tin & thư | chuyên đề | tác phẩm mới | tác phẩm của tháng | đối thoại | tác giả | gửi bài | góp ý |
sinh hoạt
đối thoại
Góp ý với Nguyễn Tôn Hiệt  [đối thoại]

 

Tôi đọc đi đọc lại bài hát “Em còn nhớ hay em đã quên” của TCS nhiều lần để cố gắng hiểu được những điều mà Nguyễn Tôn Hiệt cũng như nhiều người khác đã phê phán; nào là: “Bài hát của ông đưa ra những hình ảnh hoàn toàn dối trá. Những hình ảnh lãng mạn thơ mộng đó là những hình ảnh của Sài Gòn trước 1975, chứ hoàn toàn không phải là của thành phố Hồ Chí Minh sau 1975”, hay như:”Nhưng Trịnh Công Sơn hát: “nơi này vẫn thế”. Làm sao mà “nơi này vẫn thế”?...

Chúng ta hãy nhìn vào lời của bài hát này để có cái nhìn công bằng hơn về những điều này.

Trước hết “Em còn nhớ hay em đã quên” chắc chắn phải là một câu hỏi dành cho người đã đi xa, rời khỏi một nơi chốn nào đó thật thân quen cùng với bao nhiêu kỷ niệm. Không có lý do gì để chúng ta bảo rằng đấy là một lời “chê trách hàng triệu người đã phải liều chết bỏ xứ ra đi.”

Ðiều này được thấy rõ ràng hơn trong ca từ. Như thường thấy trong những tác phẩm của mình, TCS thường dùng những hình ảnh quen thuộc: nắng, mưa, hàng me, sông nước ,bóng dừa..., những hình ảnh liên quan đến thành phố: phố xá, con đường, hàng quán, vườn xưa, ngựa thồ..., và những hình ảnh liên quan đến con người như: tiếng mẹ ru, ly chè, bạn bè... Ai sống trong khoảng thời gian trước và sau năm 75 đều nhận ra rằng tất cả những hình ảnh này đều là những hình ảnh của Sài Gòn trước và sau ngày 30/4. Lý do đơn giản là Sài Gòn là thành phố hầu như còn nguyên vẹn sau khi chiến tranh chấm dứt.

Vì vậy: Có phải vì em ra đi mà Sài Gòn không còn mưa nắng hai mùa? Có phải em ra đi mà không còn hàng me và lá không còn xanh mà trở nên vàng vọt? Hay có phải em không còn ở Sài Gòn nữa mà thành phố này không còn những hàng quán ban đêm (xin nhấn mạnh hàng quán chứ không phải nhà hàng, bar, quán nhảy...), không còn tiếng mẹ ru, không còn tiếng em thơ...?

Chỉ có ba câu trong bài hát này có thể để lại trong lòng người với trĩu nặng hận thù những nghi vấn:

Thành phố vẫn có những giấc mơ

Vẫn sống thiết tha

Vẫn lấp lánh hoa trên đường đi

Giấc mơ gì? sống thiết tha với điều gì? và đường đi nào mà có hoa lấp lánh?

Dù sao thì điều không nói hay nói không rõ không phải là điều dối trá. Cũng có thể có những người đang sống thiết tha với lý tưởng nào đó của mình (những đoàn viên CS hoặc những dân quân 30...) và những con đường được trang trí bởi những đèn hoa vào những năm tháng đó (?).

Và như thế khi TCS viết “em ra đi nơi này vẫn thế” có gì là giả dối? Nếu phải trách thì chúng ta nên trách tại sao vào những năm tháng mà người mất, kẻ còn;người đi, kẻ ở; lòng người tứ tán với giam cầm, bắt bớ..., TCS không viết được những nhạc phẩm làm lay động lòng người như những bài hát trước 75? Điều này cũng chẳng có gì khó hiểu đối với những người không đặt quá nhiều kỳ vọng nơi TCS như tôi. Văn không hẳn là người. Một tác phẩm xuất sắc không chắc phản ảnh một con người toàn vẹn (nhưng ngược lại một tác phẩm dở cũng chưa đủ để qui kết một tội lỗi nào đó). Hãy nhìn vào thực tế của các văn nghệ sĩ miền bắc sau 54 để thấy rõ điều đó.

Nhẹ dạ, nông nổi, yếu đuối và “ham vui” là những tính chất chung của những người nghệ sĩ, trong đó có TCS.

 

 

--------------

Bài liên hệ:

24.04.2009
[VĂN HOÁ] ... Không, Nguyễn Đắc Xuân không ngây ngô chút nào khi lập luận một cách khiên cưỡng như vậy. Đúng ra, ông ta rất ác. Không chỉ ác mà còn thiếu lương thiện. Thiếu lương thiện vì xuyên tạc nội dung tấm ảnh một cách gán ghép và không trung thực... (...)
 
20.04.2009
[ÂM NHẠC] ... Bài hát “Em ở nông trường, em ra biên giới” của Trịnh Công Sơn, Giải Nhất cuộc thi “Những bài hát hay nhất sau 10 năm chiến tranh”, chính là đỉnh cao của nền văn nghệ tuyên truyền trước khi chính sách “đổi mới” ra đời. Từ năm 1986 trở đi, Trịnh Công Sơn bắt đầu được phép quay trở lại với cái mùi lãng đãng trước 1975, và ông ta có 15 năm còn lại để tô điểm cho cái hình ảnh một nhạc sĩ với tấm lòng đầy ắp tình người... (...)
 
[ÂM NHẠC] ... Tôi viết bài “Giải hoặc Trịnh Công Sơn [kỳ 1]” để vạch ra sự bịa đặt hay thổi phồng quá trớn của một huyền thoại về sự nghiệp âm nhạc của Trịnh Công Sơn: “Tháng 7 2004 Diễm Xưa trở thành nhạc phẩm Á Châu đầu tiên được viện đại học Kansai Gakuin đưa vào chương trình giáo dục của viện đại học trong bộ môn Văn Hoá và Âm Nhạc.”... (...)
 
17.04.2009
[CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI] ... Thông tin về bức thư của TCS gửi Joan Baez là thực. Theo tôi, những điều viết trong thư này cho thấy bản chất nông nổi, nhẹ dạ của một người nghệ sĩ. Kết tội TCS là đồng lõa với tội ác e rằng đó là một ngoa ngữ... (...)
 
[CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI] ... Nhân đọc bài viết “Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn — một thiên tài đồng loã với tội ác” của ông Đặng Văn Âu, xưng là một người bạn của Trịnh Công Sơn, tôi có chút thắc mắc. Xin ông Âu vui lòng giải đáp... (...)
 
[ÂM NHẠC] ... Dịch enka từ chữ Hán 演歌 thành “diễn ca” rồi bình luận theo từ đó e rằng tối nghĩa. Thực chất enka hiện đại là loại bài hát thể ballad, được phát triển từ sau Đệ Nhị Thế Chiến. Từ “enka” theo nghĩa hiện đại chỉ xuất hiện từ 1969... (...)
 
16.04.2009
[CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI] ... Mới đây họa sĩ Trịnh Cung – Nguyễn Văn Liễu – viết một bài có nhan đề “Trịnh Công Sơn và tham vọng chính trị” đăng trên trang mạng Da Màu, rồi sau đó có một số người viết “phản bác” về nội dung bài viết vừa nêu và chê bai nhân cách của tác giả Trịnh Cung, tôi bèn mạo muội tham gia để bày tỏ đôi chút cảm nghĩ cá nhân vể một thiên tài từng xem tôi là bạn... (...)
 
[ÂM NHẠC] ... Theo tự điển Tiếng Việt thì “mê hoặc” có nghĩa làm người ta lầm lẫn bằng các tà thuyết. Còn “giải hoặc” là phá bỏ những tà thuyết bằng cách dùng những sự kiện, lập luận có thực hoặc dựa trên logic của con người,... Như thế ,ta không thể giải hoặc bằng những nhận định cảm tính hoặc dựa trên những suy luận thiếu cơ sở vững chắc... (...)
 
14.04.2009
[ÂM NHẠC] ... Vậy bảo enka là “nhạc sến” thì sai – thực ra, nó tương đương với ca khúc tình cảm tân nhạc phổ thông của Việt Nam thời tiền chiến và của miền Nam trước 75, mà sau này bị gọi là “nhạc vàng”... (...)
 
[ÂM NHẠC] ... Vậy mà bây giờ ở Việt Nam lại nổi lên cái huyền thoại bài “Thiên thai” của Văn Cao bay vào vũ trụ! Oan cho Văn Cao, ông mất đi rồi thì mặc tình mà đám văn công bồi bút ra sức bơm ông lên để rêu rao cái đường lối “Chân dép lốp bay vào vũ trụ”!... (...)
 
13.04.2009
[ÂM NHẠC] ... Định tiếp tục giải hoặc Trịnh Công Sơn, nhưng lại thấy có mấy lời góp ý của ông Nguyễn Đình Đăng, nên tôi phải dành thì giờ để đáp lời. Trước hết, tôi xin cảm ơn ông Nguyễn Đình Đăng đã góp ý. Nhưng cũng xin nói ngay, những điều ông góp ý thì cũng chẳng cứu vớt gì được cái huyền thoại giả mà tôi đã phân tích trong “Giải hoặc Trịnh Công Sơn [kỳ 1]”... (...)
 
12.04.2009
[ÂM NHẠC] ... Bản dịch “Diễm xưa” ra tiếng Nhật là do người Nhật thực hiện. Đây chỉ là phổ lời Nhật cho phù hợp với nhạc chứ không phải là bản dịch nguyên văn. Lời Nhật này được Khánh Ly hát lần đầu tiên tại Nhật năm 1970 tại hội trợ Osaka. Sau đó bài hát được phát vào năm 1978 trong một TV drama của đài NHK... (...)
 
10.04.2009
[ÂM NHẠC] ... Những thứ huyền thoại này, một phần do chính Trịnh Công Sơn bịa ra, một phần do những người khác bịa ra vì những mục đích khác nhau. Tuy nhiên, chúng lại có tác dụng rất hữu hiệu đến tâm lý đám đông lười suy luận, và khi một chuyện bịa đặt được trang trọng lặp đi lặp lại trên các phương tiện thông tin đại chúng, thì “lộng giả thành chơn”, nó sẽ được đại chúng tin là hoàn toàn có thật... (...)

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018