với những nguyên tắc, thì Cương lại đi trách cứ những người khao khát bầu trời sao không vào lồng để chia sẻ cùng anh sự tẻ nhạt đó... (...)
 
[MỸ THUẬT] ... Vẽ tranh nhưng tâm hồn anh vẫn đang lơ mơ cùng sắp đặt. Hà giống như một anh chàng trong chuyện cổ ra chợ mua một con mèo thật to khoẻ về để một công đôi việc vừa bắt chuột, vừa... trông nhà... (...)

 

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018