thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Ignavia
 
Bản dịch của Phan Quỳnh Trâm
 
 
DANIIL KHARMS
(1905-1942)
 
 
 

Ignavia[*]

 
Tôi nhìn những hàng cây xanh, thật lâu
Cảm giác bình yên đầy ắp tâm trí
Như trước đây, tôi vẫn không có một ý tưởng nào cao cả, lạ thường
Cũng những đoạn, những mảnh và những câu kết viết vội.
 
Hoặc những ham muốn trần tục bừng lên
Hoặc tôi với tay lấy một cuốn sách thú vị
Hoặc một giấc mơ ngọt ngào bất ngờ gõ vào đầu.
Tôi ngồi lọt thỏm trong một chiếc ghế bành cạnh cửa số.
 
Tôi nhìn đồng hồ, đốt tẩu thuốc,
Rồi đột nhiên nhảy dựng lên và bước đến bàn,
Ngồi xuống một cái ghế cứng và quấn cho mình một điếu thuốc.
 
Tôi thấy một con nhện nhỏ xíu chạy trên tường.
Tôi quan sát nó, không chớp mắt.
Nó ngăn không cho tôi nhặt cây bút lên.
Tôi phải giết con nhện đó!
Nhưng tôi lười đến độ không đứng dậy được.
Giờ đây tôi nhìn vào bên trong bản thân mình,
Nhưng bên trong tôi, nó trống rỗng, đơn điệu và nhàm chán.
 
Không thấy một nhịp đập nào của một cuộc đời sôi nổi.
 
Mọi thứ đều mềm rũ và uể oải, tựa như cọng rơm ướt.
Tôi đã đi du lịch bên trong bản thân mình như thế
Và bây giờ tôi đang đứng đây trước mặt em.[*]
Em đang chờ nghe tôi kể về cuộc hành trình của tôi.
Nhưng tôi im lặng vì tôi đã chẳng thấy gì ở đó.
Hãy để tôi một mình lặng lẽ ngắm những hàng cây xanh.
 
Sau đó có thể sự yên bình sẽ lấp đầy tâm trí tôi.
Sau đó có thể tâm trí của tôi sẽ thức dậy,
Rồi tôi sẽ thức dậy, và cuộc đời sôi nổi sẽ bắt đầu đập trong tôi.
 
 
_________________________

[*]Trong tiếng Latin, chữ ignavia có nghĩa là sự uể oải chán chường. Bài thơ này được George Gibian trích trong lời giới thiệu của ông cho cuốn The Man with the Black Coat [Người đàn ông trong chiếc áo choàng đen]. Bài thơ không có nhan đề. Người dịch đặt nhan đề “Ignavia” dựa trên nội dung lời giới thiệu của George Gibian:

“Như các anh hề, diễn viên hài kịch, và các nhà văn viết hài kịch, Kharms mắc chứng bệnh u uất. Ông thậm chí đã đặt tên cho nỗi buồn của mình một cái tên thích hợp đầy nữ tính: Ignavia. Để chiến đấu với Ignavia, ông đã làm một bài thơ để sử dụng như một thứ bùa mê hay một câu thần chú chống lại nàng. Khi Ignavia đến gần, ông sẽ đọc bài thơ này để cố gắng tránh né nàng.”
 
 
-----------------
Dịch từ bản tiếng Anh trong Daniil Kharms, The Man with the Black Coat, trans. & ed. George Gibian (Northwestern University Press, 1997).
 
 
 
Đã đăng:
 
[TRUYỆN CỰC NGẮN] Lâu nay, người ta đã từng chiêu nghiệm về ý nghĩa của sự thông minh và sự ngu xuẩn. Nói về vấn đề này, tôi nhớ lại một sự kiện. Khi bà dì của tôi cho tôi một cái bàn viết, tôi tự nhủ, “Mình sẽ ngồi xuống trước cái bàn viết này, và ý tưởng đầu tiên xuất hiện trong đầu mình sẽ là một ý tưởng thông minh đặc biệt.” Nhưng tôi đã không thể nghĩ ra một ý tưởng thông minh đặc biệt nào cả... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Một vở kịch  (truyện / tuỳ bút) 
SHASKIN (Đứng giữa sân khấu): Vợ tôi đã ra đi. Tôi có thể làm gì bây giờ? Làm gì thì cũng thế thôi; một khi nàng đã ra đi, bạn sẽ không làm cho nàng quay về được đâu. Ta phải có triết lý, phải có trí tuệ và hiểu rằng bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra. Phước cho kẻ nào có trí tuệ. Thằng Kurov không có trí tuệ, nhưng tôi có. Tôi đã có đọc một cuốn sách đến hai lần trong thư viện công cộng. Cuốn sách ấy nói những điều rất thông minh về mọi sự trên đời... (...)
 
Một truyện ngụ ngôn  (truyện / tuỳ bút) 
[TRUYỆN CỰC NGẮN] Có một gã lùn nói, “Giá mà tôi cao lớn hơn một chút thôi, tôi sẽ làm được mọi thứ trên đời.” Nói chưa dứt lời, gã đã thấy một mụ phù thủy đứng ngay trước mặt gã. “Cậu muốn gì?” mụ phù thủy hỏi. Gã lùn đứng đó, khiếp đảm, chẳng nói được một chữ... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Thăm viếng trong giường  (truyện / tuỳ bút) 
Marina kể với tôi rằng có một gã nào đó tên Sharik đã thăm viếng nàng ở trong giường. Gã Sharik này là ai, hay là cái gì, thì cho đến chết tôi cũng chẳng rõ. Vài ngày sau, gã Sharik ấy lại đến thăm viếng. Rồi gã bắt đầu đến thường xuyên hơn, khoảng ba ngày thì đến một lần... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Sự nghiệp của Ivan Yakovlevich Antonov  (truyện / tuỳ bút) 
Bà vợ của một người lái buôn ngáp và một con chim tu hú bay tọt vào miệng bà. Người lái buôn chạy ngay tới khi bà vợ gọi, lập tức nắm rõ sự tình và đã hành động một cách hết sức mưu trí và dũng cảm. Nhờ thế ông đã được vinh danh trước những người dân trong thành phố và người ta bầu ông làm thượng nghị sĩ. Nhưng vào một buổi tối sau bốn năm trong Thượng viện người lái buôn bất hạnh ngáp và một con chim tu hú bay tọt vào miệng ông... [Bản dịch của Phan Quỳnh Trâm] (...)
 
Một người đàn ông khi đi ngủ là một tín đồ nhưng thức dậy lại là một kẻ vô thần. May, ông này luôn giữ một cái cân trong phòng vì ông có thói quen tự cân mình vào mỗi sáng và mỗi tối. Và vì thế... | Trước khi đến gặp em anh sẽ gõ vào cánh cửa sổ phòng em. Em sẽ thấy anh trong ô cửa. Rồi anh sẽ đứng ở lối ra vào và em sẽ thấy anh nơi khung cửa chính. Rồi anh bước vào nhà em và em sẽ nhận ra anh. Rồi... | ... Đồng chí Mashkin đá vào dưới bụng Đồng chí Koshkin và một lần nữa lại đấm vào đầu Đồng chí Koshkin. Đồng chí Koshkin nằm sóng soài trên sàn và chết tốt... [Bản dịch của Phan Quỳnh Trâm] (...)
 
Lá thư  (truyện / tuỳ bút) 
Tôi đã nhận được thư của ông và ngay lập tức tôi nhận ra rằng đấy là thư của ông. Lúc đầu tôi nghĩ rằng biết đâu chừng nó không phải là của ông, nhưng ngay khi tôi bóc nó ra thì lập tức tôi nhận ra rằng nó là của ông, mặc dù tôi đã sắp sửa nghĩ rằng nó không phải của ông... [Bản dịch của Phan Quỳnh Trâm] (...)
 
Bài giao hưởng số 2  (truyện / tuỳ bút) 
Anton Mikhailovich nhổ nước bọt, nói “hừ”, nhổ nước bọt một lần nữa, nói “hừ” một lần nữa, lại nhổ nước bọt, lại nói “hừ”, rồi bước đi. Mặc kệ hắn, thằng chết tiệt. Tốt hơn tôi nên nói về Il’ya Pavlovich... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Sự nổi loạn  (truyện / tuỳ bút) 
“Nào, cùng uống giấm. Xin mời các ngài.” Shuyev nói. Không ai đáp lại lời ông ta. “Các ngài!” Shuyev hét lên. “Tôi đề nghị các ngài uống giấm!” Makaronov đứng dậy từ ghế bành và nói: “Tôi hoan nghênh ý tưởng của Shuyev. Hãy uống giấm.” Rastopyakin nói: “Tôi sẽ không uống giấm.” ... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Hai mũi giày của anh chĩa thẳng vào trong tiệm. Chỉ bước thêm hai bước nữa là anh đã khuất sau cửa tiệm. Nhưng vì lý do nào đó, anh lần khân, giống như anh cố ý đặt cái đầu anh cho đúng vào chỗ hòn gạch đang rơi xuống. Thậm chí anh đã giở mũ ra sẵn, phơi cái đầu hói, và vì thế hòn gạch rơi trúng vào cái đầu hói, làm vỡ xương sọ, và cắm vào trong óc... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Hồi ký của một ông già thông tuệ  (truyện / tuỳ bút) 
... Thuở ấy, đôi chân của tôi thường được hôn, nhưng tôi không phản đối, vì tôi biết tôi xứng đáng được như thế. Tại sao tôi lại cấm người ta sung sướng tôn vinh tôi? Ngay cả chính tôi, với một cơ thể uyển chuyển khác thường, cũng đã thử hôn chân mình. Tôi đã ngồi trên một cái tràng kỷ, nâng bàn chân phải của mình, và kéo nó lên đến mặt tôi. Tôi đã hôn được ngón chân cái của tôi. Tôi đã sung sướng. Tôi hiểu sự sung sướng của những người khác... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Một cái truyện  (truyện / tuỳ bút) 
... Thật khó khăn để một anh mù tìm ra những món có thể ăn được giữa đống vỏ trái cây và các thứ dơ bẩn. Ngay cả việc tìm rác trong sân nhà người ta cũng không dễ dàng gì. Bạn không thể trông thấy bằng mắt, và nếu phải hỏi “Cái thùng rác của ông bà ở chỗ nào?” thì cũng hơi kỳ cục một chút. Chỉ còn một cách là ngửi để tìm... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Irina nói: “Anh lại giở váy em lên cao thêm nữa làm gì thế? Em đã nói em không mặc quần lót mà.” Nhưng Pronin vẫn giở váy nàng lên và nói: “Tốt thôi mà, tốt thôi mà.” “Anh nói ‘tốt thôi mà’ nghĩa là gì?” Irina hỏi. Ngay lúc ấy có người gõ cửa. Irina vội vã kéo váy xuống, và Pronin đứng dậy, bước đến cửa sổ. “Ai đấy?” Irina hỏi xuyên qua cánh cửa. “Mở cửa ra,” một giọng nghiêm trọng nói... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Xác định | Quyết định  (truyện / tuỳ bút) 
... Không, không, cái gã đàn ông dừng lại gần Đại Vận Động Trường chỉ tình cờ đứng đấy thôi. Có lẽ sợi dây giày bốt của gã bị sút ra, hay có lẽ gã muốn mồi một điếu thuốc lá. Hay có lẽ vì một lý do nào đó hoàn toàn khác... | ... Chàng người Pháp ngồi lên cái ghế gần cửa sổ, nhưng rồi chàng lại muốn nằm chơi trên cái tràng kỷ. Chàng người Pháp ngồi lên cái tràng kỷ, nhưng rồi chàng lại muốn ngồi một chốc vào cái ghế bành... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Hôm nay tôi không làm được điều gì cả. Tôi bước loanh quanh trong phòng, rồi ngồi xuống nơi bàn viết, nhưng chẳng mấy chốc tôi lại đứng lên và sang ngồi trên chiếc ghế bập bênh. Tôi nhặt một cuốn sách và lập tức vất nó đi, rồi lại bước loanh quanh trong phòng... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Nhưng, dù sao đi nữa, ta đang nói về cái gì vậy? Chắc chắn ta đã nói rằng ở bên trong, cũng như ở bên ngoài Nikolay Ivanovich, chẳng có cái gì hiện hữu. Vậy nếu như, cả ở bên trong lẫn ở bên ngoài, chẳng có cái gì hiện hữu, thì điều đó có nghĩa là cả cái chai cũng chẳng hiện hữu. Phải vậy không nào?... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Hoạ sĩ Michelangelo nhìn xuống và nhận thấy có cái gì trong mắt mình. Hoạ sĩ Michelangelo đưa hai tay dụi mắt. Và con gà trống tơ không còn đứng ở đó nữa, không còn đứng ở đó nữa mà lại đang bước đi, đang bước đi ra phía sau cái kho xép, ra phía sau cái kho xép rồi đến cái rông nuôi gà, đến cái rông nuôi gà để tìm bầy gà mái của nó... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Hành hình bởi đám đông | Cái hòm  (truyện / tuỳ bút) 
... Đám đông hăng máu lên và, vì cần có một nạn nhân để trút sự bực tức, túm lấy chính gã có chiều cao trung bình và xé đứt phăng cái đầu của gã. Cái đầu bị đứt lăn xuống lề đường và kẹt vào lỗ cống mở nắp... | Một người đàn ông có cái cổ khẳng khiu trèo vào trong một cái hòm, đóng nắp hòm và bắt đầu thở hổn hển lấy hơi. “Đấy,” người đàn ông có cái cổ khẳng khiu vừa nói vừa thở hổn hển lấy hơi. “Tôi đang thở hổn hển lấy hơi trong cái hòm này vì tôi có một cái cổ khẳng khiu... “ ... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Chàng thanh niên dùng đôi găng tay vuốt lên hai ống quần và hỏi, với một giọng thanh tao: “Xin ông bạn già cho tôi biết, bằng cách nào tôi có thể lên thiên đường từ chỗ này?”... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... Kiểu cười thứ nhất cần có thêm màn tạp hí do một nghệ sĩ tạp hí biểu diễn, nhưng kiểu cười thứ hai thì khá hơn. Còn những kẻ ngu xuẩn thì chả cần phải cười... | ... sự bất tử luôn luôn dính liền với cái chết và được nhiều tôn giáo khác nhau xem như một lạc thú vĩnh cửu, hay một nhục hình vĩnh cửu, hoặc như một sự đoạn tuyệt vĩnh cửu với cả lạc thú lẫn nhục hình... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Lý luận về hình tròn  (truyện / tuỳ bút) 
Đừng cảm thấy bị xúc phạm bởi chuỗi lý luận sau đây, vì nó chẳng có gì gây xúc phạm cả, trừ khi bạn không chấp nhận rằng hình tròn có thể được diễn tả qua nhãn quan hình học. Nếu tôi nói rằng hình tròn có bốn đường bán kính, và bạn nói: không phải bốn, chỉ một mà thôi... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Một lần nọ, một ông giáo sư nào đó ăn một cái gì đó không tiêu và bắt đầu ói mửa. Vợ của ông vào hỏi ông: “Sao vậy?” Nhưng ông giáo sư trả lời: “Chẳng có gì cả.” Vợ của ông lui ra ngoài... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Giấc chiêm bao  (truyện / tuỳ bút) 
... Một viên thanh tra vệ sinh đang rảo bước quanh khu chúng cư, vừa trông thấy Kalugin, liền quyết định rằng chàng không lành mạnh và hoàn toàn vô dụng cho bất cứ điều gì, và ông bảo đám lao công vệ sinh ném Kalugin ra ngoài cùng với rác rưởi... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Có tiếng lắc cắc trong cái đồng hồ treo tường, và tôi được các thiên thần đến thăm viếng. Trước hết, tôi không nhận ra rằng mình được các thiên thần đến thăm viếng. Trái lại, tôi tưởng rằng có điều gì trục trặc trong cái đồng hồ treo tường. Nhưng... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Một câu chuyện  (truyện / tuỳ bút) 
... Vanya lấy bút chì ra và viết: “Ngày xửa ngày xưa có một ông vua...” Rồi chàng bắt đầu nghĩ ngợi và ngước mắt lên trần nhà. Lenochka liếc vào cuốn sổ tay và đọc đoạn văn của Vanya. “Câu chuyện này đã được viết rồi mà,” Lenochka nói... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Năm câu chuyện bỏ lửng  (truyện / tuỳ bút) 
Một người đàn ông nào đó, đang chạy ngon trớn, bỗng tông đầu vào một nhà lò rèn mạnh đến nỗi bác thợ rèn đang làm việc phải dừng lại, đặt cái búa tạ qua một bên, cởi tấm tạp-dề bằng da và, sau khi dùng bàn tay vuốt tóc cho tươm tất, bước ra đường để xem cái gì vừa xảy ra... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
(Hai truyện cực ngắn, viết dưới hình thức kịch bản) GOGOL té nhào từ cánh gà ra sân khấu và nằm im ở đó. PUSHKIN xuất hiện trên sân khấu, vấp phải GOGOL và té nhào... | NHÀ TOÁN HỌC (Rút từ trong đầu ông ra một quả bóng ) Tôi đã rút từ trong đầu tôi ra một quả bóng. Tôi đã rút từ trong đầu tôi ra một quả bóng. Tôi đã rút từ trong đầu tôi ra một quả bóng. Tôi đã rút từ trong đầu tôi ra một quả bóng... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
IỚIG ẾHT  (truyện / tuỳ bút) 
Có một dạo tôi tin rằng tôi đã nhìn thấy thế giới. Nhưng thế giới như một toàn thể thì mắt tôi không chạm tới được, tôi chỉ thấy những mảnh vụn của nó. Và tất cả những gì tôi trông thấy, tôi gọi là “những mảnh vụn của thế giới”... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
... NHÀ VĂN: Tôi là một nhà văn. ĐỘC GIẢ: Tôi nghĩ ông là cứt! NHÀ VĂN đứng sững vài phút, run rẩy trước ý tưởng mới lạ này, rồi ngã xuống chết điếng. Ông được khiêng đi chỗ khác... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Bốn truyện cực ngắn  (truyện / tuỳ bút) 
(Bốn truyện cực ngắn rất đặc dị của một nhà văn Nga kỳ tài nhưng phải chết vì bị bỏ đói trong nhà tù của Stalin.) Có một người đàn ông tóc đỏ không có mắt cũng chẳng có tai. Gã cũng chẳng có sợi tóc nào, vì thế gã được gọi là tóc đỏ, một cách lý thuyết. Gã không thể nói, vì gã không có miệng. Gã cũng chẳng có mũi... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)
 
Thật là khó bàn về Pushkin với một người không biết gì về Pushkin. Pushkin là một nhà thơ vĩ đại. Napoleon không vĩ đại bằng Pushkin... | Tôi không ưa con nít, ông già, bà già và những người có tuổi, đứng đắn. / Thật là dã man cho con nít uống thuốc giết chuột. Nhưng phải có biện pháp với chúng nó chứ! / Tôi chỉ tôn trọng những thiếu nữ khoẻ mạnh, đầy đặn. Tôi nghi ngờ tất cả đại biểu khác của loài người… [Bản dịch của Đinh Linh]
 
 

Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018