thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Suối Vằn ở đâu?

 

Tôi vừa đọc xong truyện ngắn “Nửa khuya xuống tàu ngoài ga Suối Vằn” của nhà văn Mai Sơn, đăng trên Tiền Vệ; tôi đã đọc hai lần, rồi đọc thêm lần nữa khi khởi viết bài này. Tôi không có khả năng để viết một bài phê bình đúng đắn, dưới đây chỉ là những cảm nhận có được từ truyện ngắn này.

*

Tóm lược tình tiết:

Không có gì nhiều. Truyện được chia ra làm 10 tiểu đoạn, nhưng không theo một trật tự thời gian trước sau nhất định.

Nhân vật “tôi” nhận được tin nhắn của người tình: “Em về quê lấy chồng, anh đừng liên lạc với em nữa. Quên em đi. Em xin lỗi anh.” 

“Tôi chới với sau cái tin nhắn đó, vì cái khoảng trống mênh mông em để lại trên đường tôi đi”, với tâm trạng: “Tôi nửa muốn tôn trọng nguyện vọng của em, thấy nó hợp lý và thấy thương em, nửa tức tối vì không thể chấp nhận bị em bỏ rơi giữa đường dễ dàng như vậy.”

Hắn cố gắng nhiều cách, nhưng “Không cách gì liên lạc với em”, vì “Em đã giấu kín mọi dấu vết về em giữa thành phố đông đúc này. Em khóa điện thoại, khóa tài khoản facebook của em, không trả lời email của tôi. Em trả phòng thuê. Em không lui tới những nơi tôi và em từng lui tới...”

Hắn nghĩ ra nơi sau cùng để tìm tới “là hàng ghế chờ trong nhà ga tàu lửa”, vì “Nếu quả thật em về quê trong những ngày tới thì chắc chắn em sẽ đi tàu lửa, như thói quen lâu nay của em...” Hắn tìm được “số hiệu giường nằm của em, cùng số hiệu khoang tàu, toa tàu, đoàn tàu đó. Nhưng toa tàu đó đã đầy kín! Tệ hơn nữa, cả đoàn tàu đó cũng đã bán hết vé. Không còn chỗ trống cho tôi.

Hắn tìm đến những người đàn bà bán vé chợ đen, một bà thu xếp cho hắn cái phòng riêng của kiểm soát viên trong toa với giá gấp ba lần giá vé nằm, và hắn “quyết định sẽ lên tàu, từ giã em theo cách nào đó mà chính tôi cũng chưa hình dung ra được.”

Hôm sau, hắn ra ga và tìm gặp được cô gái. Hắn đưa cô cùng hành lý lên chỗ ngồi của cô, rồi “loay hoay tìm về chỗ của tôi, cái khoang nhỏ của nhân viên trưởng toa, một chỗ đặc biệt chỉ có một cái giường hẹp mà vài chục phút sau đó tôi sẽ đón em vào. Để cùng ở bên tôi lần sau cùng đêm hôm đó.”

Tàu chạy. “Nhưng lúc đó tôi tự nhắc nhớ rằng, tôi không có nhiều thời gian, chỉ còn khoảng hai giờ nữa, đoàn tàu sẽ chỉ dừng ở hai ga xép nữa thôi là em sẽ rời khỏi toa tàu này, đoàn tàu này, rời xa tôi, có thể là mãi mãi.”

Hắn đưa cô vào “cái khoang nhỏ của nhân viên trưởng toa, một chỗ đặc biệt chỉ có một cái giường hẹp”, rồi ở bên nhau cho tới khi “Rồi em rời khỏi giấc ngủ vẫn còn vương trên khắp thân thể em, lặng lẽ thu vén mọi thứ trên cái giường chật hẹp duy nhất trong khoang”, “Tàu kéo những hồi còi dài, như lên tiếng chứng tỏ sự ngự trị toàn bộ thời gian và không gian của chúng, và để báo hiệu phút giã từ của chúng tôi đã điểm.”

Cô gái xuống tàu. Hắn trèo lên mui tàu cố tìm nhìn hình ảnh người tình lần cuối: “Nhưng đột nhiên một hình thù trong vô số hình thù đang chuyển động rối rắm bất ngờ chậm lại, rồi ngừng hẳn, khi đoàn tàu kéo còi lanh lảnh, rùng mình chuyển bánh. Tôi loạng choạng, chao đảo nhưng vẫn ráng nhìn vào cái bóng dáng có vẻ quen thuộc gần như bất động đó, dù thoạt tiên không chắc là em, nhưng một lát sau, nhờ ánh đèn pha cực mạnh từ đầu máy mỗi khi tàu đề-pa chiếu ngược suốt về sau, tỏa ra hai bên đoàn tàu, tôi kịp thấy em đứng đó chăm chú tìm kiếm. Em tìm tôi. Em có thấy tôi không? Tôi tự hỏi trong khi bóng em xa dần.”

Tình tiết của câu chuyện chỉ có thế, không lâm li, éo le hơn sự kết thúc của bất cứ cuộc tình nào. Nhưng tôi nghĩ, điều đáng kể không nằm ở tình tiết đó, nhưng nằm ở giọng văn, và ở những chi tiết tác giả đưa ra mà tôi nhặt được sau đây.

*

Suối Vằn ở đâu?

Tôi chưa từng nghe Suối Vằn, nhưng thấy thú vị với cái địa danh này vì cái âm hưởng hoang dã, và kỳ cục của nó. Suối Vằn làm tôi liên tưởng đến những con suối hẹp và cạn, nước chảy đờ đẫn trong mùa nắng, giữa dòng váng nước là đá tảng, cây lá cằn cỗi, ở gần một khu dân cư nghèo. Đây là hình ảnh ở vài nơi mà tôi có lần sống qua trong thập niên 80, thời đi kinh tế mới.

Tác giả viết “...cái ga xép bé nhỏ, ga Suối Vằn, nằm đâu đó gần thị trấn X.”

Thoạt đầu tôi nghĩ có lẽ Suối Vằn là tên của một xã hay thôn nào đó ở miền Trung, thuộc Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Lý do tôi đã nghĩ vậy là do nhân vật trong truyện lên một chuyến tàu lửa, hẳn là khởi hành từ ga Sài Gòn, tàu chạy chưa hết đêm thì tới ga này. Tôi lên google tìm, gõ “Suối Vằn” thì chỉ có một kết quả duy nhất dẫn đến truyện ngắn này trên Tiền Vệ.

Con tàu:

Tôi nghĩ, trong truyện ngắn này, con tàu không chỉ là con tàu bình thường. Nó gần như là một “nhân vật” của truyện, qua nó, bối cảnh xã hội, hay lớn hơn: đất nước, hiện ra.

“Cái mũi tên thép khổng lồ lao đi mãnh liệt, xé rách từng mảng không gian, rên rỉ như cỗ máy lạc hậu cũ kỹ khi tốc độ chậm lại, dịu xuống. Có lúc nó như đang trôi đi êm đềm trên sông, nhưng chỉ trong phút chốc thôi, vì khi đã dễ dàng tìm lại được bản năng bạo liệt của mình, nó sẽ lại lồng lên như con ngựa say máu. Đây là bản đại nghịch âm của cuộc sống nguyên thủy, hay đây là chuỗi tiếng động hỗn độn của đất nước tôi?”

“Khi không còn ánh sáng như cái vách vô hình hãm thanh, thì nguồn tiếng động của con quái vật sắt thép dài dằng dặc này càng trở nên tàn bạo hơn. Nó rống lên thống thiết, như sắp sửa tự sát, một cuộc tự sát vĩ đại — con quái vật đang lao vào chỗ chết, tìm mãi tìm mãi mà không thấy huyệt mộ của nó, không thấy cú sụp đổ cuối cùng, nó phóng đi nhanh đều dứt khoát, không chần chừ nữa, không dừng lại nữa, không thoái lui nữa. Nó xé toang bất cứ tấm màn đêm nào ngăn cản cuộc hành trình điên dại đi tới cái tận diệt của nó.” 

Những đoạn văn đẹp và nồng nàn nhục cảm:

“Em hờ hững ngồi xuống mép cái giường gỗ hẹp. Tôi choàng một tay ôm ngang lưng em, tay kia đặt lên đùi em, nhẹ nhàng vuốt ve lui tới. Thỉnh thoảng tôi hôn nhẹ lên mắt em, như để xua tan những đám mây u ám trong đó. Tôi tưởng mình có thể không cần nói lời nào cho đến lúc em rời tôi. Nhưng em tự động hé mở hai chân ra như con thuyền mở cánh buồm ra khi gió lộng mà bản thân con thuyền không biết. Vô thức em đón tôi, hai bàn tay tôi, và cái vật thể biến hóa thân gần nhất không rõ là của tôi hay của em vì chưa chắc ai đã sử dụng, cầm nắm nó nhiều hơn ngày cũng như đêm. Thoạt tiên, tôi nhận biết bàn tay tôi phải tìm đến chỗ lôi cuốn nhất trên người em. Bàn tay tôi ấp ủ nó dưới lớp vải mềm mại của chiếc váy và không muốn làm gì, động chạm gì nữa, chỉ để cho xúc giác làm hết công việc phong nhiêu nhưng dễ dàng của nó, và không lâu sau nó báo cho tôi biết độ mềm mại, độ dày, độ săn chắc, độ phồng nở kết hợp trong chiếc bánh dưới bàn tay tôi sẽ vĩnh viễn ghi vào kinh nghiệm của tôi như một thực tại đẹp nhất, bất khả chia sẻ, có một không hai cho tôi.”

“Tốc độ của hiện tồn quá nhanh, chống lại mọi cố gắng níu kéo, trì hoãn. Chúng tôi chỉ cần buông thả một chút, là sẽ thuận theo nhịp điệu tàn bạo của nó. Và thoạt tiên, tôi đã làm điều đó. Nương theo tốc độ và nhịp điệu và sự náo động của đoàn tàu, để đẩy đưa em, tôi đi vào em từ đằng sau dồn dập, mạnh bạo, có lúc thô bạo, vì cảm thấy một lực thúc đẩy từ đâu không rõ, và tôi thấy mình như tan rã làm một với hiện tại đầy ắp.”

“Lúc đó tôi đang từ tốn nhịp nhàng đi vào em từ đằng sau, vùi mặt vào vùng gáy em, cố gắng liếm hết mật ngọt hòa trộn mùi mồ hôi lẫn mùi hương tụ hội trên đó, tôi từng nghe nói và hôm nay mới tự mình trải nghiệm điều chỉ xảy ra khi người đàn bà đang căng thẳng tột độ hay sắp đạt cực khoái. Em quay đầu lại tìm mặt tôi để hôn. Khuôn mặt em thảng thốt, hay đang buồn tan nát tôi không biết. Em chủ động vần ngửa tôi ra và hôn lên khắp người tôi.”

“Khi đã lên đến chất ngất của đau thương và khoái cảm, em dứt khoát dừng lại, khiến tôi cảm thấy có chút hụt hẫng. Em đẩy nhẹ tôi ra. Em lấy váy áo lau cho tôi và em. Rồi em rời khỏi giấc ngủ vẫn còn vương trên khắp thân thể em, lặng lẽ thu vén mọi thứ trên cái giường chật hẹp duy nhất trong khoang.”

Cộng nghiệp:

Điều này thú vị, và hài hước, nó như điểm nhấn của truyện. Trong khi làm tình, nhân vật tôi lại bị ám ảnh bởi những băn khoăn siêu hình:

“Tôi đang bị cộng nghiệp? Nếu cuộc làm tình của chúng tôi cứ đi theo thể thức tàn bạo như thế này thì đúng là tôi đang chết chìm trong cộng nghiệp. Cộng nghiệp, một khái niệm Phật học!”

“Phải làm tình với em theo thể thức nào để thoát khỏi cộng nghiệp đây?”

“Trong khi tôi muốn chống lại cộng nghiệp, tôi muốn chậm lại, tách mình ra khỏi cả ngàn con người đang bị chuyến tàu náo động này chuyên chở vào tận cùng đêm đen, thì em bắt đầu vội vã.”

Rồi hắn quyết định:

“Lần này tôi không chống lại cộng nghiệp nữa. Vì cộng nghiệp nằm ngay trong thân thể em như một khối từ tính thu hút tôi.”

Bóng dáng của cái chết:

“Khoảnh khắc đó, ngay trên tóc tôi, những tiếng hù hù rờn rợn kéo dài gần một phút như một cơn bão tràn qua. Đó là khi những cái đà sắt nối hai vai cây cầu cũ kỹ trăm năm kiểu Pháp rống lên để hồi âm một đoàn tàu lầm lũi băng nhanh ngang nó.”

Thân phận con người nhỏ nhoi, bất lực, và hoàn cảnh phi lý của hắn trong thời đại hôm nay:

“Đoàn tàu dừng lại không lâu sau đó, không phải trong một sân ga, mà giữa hoang vắng. Họ lôi tôi xuống khỏi mui toa, đẩy tôi ra khỏi đoàn tàu, bất chấp mấy lần tôi trưng ra tấm vé ghi ga đến là ga cuối cùng của chiều dài thiết lộ. Tôi bị điệu xuống tàu, cùng với một hoặc có thể vài người lạ mặt mà trong hoảng loạn tôi không để ý là già hay trẻ, đàn ông hay đàn bà. Tôi có hoang tưởng không khi nghĩ rằng đó là kẻ, hoặc những kẻ, khi nãy đứng ở đầu đấm nối hai toa, hút thuốc, phả khói mịt mù tạo thành một vùng mờ ám giữa khuya khoắt?”

*

Suối Vằn ở đâu?

Có lẽ tôi hiểu ra “ga Suối Vằn” ở đâu rồi.

Đó không chỉ là một địa danh hư cấu, mà chính xác hơn: một địa chỉ để tìm đến văn chương.

 

Thận Nhiên, Dallas, Aug 7th 2015

 

 

----------------------------

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018