tin & thư | chuyên đề | tác phẩm mới | tác phẩm của tháng | đối thoại | tác giả | gửi bài | góp ý |
sinh hoạt
đối thoại
Nhà văn Nguyễn Đình Chính cứ yên chí lớn đi  [đối thoại]

 

Tôi thấy nhà văn Nguyễn Đình Chính vì quá yêu mỹ thuật nên quá lo xa đấy thôi chứ triển lãm của Hoạ sĩ Đinh Quân với cái tên gọi HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH quá mỹ miều và nên thơ thì chẳng có nhà phê bình đao búa nào, Ban... nào dám đụng đến để mà “đấu tranh” nó đâu. Búa tạ chẳng nên đập ruồi. Bởi vì triển lãm đã được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia Việt Nam và lại được ông chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam khai mạc thì có nghĩa là các vị có trách nhiệm đã nghĩ là nó hoàn toàn có “chất lượng nghệ thuật cao” và đi đúng “lề đường bên phải” theo đường lối chỉ đạo rồi còn gì.

Nếu mà đặt tên khác như anh Nguyễn Đình Chính gợi ý thì có lẽ vị chủ tịch Hội Mỹ Thuật không dám đứng ra khai mạc đâu.

Bởi vì cái tên triển lãm là do hoạ sĩ Đinh Quân lựa chọn và điều này hoàn toàn nằm trong ý đồ của anh và đúng với tính cách của anh, đồng thời mọi sự đã xảy ra rồi. Chúng ta chỉ có quyền xem xét triển lãm, nghệ thuật của nó có đẹp, có ý nghĩa gì đó hay không chứ không thể làm thay việc đặt lại tên cho triển lãm. Mà hoạ sĩ Đinh Quân cũng không nhờ chúng ta việc đó vì, trả lời phỏng vấn nhiều báo sau triển lãm, Đinh Quân vẫn nhắc đi nhắc lại tâm sự về những người nông dân trồng cấy, mơ ước và... hát. Mơ mộng và tươi sáng lắm, chứ không như nhà văn suy nghĩ đâu.

Bởi vì vẽ một đằng mà tên triển lãm, trả lời phỏng vấn một kiểu khác, nên chỉ có thể là làm nghệ thuật nước đôi. Muốn kiểu nào cũng được và, vì lẽ đó, ông chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam mới hăng hái đứng ra khai mạc triển lãm về HÁT... chứ nghệ thuật Đinh Quân mà nói về thảm hoạ Bauxite thì nghỉ nhé. Ông chủ tịch phải lo giữ ghế, sẽ Bai Bai (Bye... Bye...) ngay.

Do đó, cái sự nói về bauxite ở triển lãm Đinh Quân, tôi đồ rằng đó là trò đùa tếu của dân văn nghệ khi thấy triển lãm nặng mùi Tàu quá họ liên tưởng đến nguy cơ Trung Quốc vào Tây Nguyên nên mới nói vậy, chứ Đinh Quân trước sau vẫn trả lời phỏng vấn là những Nông Dân của anh vẫn đang HÁT cơ mà. Nếu cứ gán cho nghệ thuật của hoạ sĩ đề cập những vấn đề chính trị xã hội to tát, thì e rằng cái áo khoác ấy hơi “sang” quá, và quá rộng, nghệ sĩ sẽ không mặc vừa đâu.

Tôi thấy Nguyễn Đăng Thường nói đúng: “ờ thì LA, ờ thì HÉT. Nhưng LA cái chi, và HÉT cái gì...”

Đoạn nhà văn Nguyễn Đình Chính viết và lôi ra một loạt các nhà phê bình, các ông Giám đốc bảo tàng, chủ tịch Hội... là đoạn tôi thấy thú vị nhất, vì... nó làm tôi nhớ đến bài “Bình thơ, vẽ bùa và vái cây đa” của Lưu Thế Hiệp trên Tiền Vệ cách đây ít lâu. Ở đây là nhà văn bình kiểu “vái cây đa”. Nhưng với những gì mà các “cây đa” (trồng trong chậu) đã viết, đã làm thì tôi thấy cũng chẳng hơn gì dân ngoại đạo mỹ thuật nhiều lắm về mặt cảm nhận. Vì lúc đó họ lại mải “Vẽ Bùa”. Chỉ có hai khả năng: hoặc họ dốt nên không hiểu hết những gì mà nghệ thuật Đinh Quân bộc lộ. Nhưng tôi tin rằng họ rất thông minh vì họ là những “cây đa” bên mỹ thuật cơ mà. Hoặc có lẽ vì lý do nào đó tế nhị chăng? Chịu. Có thể họ cứ khen đại, cứ khai mạc đại đi vì triển lãm hội đủ các loại hình nghệ thuật “cấp tiến” nên họ phải đứng ra bảo lãnh cho được tiếng là thức thời, đổi mớí.

Cái mà nhà văn không đề cập đến và các “cây đa” không nói đến (vì không nhận ra mặc dù rất nghĩa... “lộ”) là ngay hôm khai mạc triển lãm đã có mấy đám xí xào rằng hơi bị giống Fang Li Jun. Việc giống nhau do ảnh hưởng nghệ thuật qua lại là chuyện thường xảy ra khi hoc tập, nghiên cứu một ai đó mà mình thích. Nhưng vấn đề là họ học tập và tác phẩm để trong xưởng hay mang ra công khai.

Là một tác giả thành đạt nên Đinh Quân sẽ được nhiều người trong mọi giới chú ý, và các hoạ sĩ trẻ sẽ coi Đinh Quân là tấm gương để noi theo. Sẽ là gì khi nhiều người trẻ bắt chước cách làm nghệ thuật của Đinh Quân? Bởi họ thấy rằng Bảo tàng, Hội Mỹ thuật, các nhà phê bình có thâm niên ủng hộ. Lúc đó bộ mặt tương lai của mỹ thuật Việt sẽ như thế nào? Câu này đáng lẽ ông chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam phải trả lời. Một “ cuộc chơi”, như Đinh Quân trả lời phỏng vấn, có nghĩa là anh cũng không quan trọng hoá lắm cuộc triển lãm, thế mà triển lãm lại được hết Bảo tàng, Hội, đến các nhà phê bình, cho đến nhà văn, toàn “thứ dữ” cả chung tay gánh lưng. Thế thì nhất rồi. Nhưng ĐỂ LÀM GÌ?

Mọi sự đã xảy ra rồi, đài báo, tivi đã phỏng vấn đưa tin, đưa hình đủ cả. Mọi người chứng kiến và có suy nghĩ riêng rồi. Chỉ có hoạ sĩ với các tranh, tượng, phim và những phát ngôn của mình mới là thông tin chính xác nhất về nghệ thuật triển lãm HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH. Còn chúng ta chỉ là những khán giả với những cảm nhận rất riêng tư thôi, nhưng khán giả đã trưởng thành hơn hồi xưa nhiều lắm rồi.

Để tiếp theo sẽ làm thơ ư, cho thêm phần mơ mộng bởi đất nước ta sắp giàu lên vì muôn phần tươi đẹp?

 

 

-------------------

Các bài đối thoại khác về mỹ thuật:

08.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Không biết trong một vài ngày tới cái triển lãm sắp đặt HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH này có bị xếp vào loại “Quan điểm văn học nghệ thuật sai trái” và bị đặt lên bàn để mấy nhà phê bình vẫn tự xưng là đao búa hăng hái mổ xẻ, đấu tranh, chấn chỉnh lại?... (...)
 
07.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Đây là thời của nghệ thuật... la hét bắt chước. Tây la... trước. Tàu la... tiếp. Ta la... theo. Ờ thì... la. Ờ thì... hét. Nhưng la cái chi? Hét cái gì?... (...)
 
[MỸ THUẬT] ... Hình như có câu của người Anh “Không phải cái gì lấp lánh đều là vàng”, thì tôi cũng xin nói lại là “Không phải cứ ngoác mồm ra thì là HÉT hoặc HÁT”. Tôi thấy Thanh Xuân nói đúng: những nhân vật (của Đinh Quân) méo mó, ngoác mồm dị mọ (mà không ra gào thét)... (...)
 
05.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Mấy ông đi Pháp về thì bảo Pháp là nhất, đi Mỹ về thì vỗ đùi đen đét bảo Mỹ hay, đi Nhật về lại bảo Nhật giỏi, đi Trung Quốc về lại khen Trung Quốc vĩ đại... đúng là “Tây muôn năm, Tàu muôn năm”, như vậy thì Việt Nam ở đâu? Bản sắc dân tộc ở đâu? Điều này thực sự khó hiểu và hình như tính tự ti rồi tự đại mới chính là căn cước của người Việt vậy... (...)
 
04.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Thế thì cũng giống như tôi cảm nhận: Làm gì có Hát ở đây, vậy tại sao triển lãm của Đinh Quân lại có tên là HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH? Và nhà phê bình Phan Cẩm Thượng chỉ ra là những ý tưởng của E. Munch với ngôn ngữ biểu hiện đã gợi ý cho hoạ sĩ vài điều..., không nói có chút dính dấp bóng dáng gì “giống Tàu” ở đây. Thế mà tôi và nhiều người khác lại cảm thấy rằng “giống Tàu” hơn... (...)
 
02.04.2009
[MỸ THUẬT] ... Đinh Quân đã dấn thân vào một nghiệp chướng, mà có thể từ nay, nó làm cuộc sống của anh không còn cân bằng nữa. Nó đòi hỏi họa sỹ cần đi tiếp, đi rất xa, không có điểm dừng, ngôn ngữ cũng cần phát triển cùng với ý tưởng... (...)
 
26.03.2009
[MỸ THUẬT] ... Phải chăng đây là việc “lực bất tòng tâm”, hoạ sĩ Đinh Quân muốn vẽ các nhân vật đang hát, ca thanh bình đợi mưa... nhưng không thể hiện được nên mới ra nông nỗi mọi người lại hình dung thành việc khác? Còn nếu hoạ sĩ thực muốn vẽ đám đông kia có tâm trạng bầy đàn, kêu đòi... mà lại vẫn đặt tên là HÁT TRÊN CÁNH ĐỒNG XANH (quá lãng mạn) thì rõ ràng Đinh Quân đã làm nghệ thuật nước đôi. Chiều lòng được nhà chức trách về cái tên và hình thức thì chiều được một dạng thị hiếu nào đó. Quá giỏi cả đôi đường... (...)
 
19.12.2008
[MỸ THUẬT] Lần này, tranh và thơ — Welcome To Vietnam & “Gửi Marilyn Monroe” — đều xuất sắc, nhờ cảm xúc thật và cách sử dụng hình ảnh Marilyn Monroe (Việt hoá/Marilyn hoá/thi hoá) thích hợp với bối cảnh Việt Nam đương thời, đang tha hoá du lịch (trơ trẽn ngụy tạo, “duyên dáng” hoá văn hoá “cổ truyền”) để câu khách trong ngoài... (...)
 
18.12.2008
[MỸ THUẬT] Nhân đọc bản dịch “Ca thi cho Marilyn Monroe” của Yòrgos Chronas do dịch giả Nguyễn Đăng Thường chuyển ngữ rất tuyệt đăng trên Tiền Vệ, lại mới được xem loạt tranh của hoạ sĩ Lê Quảng Hà với hình ảnh Marilyn Monroe quen thuộc, nhận thấy giữa thi nhân, họa sĩ, dịch giả (và có thể, cả người đẹp) dường như có rất nhiều đồng cảm, tôi mới cảm tác viết nên bài “Gửi Marilyn Monroe”... (...)
 
13.12.2008
[MỸ THUẬT] Việc sử dụng lại hình ảnh Mona Lisa và Marilyn Monroe nhưng bị xấu xí hoá trong hội hoạ “dấn thân/tố cáo” của Lê Quang Hà, theo thiển nghĩ của tôi, là không thích hợp và không thú vị tí nào cả. Tại sao Mona và Marilyn? Họ đã làm gì nên tội để bị hoạ sĩ Lê Quang Hà lôi ra bêu rếu, làm biểu trưng cho Tội Ác?... (...)
Ở Việt Nam, trong giới văn nghệ sĩ, những người may mắn nhất có lẽ là hoạ sĩ. May mắn vì, trước hết, họ ít bị chính quyền chú ý... May mắn hơn nữa là, trong khi chính quyền làm lơ thì giới thương mại lại chú ý... (...)
 
11.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Cũng tái sử dụng hình ảnh nàng Mona Lisa một thời được coi là tác phẩm tiêu biểu cho nghệ thuật thời Phục Hưng với những “tiêu chuẩn vàng” về mỹ (thuật/học), với một cái nhìn đầy hóm hỉnh và thủ pháp biếm hoá tinh tế, hoạ sĩ Lê Quảng Hà đã khoác lên mình nàng Lisa mới bộ y phục có tên gọi “đại cán” của thời quân sự hoá... (...)
 
08.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Giả sử Leonardo da Vinci sống lại vào năm 1919 và nhìn thấy bức L.H.O.O.Q. của Marcel Duchamp, chắc hẳn ông phải té ngửa ra vì bị sốc!... (...)
 
04.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Nếu thông điệp ấy là lời báo động về một đời sống bị cơ giới hoá, bị tràn ngập bởi máy móc, thì thông điệp ấy không có gì mới mẻ... Tôi đoán Lê Quảng Hà muốn đưa ra một thứ thông điệp khác... (...)
 
[MỸ THUẬT] ... Vẽ là nhu cầu bộc lộ tâm trạng của hoạ sĩ và đó là sáng tạo tự do, không thể đóng khung mọi hành động sáng tạo vào một “khuôn khổ” chung nào đó. (Dù rằng hành động đó chỉ có thiện ý vì cái đẹp đi chăng nữa). Bởi nếu thế thì chỉ cần các “Chính ủy” chỉ đạo là đủ, cần gì đến suy nghĩ của các nghệ sĩ nữa... (...)
 
02.12.2008
[MỸ THUẬT] ... Cái đẹp là một khái niệm mở, tạo ra những vẻ đẹp biến hoá không ngừng trong nghệ thuật nói riêng và trong đời sống nói chung. Vì thế, sự bắt chước rập khuôn, tuân theo những nguyên tắc của người đi trước để làm công việc sáng tạo và thẩm định giá trị tác phẩm hôm nay, là dấu hiệu tiêu vong của nghệ thuật... (...)
 
[MỸ THUẬT] Để góp tư liệu cho cuộc đối thoại về Triển Lãm “MÁY” của Lê Quảng Hà, anh Phạm Long từ Hà Nội đã gửi đến Tiền Vệ một số ảnh do anh chụp được ngay tại Viện Geothe trong ngày khai mạc cuộc triển lãm (24.10.2008)... (...)
 
01.12.2008
[MỸ THUẬT] ... “Người khác”, và cả “chính mình” trong tranh anh, đều trở thành những hình nhân dị dạng, ma quái, nhiều khi mang dáng dấp dã thú, với những cái nhìn đau đáu, xỉa xói hay đanh lạnh, tồn tại bên nhau, nhiều khi kết dính vào nhau nhưng mỗi người vẫn là một cõi tách biệt, nặng trịch... (...)
 
30.11.2008
[MỸ THUẬT] ... Người mẫu của ông phần lớn đều xấu, da thịt bèo nhèo, không có vẻ gì quyến rũ cả. Thế nhưng tranh của ông vẫn đẹp... (...)
 
29.11.2008
[MỸ THUẬT] ... Chỉ căn cứ vào lập luận chung chung của Lê Thiết Cương trong bài “Mèo trông nhà”, tôi có cảm tưởng quan điểm thẩm mỹ của Lê Thiết Cương vừa lạc hậu vừa ngây thơ... (...)
 
28.11.2008
[MỸ THUẬT] ... Trong khi Cương có thể mãn nguyện với sự mất tự do của mình trong cái lồng son với những nguyên tắc, thì Cương lại đi trách cứ những người khao khát bầu trời sao không vào lồng để chia sẻ cùng anh sự tẻ nhạt đó... (...)
 
[MỸ THUẬT] ... Vẽ tranh nhưng tâm hồn anh vẫn đang lơ mơ cùng sắp đặt. Hà giống như một anh chàng trong chuyện cổ ra chợ mua một con mèo thật to khoẻ về để một công đôi việc vừa bắt chuột, vừa... trông nhà... (...)

 

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018