tin & thư | chuyên đề | tác phẩm mới | tác phẩm của tháng | đối thoại | tác giả | gửi bài | góp ý |
sinh hoạt
đối thoại
“Thơ đến từ đâu?” — một cuộc xung đột cần thiết  [đối thoại]

 

Sau khi theo dõi các diễn đàn talawas, Tiền Vệ và Da Màu trong hơn một tháng qua, tôi nghĩ: cuốn Thơ đến từ đâu có lẽ đã không gây nên cuộc đối thoại / tranh luận nóng bỏng và kéo dài như thế này, nếu

(nếu) 1/ nó được xuất bản nguyên vẹn như bản gốc trên talawas, không bị kiểm duyệt cắt xén, sửa đổi vì lưỡi kéo chính trị;

(nếu) 2/ nó được xuất bản trong một giai đoạn bình thường hơn, không xuất hiện ngay sau “Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ nhất” (19-24/11/2009), không rơi vào thời điểm có những sự kiện gây bất bình hay căm phẫn như vụ bauxite, vụ bắt bớ những nhà đấu tranh dân chủ, những cuộc đàn áp Phật giáo và Công giáo, vụ đánh sập các trang mạng diễn đàn tự do...

(nếu) 3/ sau khi nó được xuất bản, không có những màn tuyên truyền ồn ào với cái khẩu hiệu / chiêu bài “hoà giải dân tộc”.

Trong hiện thực, cả 3 cái “nếu” trên đây đều xảy ra ngược lại. Do đó, cuộc đối thoại / tranh luận đã nổ ra.

 

Cuộc đối thoại / tranh luận bắt đầu rất nóng bỏng vì

(vì) 1/ trước hết ông Nguyễn Đức Tùng ca ngợi tài năng và tinh thần trách nhiệm văn học của những người biên tập, nhưng trong thực tế họ đã làm công việc kiểm duyệt chính trị hơn là biên tập văn học;[1]

(vì) 2/ bên ủng hộ cho việc xuất bản đã cố tình khăng khăng đánh tráo công việc kiểm duyệt chính trị thành công việc biên tập văn học;

(vì) 3/ cuốn sách được truyền thông của Nhà nước công khai quảng bá như là một thành quả của sự “hoà giải” bằng văn chương;

(vì) 4/ chiến dịch tuyên truyền “hoà giải” qua cuốn Thơ đến từ đâu đã khiến cho các nhà thơ bất thoả hiệp cảm thấy họ đã vô tình bị lợi dụng như một công cụ để phục vụ đường lối chính trị của Đảng và Nhà nước.

 

Sau 4 cái “vì” đó, cuộc đối thoại / tranh luận tiếp tục nóng bỏng và kéo dài bởi 4 cái “vì” khác:

(vì) 1/ những điều thắc mắc và bất bình của các tác giả / nạn nhân bị cắt xén / sửa đổi[2] đã không được ông Nguyễn Đức Tùng và nhà xuất bản giải đáp công khai thỏa đáng, trái lại, có người trong bên ủng hộ xuất bản còn biện bạch là sự “biên tập” ấy hợp lý, và chê trách các tác giả / nạn nhân là không biết ơn nhóm biên tập!

(vì) 2/ khẩu hiệu / chiêu bài “hoà giải dân tộc” vẫn tiếp tục được rêu rao trong Hội thảo “Thơ đến từ đâu” ở Hà Nội sau đó;

(vì) 3/ những điều cần đối thoại / tranh luận về vấn đề kiểm duyệt và bản chất của tấn tuồng “hoà giải” được ông Nguyễn Đức Tùng và bên ủng hộ xuất bản liên tục đánh tráo thành vấn đề giá trị của cuốn sách -- câu hỏi “nhà thơ hải ngoại có nên chấp nhận bị kiểm duyệt để thực hiện một sự ‘hoà giải’ giả tạo hay không?” bị đánh tráo bằng câu hỏi “cuốn sách có giá trị hay không?”; từ đó, trong khi một bên không ngừng phê phán chế độ kiểm duyệt và chính sách “hoà giải” giả tạo, thì một bên lại không ngừng khen ngợi cuốn sách là có giá trị;

(vì) 4/ có người bên ủng hộ xuất bản đã cố ý sử dụng những từ ngữ thô lậu để tấn công bên chống đối, gây hoả mù, làm xấu cuộc đối thoại / tranh luận; sau đó, những từ ngữ thô lậu này lại được bên ủng hộ xuất bản gán ngược lại là phát ngôn của bên chống đối, nhằm hạ thấp tư cách của bên chống đối (điều này tôi đã phân tích trong bài "Khi nữ sĩ diễn tuồng đội mũ ngược"); hoặc gần đây nhất, một độc giả mang nickname “Trang Tử” trên Da Màu đã chụp cho bên chống đối là “không thẳng thắn phân tích mà đả kích tác giả vòng vo, dựa nhân thân, lý lịch, lôi chuyện ba đời”, nhưng lời kết án này hoàn toàn vô căn cứ, và sau khi bị chất vấn, ông “Trang Tử” biến mất! (xem những ý kiến tranh luận dưới bài “Đọc ‘Thơ đến từ đâu’” của Đặng Tiến trên Da Màu)

 

Chưa biết cuộc đối thoại / tranh luận này sẽ còn diễn biến hay kết thúc như thế nào, nhưng điều hiển nhiên là chính cuốn sách Thơ đến từ đâu đã không tạo nên một sự “hoà giải” như truyền thông Nhà nước rêu rao. Ngược lại, ngay từ lúc xuất hiện, nó đã gây nên một sự xung đột giữa hai bên:

1/ bên ủng hộ xuất bản cuốn Thơ đến từ đâu và truyền bá chủ trương “hoà giải” gồm phần lớn là những người của nhà xuất bản, những người đang công tác văn học trong hệ thống nhà nước ở Hà Nội, cùng một số nhà thơ hải ngoại đồng tình / thoả hiệp / chấp nhận chế độ kiểm duyệt;

2/ bên chống đối kiểm duyệt và không chấp nhận “hoà giải” giả hiệu gồm phần lớn là những tiếng nói từ văn giới “ngoài luồng” ở Sài Gòn và hải ngoại, cùng với một số nhà thơ / nạn nhân bị kiểm duyệt trong cuốn sách Thơ đến từ đâu.

 

Thơ đến từ đâu đã “hoà giải” được gì? Khoan nói ở đâu cho xa, trước khi cuốn Thơ đến từ đâu được in ở Hà Nội, các nhà thơ cùng có mặt trong cuốn này hầu như không có sự xung đột gì với nhau, nhưng ngay sau khi cuốn sách xuất hiện thì họ bắt đầu xung đột với nhau. Đây là một sự xung đột về quan điểm chính trị, không thể “hoà giải” được, cho tới chừng nào chế độ kiểm duyệt của một Nhà nước độc tài không còn nữa.

Cuộc đối thoại / tranh luận này càng kéo dài thì nội dung của sự xung đột càng rõ rệt vì nó càng phơi bày bản chất chính trị của những hành động “hoà giải” bằng văn chương (ví dụ: trường hợp của Đặng Tiến qua bài “Đặng Tiến và nỗi băn khoăn: làm sao cho khỏi bị đào thải” của Vương Thế Lan và bài “Khi trí thức táng tận lương tâm” của Huỳnh Văn Nhơn, và trường hợp của Trần Nghi Hoàng qua bài “Vài hình ảnh 'đẹp mắt' của sự 'hòa giải' bằng văn chương: Trường hợp Trần Nghi Hoàng” của Võ Văn Nam).

Theo tôi, sự xung đột này đáng có và không nên tránh né. Thành thực xung đột nhau giữa các quan điểm đối nghịch thì tốt hơn là giả vờ “hoà giải”, vì có xung đột thì mới thấy thêm nhiều sự thực.

 

_________________________

[1]Dẫu sao, cuộc đối thoại / tranh luận đã khiến cho quan điểm của ông Nguyễn Đức Tùng có chút ít thay đổi.

Ngày 02/12/2009, trên talawas, ông Nguyễn Đức Tùng không hề nhắc đến sự kiểm duyệt và hết lời ca ngợi nhóm biên tập: “Trong bất cứ hoàn cảnh nào, các quyết định mà họ đưa ra là những quyết định tốt nhất có thể có được đối với cuốn sách, đối với văn học Việt Nam, trong tình hình hiện nay, với tinh thần trách nhiệm cao nhất mà tôi từng được biết.” (“Thơ đến từ đâu: vĩ thanh – Trung Trung Đỉnh hỏi chuyện Nguyễn Đức Tùng”)
 
Ngày 15/01/2010, trên Tiền Vệ, ông Nguyễn Đức Tùng bắt đầu nói đến sự kiểm duyệt và đưa ra một nhận xét khác về công việc của nhóm biên tập: “Tuy nhiên, ai cũng biết rằng các nhà biên tập ở trong nước chịu áp lực nặng nề của hệ thống kiểm duyệt... Việc xuất bản đã diễn ra trong những điều kiện không bình thường, không lý tưởng. Nguyên nhân của chúng thì có nhiều nhưng sâu xa nhất vẫn là tình trạng kiểm duyệt sách báo.” (Nguyễn Đức Tùng, “Một cuốn sách, nhiều suy nghĩ”)

[2]Thận Nhiên – “Thơ đến từ đâu”: Biên tập hay kiểm duyệt?, Lý Đợi trả lời phỏng vấn của talawas: “Thơ phải đến từ sự tự do mà chúng ta đang tìm kiếm”, Nam Dao – “Thơ không đến từ kiểm duyệt”

 

 

---------------

Bài liên hệ:

23.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Thiển nghĩ của Sương hôm nay là bài đối thoại hôm qua của bác Nguyễn Viện rất chí lí. Cám ơn bác Nguyễn Viện. Vâng, hoà giải kiểu Thơ đến từ đâu, chỉ là ngụy trá. Hoà giải như vậy chỉ có thể đồng nghĩa với cưỡng bức, cắt thiến, hoạn hoá thơ ca và thi sĩ thành những con rối chính trị... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Thơ đến từ đâu, tập sách phỏng vấn/đối thoại của Nguyễn Đức Tùng cùng hơn hai mươi nhà thơ trong nước và hải ngoại, ngay từ khi ra đời dưới dạng sách (NXB Lao động, 2009) đã làm dấy lên một cuộc tranh luận lớn xung quanh vấn đề kiểm duyệt và biên tập. Thử bỏ ra một bên những vấn đề chắc chắn là quan yếu ấy mà xét cuốn sách ở phương diện thể loại của nó và nhìn nhận vị trí tập sách ở phương diện lịch sử, có thể rút ra một số nhận xét hữu ích... (...)
 
22.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Lẽ ra tôi không cần thiết phải nói thêm những điều này khi đã có một phát biểu chính thức trên Talawas về sự có mặt của mình trong cuốn THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU. Nhưng chung quanh việc tập sách này ra đời, càng ngày càng có những điều đi xa hơn bản thân cuốn sách và ý muốn của những người có mặt trong cuốn sách đó. Vì thế, tôi lại cảm thấy cần thiết phải nói một vài suy nghĩ của mình... (...)
 
21.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Trong trường hợp của Phan Xuân Sinh, ta có thể thấy rằng nhà thơ đã lầm tưởng “hoà giải” là cái gì nhẹ nhàng, tình cảm, để rồi khi phát hiện ra rằng dù mình có tự nhún nhường, tránh né chính trị, thì vẫn bị nhà cầm quyền cố tình làm nhục. Từ cái vết thương đó, nhà thơ mới thấy rõ cái bản chất của sự “hoà giải”, và thẳng thắn thuật lại trường hợp của mình để các nhà thơ-văn khác ở hải ngoại rút kinh nghiệm... (...)
 
18.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Từ chuyện Bát Nhã tháng Chạp 2009 đến vụ Đồng Chiêm tháng Giêng 2010 còn sờ sờ hình ảnh đàn áp trên mạng mà nhà cầm quyền lại ngang nhiên chối bay chối biến rằng thì là không hề có chuyện đàn áp của nhà nước VN! Chối bay chối biến trước mặt thế giới là một bằng chứng cho thấy họ xem thường người khác đến mức nói như thể ở chỗ không người, vậy thì văn nghệ sĩ “trói gà không chặt” có lẽ sẽ đủ sức làm họ thay đổi mà nghe lời chăng?... (...)
 
16.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Trước kia, Trần Nghi Hoàng lớn tiếng chống “hoà giải”. Bây giờ Trần Nghi Hoàng thình lình lẳng lặng “hoà giải”. Suốt hơn một tháng qua, kể từ khi cuốn Thơ đến từ đâu được xuất bản, Trần Nghi Hoàng có nằm vắt tay lên trán mỗi đêm mà “không thấy hổ thẹn với chính mình”? Hay ông đã thình lình “giác ngộ” và hoàn toàn “đồng ý, đồng tình chảy chung với “cái mương” văn học của đảng và Nhà Nước” (chữ của chính Trần Nghi Hoàng), một thái độ mà chính ông đã từng phê phán và ghê tởm?... (...)
 
15.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Tôi khóc vì ông Tùng đã đăng ký tham dự hội nghị đó, theo bản tin chính thức của Hội Nhà văn “Khách quốc tế đến Hội nghị Quốc tế Giới thiệu Văn học Việt Nam” (http://vanvn.net/News.Asp?cat=39&scat=&id=2188), nhưng không hiểu sao lại không về Việt Nam, để nhiều người chúng tôi đinh ninh rằng ông và vài vị đang sống “Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”[*] ở ngoại quốc sẽ về nước với nguyện vọng hoà giải và tham vọng được in ấn bình thường ở trong nước những tác phẩm... như của chúng tôi... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Tôi tin rằng mặc dù còn nhiều khiếm khuyết như đã được chỉ ra, việc xuất bản Thơ đến từ đâu là một sự kiện tích cực, ít nhất là đối với độc giả trong nước và những người không thể truy cập vào các trang mạng. Tôi hy vọng lần tái bản tới sẽ bổ sung các khuyết điểm. Một lần nữa tôi gửi lời cám ơn đến những người đã viết bài bình luận, đã phản hồi, góp ý, trên các diễn đàn khác nhau, đến các tờ báo và website, blog đã đưa tin, đến những người tổ chức Hội thảo. Tôi nhận thấy các ý kiến quan trọng nhất của nhiều vị đã được trình bày trong tinh thần tương kính và tôn trọng sự thật, dù tôi có hoàn toàn đồng ý với họ hay không. Về căn bản, chúng rất có ích. Đối với những người đã buông lời nặng nề, nóng nẩy, kết luận vội vàng, hạ thấp lòng tự trọng, cái giá mà họ phải trả đã rõ ràng, vì vậy tôi không có ý kiến gì thêm nữa... (...)
 
14.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Chúng tôi đưa ra thông báo này để nhấn mạnh rằng trong mọi cuộc tranh luận, chúng tôi chỉ đăng tải những bài viết có nêu rõ những bằng chứng làm nên cơ sở lập luận và phê phán của người viết. Những bằng chứng ấy phải được công bố qua những cách cụ thể như sau... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Thiển nghĩ của Sương là “đồng chí” Tố Hữu đã đoán trúng phóc chăm phần chăm (“đồng ch픓đồng ý”, “đồng tình” với... độc tài, theo diễn giải của tác giả “cháu ngoan” Đặng Tiến)! Sương nghĩ ông Tố Hữu có lí, bởi vì: Tan xương chảy tủy rơi đầu thì mít ta đã... ê chề! Cõi đời cao rộng thì mít ta cũng đang... ê hề!... (...)
 
13.01.2010
Tôi khóc  -  Bi
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Tôi khóc và nghiêng mình xin vĩnh biệt những nhà thơ, những trí thức uyên bác và kiêu hãnh đã chìa bộ phận sinh sản của mình ra để xin được thiến, để rồi cảm động khóc lên sung sướng vì được thiến... Tôi khóc nữa khóc mãi... Và rồi tôi nôn thốc nôn tháo... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Một trang trí thức học cao hiểu rộng (?) như trường hợp Đặng Tiến vậy mà rốt ráo lại hoá ra y chang là một tay Vi-xi nằm vùng không hơn không kém... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Lâu nay tôi cứ nghĩ câu vè dân gian “Nhất sĩ, nhì nông / Hết gạo chạy rông / Nhất nông, nhì sĩ” thể hiện tính “phản trí thức” của người Việt Nam. Tuy nhiên đọc bài “Đặng Tiến và nỗi băn khoăn: làm sao cho khỏi bị đào thải” của Vương Thế Lan tôi có suy nghĩ khác... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Một thương nữ nhà văn Trần Thị Trường mau nước mắt cải lương. / Hai thương nữ nhà thơ Nguyễn Thị Hoàng Bắc cắt bớt không cắt bỏ. / Ba thương cái mõ Đặng Tiến Paris-Hanoi cả tiếng lại dài hơi gõ dai hót xịn... (...)
 
12.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Hoà giải đích thực và cần thiết hiện nay là hoà giải giữa nhà nước và nhân dân, giữa quyền lực và tội ác lịch sử, giữa độc tài và dân chủ, giữa áp chế và tự do. Đây là loại hoà giải đòi hỏi nhà văn tư thế đối diện với nhà cầm quyền. Nó rất khác loại hoà giải đàn đúm, vuốt ve, và “sống chung với lũ”... (...)
 
12.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Từ năm 1978 tới năm 1979, trong khi Jean-Paul Sartre cùng hàng ngũ trí thức hàng đầu của nước Pháp, kể cả những người mang thẻ đảng Cộng Sản Pháp, đang ráo riết vận động đóng góp cho chiến dịch “Un bateau pour le Vietnam” (Một con tàu cho Việt Nam), một chiến dịch làm chấn động lương tâm nước Pháp, để vớt những người Việt Nam lênh đênh khốn cùng trên biển, thì ông Đặng Tiến như một kẻ điếc, ung dung mua vé tàu bay về Việt Nam để nghỉ hè 2 tháng, lương tâm yên ổn. Rồi khi trở về Paris, ông Đặng Tiến lại ra sức dùng những mỹ từ để bao biện, che đậy cho cái thực trạng tàn ác và đau khổ cùng cực của chế độ bao cấp ở Việt Nam, cái chế độ đã khiến cho hàng triệu người Việt Nam phải liều chết, bỏ nước ra đi... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Cô giáo, nhà văn, nhà thơ Hoàng Bắc sáng chế tân ngữ “cắt bớt” để thay thế cho cựu ngữ “cắt bỏ”. Ối a, bớt hay bỏ, dù không có hân hạnh được tham gia phỏng vấn và trả lời như 25 nhà thơ “tiêu biểu” trong ngoài, kẻ hèn này cũng đã điếng cả hồn vía, sởn hết tóc gáy... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Ông Chánh Tổng Đặng chỉ làm “Chánh Tổng” ở đẩu ở đâu, chứ về Hà Nội thì ông đổi nghề. Mà nghề nào có sang trọng danh giá gì cho cam! Xách cái mõ đi đầu làng, cuối xóm... cốc... cốc... Thế mà cũng sợ bị... “ đào thải”!!! (...)
 
11.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Còn điều gì lãng mạn cho thơ, ngoài sự thật bị chối bỏ, ngoài những lời ca tụng? Về chia lũ cùng bạn bè? Hay mong đem tấm giẻ rách che lên con lũ dữ? Đau đớn thưa cùng chị, lũ là kẻ cướp, lũ là kẻ huỷ diệt, lũ là kẻ thù của lương dân. Tìm cách chống lại lũ hay ở chung với lũ cho vui hết biết? Hay nhởn nhơ thổi thêm cho lũ chút gió trên quê hương, để nó tiếp tục nhấn chìm khát vọng tự do của thế hệ đàn em?... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Trong bài “Gió thoảng trên quê hương tôi” của nữ sĩ Nguyễn Thị Hoàng Bắc, cái câu choáng nhất là câu: “Cứt đái, phân, lồn cặc, liếm giày, fuck, và fuck rồi đạp khỏi giường...v.v” (in chữ nghiêng!). Vừa liếc ngang bài viết thì cái câu này nhảy dựng lên một cú đầy ấn tượng! Nhưng nữ sĩ viết ra câu này để làm gì? Thì rõ ràng là để ném ngược vô mồm những kẻ phát ngôn chứ làm gì nữa! Nhưng mà... ai phát ngôn?... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Ha ha, cháy nhà lòi mặt sĩ phu! Cảm ơn, cảm ơn vô vàn bác Vương Thế Lan đã thực hiện một bức chân dung lập thể trung thực về tác giả Đặng Tiến. Bây giờ thì đã rõ trắng rệt đen rồi... (...)
 
10.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] THƠ ĐẾN TỪ ĐÂU sau khi ra đời đã gây ra một bối cảnh khá sôi nổi từ ý kiến, bình luận, tranh cãi từ các bạn văn và độc giả tiến đến mạ lỵ, tố cáo, chụp mũ với những từ ngữ khá mạnh mẽ lẫn thô bỉ, tục tằn, vượt qua nhiều lằn ranh tưởng tựơng của những người trước đó vẫn lạc quan tếu (tôi trong số những người này!) tin rằng thì là sự ồn ào trên tạp chí điện tử talawas có thể là một cách giúp PR tập sách tận tình... (...)
 
08.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Cái đọng lại lớn nhất trong tâm trí Đặng Thân sau khi đọc Thơ đến từ đâu không phải là tính thơ, không phải là tính văn chương. Đặng Thân dùng gần 5 ngàn chữ để quảng cáo cho một cuốn sách mà điểm đáng tiền nhất của nó là “tính giai thoại”... (...)
 
06.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Chắc rằng bác/chú cũng sẽ đồng ý với tôi là: khi mà hai người đối thoại “không cùng ngôn ngữ”, “không cùng tiếng nói” thì chắc chắn là phải dùng đến phiên dịch/thông ngôn. Không còn cách nào khác bác/chú ạ. Tôi đành phải chờ một người phiên dịch/thông ngôn, biết làm sao bây giờ... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Nằm trên talawas cho cả vạn người đọc thì cũng bình thường thôi, mà vác về Hà Nội, đút đầu vô tròng kiểm duyệt cho bị cắt tai gọt mũi xong thì thình lình lại biến thành một tác phẩm có “tình yêu nước Việt, hoà giải và khoan dung”? Mà ai hoà giải với ai, ai khoan dung với cái gì, thì mới được cho là “mong muốn có đổi mới thực sự trong văn học”? Chịu đút đầu vô tròng kiểm duyệt thì “hy sinh” cho cái gì? Bị cắt tai gọt mũi thì mới có “tình thơ, tình người” hay sao?... (...)
 
05.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Cái đọng lại lớn nhất trong tâm trí tôi sau khi đọc Thơ đến từ đâu chính là tính giai thoại. [...] Tôi thấy những tác gia được nhớ tới thường đi kèm với những giai thoại khó quên về cuộc đời của họ, chứ không phải chỉ vì thơ. Ấy mà rồi qua bao năm tháng hầu như nhiều người hiếm khi nhớ được bài thơ hay đoạn văn của tác gia nổi tiếng nào, cái ăn sâu mãi vào tâm trí có chăng chỉ còn là những GIAI THOẠI về họ. [...] Với các giai thoại, các nhà thơ nhà văn đã trở nên “đáng yêu” và “dễ thương” hơn rất nhiều và càng làm cho họ được nhớ mãi... (...)
 
04.01.2010
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Bất cứ một chính quyền nào, bất cứ một xã hội nào — bất cứ một viễn cảnh của một xã hội tương lai nào — mà có sự tôn trọng đối với các nhà văn thì cũng đều phải cho họ được tự do tối đa để họ viết theo những cách khác nhau của riêng họ, theo những sự chọn lựa của riêng họ về hình thức và ngôn ngữ, và theo cái sự thật mà riêng họ phát hiện... (...)
 
29.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Tôi không ảo tưởng về kiểm duyệt của một chế độ toàn trị bất kì, nhưng cộng đồng chữ nghĩa Việt Nam hôm nay đang sống với vài huyền thoại rất vớ vẩn. Huyền thoại về hiện tượng inP là một. Vậy làm sao có thể nhận mặt ai là người kí sinh huyền thoại? Chỉ có kẻ trong cuộc mới có thể trả lời được câu hỏi này. Nếu họ không trả lời được — do tự huyễn hay ngoan cố hoặc ngu muội — thì người đọc có thể nhận ra bằng đọc lại căn cước họ hoặc nhìn vào tài năng hiện tại qua chính sáng tác của họ. Bởi đã từng xảy ra hiện tượng người viết ăn theo cái bóng của mình, tệ hơn nữa, ăn theo chính cái bóng của huyền thoại do mình tạo ra... (...)
 
27.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Không bên lề / không trung tâm / tôi trú trên đường biên // Không ngoài luồng / không chánh lưu / sống như thể không đường biên // Cũng chẳng có gì trầm trọng cả / mỗi các ông cứ dựng chòi / mỗi các ông cứ có mặt như một biên giới... (...)
 
26.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Trong thời đại này, hình như một ý thức văn hoá cũng đồng thời là một ý thức về chính trị. Những ám ảnh về kiểm duyệt ở xã hội Việt Nam hiện tại một phần có thể do chính bản thân người viết, với nỗi sợ hãi lẫn hèn hạ tự thân... (...)
 
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Một khi quyền lực và quyền lợi thống nhất, như ở Việt Nam, thì quyền con người trở nên bấn loạn. Trong sự bấn loạn của quyền con người, tôi chỉ có một cách vớt vát là thể hiện tối đa quyền từ chối... (...)
 
19.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... đêm trước anh ngủ mơ / thấy những con chữ mình mẩy thương tích / bò chậm chạp lên người / chui vào thất khiếu vùng vẫy rên la / réo tên anh đòi mạng / anh thức giấc / sợ hãi kinh hoàng... (...)
 
15.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Nadine Gordimer: “Tất cả những gì nhà văn có thể làm, như một nhà văn, là tiếp tục viết ra cái sự thật như chính anh ta nhìn thấy. Đó là cái mà tôi gọi là “quan điểm riêng” về những sự kiện, cho dù là những sự kiện lớn của đại chúng như những cuộc chiến tranh và những cuộc cách mạng, hay là những sự kiện cá nhân và thân mật của đời sống thường nhật.” ... (...)
 
08.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Người biên tập thật đúng nghĩa phải là người bảo vệ cho tác phẩm, góp phần làm tác phẩm hoàn hảo hơn, và dũng cảm chống lại sự kiểm duyệt của chính quyền độc tài, chứ không để chính mình biến thành công cụ của hệ thống kiểm duyệt... (...)
 
07.12.2009
[VĂN HỌC & CHÍNH TRỊ] ... Thơ tôi đến từ đâu thì tôi đã nói sơ qua trong bài trả lời phỏng vấn của tôi do nhà thơ Nguyễn Đức Tùng thực hiện, đăng trên Talawas bộ cũ ngày 1.8.2006. Thơ hải ngoại đến từ đâu thì xin thưa tôi thực tình không biết vì tôi ít giao thiệp. Còn thơ trong nước? Có thể một phần lớn (xịn, ngầu nhất?) đến từ bàn tiệc rượu (và mâm thịt chó?)... (...)

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018