thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Trái cầu nào lưu lãng | Và khép mắt lại | Dưới cánh vô tự | Một người đàn bà bị muộn phiền nghiến ngấu... | Nai | Huyền nhiệm cơ bản của chủ nghĩa tư bản | "Công án" cho một viên thư lại văn hoá sự vụ
(Diễm Châu dịch)
 
TRÁI CẦU NÀO LƯU LÃNG
 
Ánh sáng. Những bước chân ân cần. Ánh sáng.
Những vết tích
nơi
bùn lầy, băng giá
 
dọc con đường. Ánh sáng
tựa
lên trên.
Buổi chiều phủ sắc hồng. Những tiếng
 
láy
không sao tin được
của con sáo – trái cầu nào
lưu lãng thế nhỉ?
 
 
VÀ KHÉP MẮT LẠI
 
Ngày tháng Tư vạch một
vòng tròn
lớn
trên trời, hệt như
 
Cavafy*
ở Alexandrie – điều cuối cùng ông xin
là một tờ giấy
và một cây viết chì. Rồi ông vẽ
 
một vòng tròn
trên tờ giấy, đặt một chấm
chính giữa.
 
--------------------------------
* Constantin Cavafy (1863-1933): thi hào, người Hy-lạp. (ghi chú của dịch giả)
 
 
DƯỚI CÁNH VÔ TỰ
 
Trước tiên ngươi hãy đốt
những hình ảnh. Rồi
ngươi
hãy đốt
 
những chữ. Rồi ngươi hãy đốt
những gì viết ra
trên nước.
Và những gì
 
viết trong đá
ngươi
cũng đốt nữa. Và để kết thúc là những gì
không viết
 
ở đâu hết. Từ đám tro
vô tự
cất lên
cánh chim vô tự. Dưới tiếng cánh vỗ
 
ngươi nghiêng mình
về phía sau, ngươi
hít thở. Rồi
đốt đi những hình ảnh.
 
 
MỘT NGƯỜI ĐÀN BÀ BỊ MUỘN PHIỀN NGHIẾN NGẤU.
THẾ GIỚI ĐẮM CHÌM.
NÀNG ĐỌC MỘT BÀI THƠ CỦA TADEUSZ RÓŻEWICZ
 
Từ khi thế giới đắm chìm
cuộc sống tuy nhiên đã trỗi dậy
 
chung quanh tôi. Tôi đã
ban phát sự sống, tôi đã tự sinh ra giữa đời
 
và người, thú, thiên nhiên.
Đó là một cái bàn
 
tôi bảo mình. Đó là một cái bàn. Trên bàn
có bánh mì, một con dao. Dao
 
được làm ra để cắt bánh. Bánh
nuôi người. Cần phải
 
yêu người. Tôi đã phải
học biết điều đó, ngày và đêm
 
tôi đã phải học biết điều đó. Cần phải
yêu ai? Người, tôi đáp.
 
---------------------------------
* Tadeusz Różewicz (1921-): nhà thơ, kịch tác gia Ba-lan.
 
NAI
 
Mi có thể coi ta như
một loài nai. Ta
không phải là nai, nhưng ta có
sự nhẫn nhục
 
kiên trì
nghị lực
của loài nai – sự nhã nhặn
của loài nai. Ta đá mạnh
 
nhưng hiếm.
Chỉ
khi nào
cần thiết.
 
 
HUYỀN NHIỆM CƠ BẢN CỦA TƯ BẢN CHỦ NGHĨA
 
Huyền nhiệm cơ bản
của tư bản chủ nghĩa: làm sao một đồng cu-ron,* ở yên
 
một thời gian nào đó, lại làm nảy sinh một đồng mười ơ-rơ
bên cạnh nó – chẳng hạn như: em bỏ
 
như những tấm bích chương có nói
20.000 cu-ron vào một trương mục tiết kiệm «ưu đãi»
 
ở một trong những ngân hàng lớn của chúng ta. Sáu năm sau
em có thể tới nhà băng khiến người ta trả lại cho mình
 
35.532 cu-ron. Vấn đề là phải biết: người ta đã lấy của ai
15.532 cu-ron Na-uy kia?
 
-----------------------------
* Một cu-ron (hay krone), đơn vị tiền tệ của Na-uy, bằng 100 ơ-rơ (ore). (ghi chú của dịch giả)
 
 
«CÔNG ÁN»* CHO MỘT VIÊN THƯ LẠI VĂN HÓA SỰ VỤ
 
Jaroslav Seifert
đoạt Giải Nobel, một cú quật ngược
đối với các nhà chức trách
ở nước ông, các nhà chức trách
 
dẫu chuyện không vừa ý
cách mấy, cũng cảm thấy mình
bắt buộc phải chấp nhận cho ít ra
là một tuyển tập mỏng các bài thơ
 
được phiên dịch
sang tiếng
các nước khác. Một viên chức cấp cao trong hệ cấp
tới bàn chuyện này
với nhà thơ, xin
 
con người băm tám tuổi** này hiểu
quả là khó khăn cho
Ban Văn hóa khi phải đánh giá làm sao lọc lựa
những bài
 
thơ tốt. Seifert ậm ừ
và hết sức nhẫn nại
lắng nghe.
Đột nhiên ông hỏi
 
viên chức kia: Này thực ra ngài có nhớ
phương danh
ông bộ trưởng bộ Văn hóa
dưới thời Balzac? Viên thư lại
 
ngừng nói, ngượng ngùng,
rồi thú nhận
mình
không biết. Cố nhiên là
không, Seifert nói.
 
---------------------------
* Dịch âm chữ «Koan», một phương thức tự giác theo Thiền đạo.
** Không phải tuổi Seifert khi ông được tặng Giải Nobel Văn chương, cố nhiên! (ghi chú của dịch giả)
 
JAN ERIC VOLD là một nhà thơ Na-uy, viết bằng tiếng Na-uy, sinh tại Oslo năm 1939 nhưng sống tại Stockholm, Thụy-điển. Theo Vold, việc sống xa Na-uy giúp ông luôn luôn có một cái nhìn mới về quê hương.
 
Được biết tới trong văn giới từ 1964, tới nay, với khoảng hai mươi tập thơ và văn xuôi, Vold có vóc dáng của một tác giả hàng đầu trong thi ca hiện đại Na-uy. Ham thích nhạc jazz và thơ của thế hệ Beat Hoa-kỳ rất sớm, Vold đã du nhập Na-uy các tác phẩm của William Carlos Williams, Kerouac, Ginsberg, Ferlinghetti rồi Roger Bly và Bob Dylan. Ông cũng phụ trách nhiều tạp chí văn nghệ gây tranh luận sôi nổi và một tủ sách từng giới thiệu Wolf Biermann và Robert Creeley, và là người phiên dịch Peter Bichsel, Samuel Beckett và Frank O’Hara, người biên soạn nhiều tuyển tập thi ca Na-uy và nước ngoài. Hợp tác với các nhạc sĩ trong và ngoài nước, Vold còn ghi âm một số đĩa nhạc nổi tiếng thế giới.
 
Thơ Jan Eric Vold thời kỳ đầu pha trộn tính cụ thể về hình thức và giới hạn vào cái tối thiểu, tiêu biểu là sự giản dị tới mức độ gần như trống vắng mọi ẩn dụ hoặc cả đến những hình ảnh thường thấy trong thơ cách tân. Dần dà Vold rời bỏ địa hạt thơ cụ thể thực nghiệm, ngụ ngôn và những trò chơi sắp đặt chữ nghĩa của thuật in ấn để bước qua những bài thơ dài có tính thần-chú, chống lại sự tàn phá sinh môi và đô thị. Từ tập những dấu vết, tuyết (1970), Vold dường như đã tiến tới một hình thức phức tạp hơn, vừa thanh thoát vừa trầm tư, nhuốm mùi thiền, tách biệt bóng đêm dày đặc bao quanh và gần gụi với hiện thực thường ngày, hòa hợp với một thế giới khai mở... Từ cuối những năm 1980, người ta ghi nhận, thơ Vold nhuốm ảnh hưởng của những lập trường ngày càng cụ thể của tác giả: khước từ tiến bộ chỉ vì tiến bộ, tố cáo những hành vi chính trị và những phi lý về kinh tế xã hội, nhằm bảo vệ một môi sinh bị đe dọa trầm trọng ở Na-uy... Về chính trị, có thể nói Vold là một người dân chủ-xã hội phóng khoáng, nhưng thơ Vold không khuất phục khuôn phép của bất cứ một màu sắc chính trị nào.
 
Các bài trên trích dịch trong các tác phẩm của Jan Eric Vold: Muộn phiền. Bài ca. Con đường.(1987), Có người tên gọi Abel Ek (1988), và Nai (1989) và dựa theo các bản Pháp văn của Jacques Outin (1991).
(Diễm Châu biên soạn)
 

Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018