thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Những tiếng nói (1943) [kỳ 6]
(Diễm Châu dịch)

 

101. Có những điều trở thành của chúng ta một cách thật hoàn hảo khiến chúng ta quên mất chúng.

 

102. Ngọn núi mà tôi đã dựng lên xin tôi một hạt cát để đứng vững.

 

103. Ở nơi không có gì tốt để phô trương, tối tăm là một điều tốt.

 

104. Ban đêm có khi tôi thắp một ngọn đèn để khỏi phải thấy.

 

105. Khi mọi sự đã hoàn tất, những buổi sáng thật buồn.

 

106. Các lỗi lầm của tôi sẽ không sang những bàn tay khác do lỗi lầm của tôi: tôi không muốn có thêm một lỗi lầm nữa trong tay tôi.

 

107. Cái nghèo khó của tôi không phải là trọn vẹn: không có tôi trong đó.

 

108. Biển cả mà anh đặt trong một giọt nước, hãy nhìn nó như một giọt nước.

 

109. Kẻ đã làm cả ngàn điều, kẻ chưa làm lấy một điều, đều cảm thấy cùng một thèm khát: làm một điều gì đó.

 

110. Đừng cho tôi gì hết: là vì anh sẽ không cho tôi gì hết khi tôi không xin anh gì hết.

 

111. Khi anh biến tôi thành một người khác, tôi đã bỏ anh lại với tôi.

 

112. Để khỏi phải hạ mắt xuống tôi đã tự hạ mình hết sức khiến tôi đâm sợ đâm sợ đôi mắt tôi.

 

113. Nếu anh đang có một thế giới, đừng bỏ mất nó mà tìm kiếm một thế giới trong nó.

 

114. Sự thú tội của chỉ một người hạ nhục mọi người.

 

115. Tôi sẽ bỏ đi. Tôi ưng than phiền về sự vắng mặt của em hơn là về em.

 

116. Nỗi đau đớn của con người, khi nó thiếp ngủ, thiếu hình thù. Đánh thức nó dậy: nó mang hình thù của kẻ đánh thức nó dậy.

 

117. Một tâm hồn lớn chỉ cần rất ít để làm đầy.

 

118. Thói quen chờ đợi của tôi đến từ đối tượng chờ đợi của tôi.

 

119. Những điều có thực hiện hữu bao lâu chúng ta gán cho chúng những đức tính hoặc khuyết điểm của những điều không thực.

 

120. Con người có một thiên đường ở xa thế giới này: y đã đánh mất nó khi muốn đưa nó lại gần thế giới này.

 

[còn tiếp nhiều kỳ]

 

Đã đăng:

Những tiếng nói (1943) [kỳ 1]

Những tiếng nói (1943) [kỳ 2]

Những tiếng nói (1943) [kỳ 3]

Những tiếng nói (1943) [kỳ 4]

Những tiếng nói (1943) [kỳ 5]

 

-----------------------------------------

Ghi chú của dịch giả:

ANTONIO PORCHIA (1885-1968) là tác giả của một tác phẩm duy nhất: Voces (‘Những tiếng nói’). Viết bằng Tây-ban-ngữ và sống gần trọn đời ở Buenos Aires, Á-căn-đình, Antonio Porchia sinh tại Calabre, về cực nam nước Ý, và là con của một vị... linh mục. Sau khi rời Ý qua Á-căn-đình, ông trở thành «kiểm điểm viên» ở cảng Buenos Aires và kế đó, làm việc trong một nhà in ở thành phố này.

Voces của Antonio Porchia được môt nhóm nhỏ bằng hữu của ông xuất bản lần đầu tiên vào năm 1943 (nhà xuất bản. Impulso, Buenos Aires). Từ đấy đã được tái bản nhiều lần, mỗi lần đều được tác giả sửa chữa, thêm bớt cho đến khi ông mất. Đây là một tập sách dầy hơn một trăm trang, gồm những câu mà ta quen gọi là cách ngôn hay ngạn ngữ. Theo Jorge Luis Borges thì đây lại không phải là «những phương trình ngôn từ thuần túy» là vì «người đọc cảm thấy sự hiện diện trực tiếp của một người và định mệnh của người ấy». Borges gọi Porchia là «người bạn thân thiết của tôi mặc dù có lẽ ông không hay biết điều đó». Một nhà văn có tiếng Âu châu đã tuyên bố sẵn sàng trao toàn bộ tác phẩm của mình để đổi lấy một vài mẩu, đoạn câu ấy của Porchia...

Antonio Porchia rất say mê ngôn ngữ. Ông thường tìm cách thay đổi văn bản đầu tiên, có khi chỉ một dấu chấm hoặc một dấu phẩy hoặc một vài chữ, có khi còn «bỏ lại» không dùng một số câu trong những ấn bản kế tiếp. Những câu này, Porchia không hẳn loại bỏ mà tiếp tục sửa đổi và đọc cho bạn bè. Sau khi ông mất, Laura Cerrato (bà Roberto Juarroz) đã sưu tập các câu «bỏ lại» từ các ấn bản 1943, 1948 và in thành tập Những tiếng nói bỏ lại. Sinh thời, Porchia cũng đã tặng Roberto và Laura Juarroz một số câu. Món quà tặng này gồm 18 câu, được công bố lần đầu vào năm 1986 và mang tên là Những tiếng nói chưa in.

Theo Roberto Juarroz, một nhà thơ lớn của Á-căn-đình và cũng là người bạn thiết của Antonio Porchia, trong đời tư Porchia có yêu tha thiết một người đàn bà và sẵn sàng cưới, nhưng «để bảo toàn tính mệnh của người yêu» (bị bọn người «khai thác» nàng hăm dọa), ông đã phải hy sinh và xa rời... Người ta không được biết gì thêm về mối tình này của Porchia...

Vì tầm quan trọng của Antonio Porchia đối với thi ca Á-căn-đình, Mỹ la-tinh và thế giới, tôi đã giới thiệu với bạn đọc Việt-nam những câu trong Voces (1943) theo bản Pháp văn của Roger Caillois (nhà xuất bản. GLM, 1949) và 18 câu Porchia đã tặng Roberto và Laura Juarroz, dựa theo bản Pháp văn của Roger Munier (nhà xuất bản. Unes, 1986). Tập sách này đã được tái bản năm 1999. Tôi cũng đã dịch Voces (ấn bản 1972, với lời tựa của Jorge Luis Borges và lời bạt của Roberto Juarroz) và Những tiếng nói bỏ lại do Laura Cerrato thu thập, và ao ước sẽ có dịp công bố...

Những con số ghi ở đầu mỗi câu trong bản đăng lần này là do người dịch thêm vào cho dễ nhận.


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018