thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
THƠ (Paroles) [1]
(bản dịch Nguyễn Đăng Thường & Diễm Châu)
 
 
 
 
 
Đôi dòng về tác giả và tác phẩm:
JACQUES PRÉVERT sinh ngày 4.2.1900 tại Neuilly-sur-Seine (Seine) Pháp; cha là một người Breton và mẹ là người Auvergnate. Ông mất ngày 11.4.1977 tại Omonville-la-Petite (Manche). Thủa nhỏ theo học trường làng ở Paris. Bắt đầu làm các nghề vặt để sống từ năm 15 tuổi.
       Năm 1925, gặp gỡ các nhà thơ siêu thực. Đến năm 1930, khởi sự cho đăng những bài đầu tiên. Prévert còn viết truyện phim cho một số tác phẩm đã trở thành bất hủ của điện ảnh Pháp như Quai des brumes, le Jour se lève, les Visiteurs du soir, les Enfants du paradis... Ông cũng đã có dịp cư trú một năm ở Hoa-kỳ (1938).
       Thơ Prévert được in thành tập lần đầu tiên vào năm 1944. Ấy là một ấn bản bí mật in ronéo 200 bản do một số học sinh trung học ở Reims thực hiện. Kế đó, cùng với một số bài thơ khác, những bài trong ấn bản nói trên được René Bertelé thu thập và in thành tập (12.1945). Tập thơ này chỉ trở thành ấn bản «dứt khoát» của cuốn Paroles vào năm 1947 sau khi đã được coi lại và bổ túc. Và từ ấy đến nay, nhà xuất bản «le Point du Jour» của René Bertelé đã được nhà Gallimard mua lại, và Paroles đã được in ra tới trên 3 triệu cuốn, chưa kể vô số những bản dịch ở khắp nơi trên thế giới. Thơ Prévert đã trở thành «đại chúng».
       Nhận định về thơ Prévert, nhà thơ Mỹ Lawrence Ferlinghetti có viết: «Nhiều bài thơ trong tập Paroles phát xuất từ Thế chiến II và cuộc chiếm đóng (của Đức quốc xã) ở Pháp. Prévert đặc biệt nói với những người Pháp trẻ tuổi ngay sau Chiến tranh, nhất là với những người lớn lên trong thời chiếm đóng và cảm thấy hoàn toàn xa lạ với Giáo hội và Nhà nước.» Ferlinghetti còn cho rằng, theo Prévert, «Con người được dành cho niềm vui (sống) nhưng có một thứ âm mưu thường trực chống lại niềm vui đó. Prévert luôn luôn tố cáo cái âm mưu kia.» Trong chiến tranh Việt Nam, Prévert đã đứng về phía nhân dân Việt Nam chống lại những âm mưu của thực dân và đế quốc.
       Thơ Prévert giản dị, cái giản dị của tiếng nói thường ngày được đem vào thơ, cái giản dị của những cảm nghĩ sâu sắc còn lại sau khi những lời nói bay đi. Thơ Prévert tình cảm, vì Tình yêu là một động lực mãnh liệt trong thơ ông và hơn nữa, tình cảm ở đây đã đồng nghĩa với lòng yêu thương tha thiết đối với đồng loại, chống chiến tranh, chống thỏa hiệp, chống bất công, bóc lột và áp bức...
       Thơ Prévert còn là của trẻ thơ, chim chóc và cỏ hoa.
       Các bài trong tập Thơ Jacques Prévert này đều được rút từ tập Paroles. (Đa số các bài không được dịch có nhiều chỗ «chơi chữ» quá đặc biệt hoặc có tính cách quá địa phương.)
       Các tập thơ khác thường được nhắc tới của Jacques Prévert: Spectacle (1951), La Pluie et le Beau Temps (1955), Histoires et Autres Histoires (1963), Fatras (1966), Choses et autres (1972)...
 
NGUYỄN ĐĂNG THƯỜNG & DIỄM CHÂU, 1993, 1999
 
 
 
 
THƠ [1]
(Paroles)
 
Bản dịch tập thơ «Đồng Xanh» này
để tưởng nhớ thời thanh xuân của thế hệ chúng tôi
và để tặng các bạn trẻ mới bước vào Thơ.
NĐT. & DC.
 
 

MÙA ĐẸP

Đói lạnh lạc loài
Bơ vơ không một đồng xu
Một con bé mười sáu
Đứng im lìm
Trên quảng trường La Concorde
Lúc đúng ngọ ngày Mười Lăm tháng Tám.
 
 

ALICANTE*

 
Trái cam trên bàn
Áo em trên tấm thảm
Và em trên giường tôi
Tặng phẩm êm ái của hiện tại
Gió mát của đêm tối
Hơi ấm của đời tôi.
 
---------------------------------
* Tên một hải cảng ở Tây-ban-nha và cũng là tên một thứ rượu ngọt, sản phẩm của tỉnh trên. (người dịch)
 
 

TÔI ĐÃ TỪNG THẤY NHiỀU NGƯỜI...

 
Tôi đã từng thấy một gã ngồi trên nón của một gã khác
mặt mày tái mét
tay chân run rẩy
gã đang chờ đợi bất cứ cái gì... bất cứ cái gì...
chiến tranh... hay ngày tận thế...
gã hoàn toàn không thể làm một động tác hay nói năng
và gã kia
kẻ đang tìm cái nón «của mình» mặt mày còn xanh mét hơn
tay chân cũng run rẩy
và miệng lải nhải không thôi:
cái nón của tôi... cái nón của tôi...
và gã nghe như muốn khóc.
Tôi đã từng thấy một gã ngồi đọc báo
tôi đã từng thấy một anh giơ tay chào cờ
tôi đã từng thấy một ông vận hàng đen
có một cái đồng hồ quả quít
một dây đeo đồng hồ
một ví tiền dầy cộm
huy chương bắc đẩu bội tinh
và một cặp mắt kính kẹp.
Tôi đã từng thấy một ông nắm tay đứa con nhỏ lôi đi và la mắng...
tôi đã từng thấy một ông với một con chó
tôi đã từng thấy một ông với một cây gậy làm gươm
tôi đã từng thấy một ông khóc sướt mướt
tôi đã từng thấy một ông đi vô nhà thờ
tôi đã từng thấy một ông khác từ trong nhà thờ đi ra...
 
 

ĐỂ TẶNG EM EM YÊU DẤU

 
Anh đã ra khu chợ chim
Và anh đã mua chim
Để tặng em
em yêu dấu
Anh đã ra khu chợ hoa
Và anh đã mua hoa
Để tặng em
em yêu dấu
Anh đã ra khu chợ thiếc
Và anh đã mua dây xích
Dây xích sắt nặng trĩu
Để tặng em
em yêu dấu
Cuối cùng anh đã ra khu chợ nô lệ
Và anh đã tìm em
Mà chẳng thấy em đâu cả
ôi em yêu dấu.
 
 

PATER NOSTER

 
Lạy Cha chúng tôi ở trên trời
Xin người hãy ở lại đó
Còn chúng tôi chúng tôi sẽ ở lại trên trái đất
Trái đất đôi khi thật xinh sao
Với những điều huyền bí của nó ở Nữu-ước
Rồi những điều huyền bí của nó ỡ Paris
Không thua kém gì lẽ huyền bí của Chúa Ba ngôi
Với con kênh Ourcq nho nhỏ
Với Vạn lý Trường thành
Với dòng sông ở Morlaix
Với kẹo bạc hà ở Cambrai
Với biển Thái bình
Với hai bể nước ở điện Tuileries
Với những đứa con ngoan của nó và những kẻ xấu
Với tất cả những kỳ quan của thế giới
Đang có đó
Ngay trên trái đất
Dành cho hết mọi người
Rải rắc khắp nơi
Kinh ngạc vì là những kỳ quan như thế
Và không dám tự thú nhận điều đó
Như một thiếu nữ khỏa thân không dám khoe mình
Trái đất với những điều bất hạnh thật hãi hùng của thế giới
Những điều bất hạnh thật vô số
Với vô số lính lê-dương của chúng
Với vô số bọn tra tấn của chúng
Với những chủ nhân ông của thế giới này
Những chủ nhân ông cùng với bọn cố đạo bọn phản bội và bọn
kỵ đội đánh thuê của chúng*
Với bốn mùa
Với các năm
Với những thiếu nữ xinh đẹp và với những quân khốn kiếp
Với rơm rạ của khốn cùng mục nát trong sắt thép của
đại bác.
 
----------------------------
* Nguyên tác: «... avec leurs prêtres leurs traîtres et leurs reîtres». (chơi chữ của Jacques Prévert). (người dịch)
 
 

THẰNG ĐẦN

 
Nó nói không bằng đầu
nhưng nói có bằng tim
nó nói có với những gì nó yêu mến
nó không với ông thầy
nó đứng thẳng
người ta hạch hỏi nó
và mọi bài toán được đặt ra
bỗng dưng nó cười như điên dại
rồi xóa đi tuốt luốt
những con số và những chữ
những ngày tháng những cái tên
những câu cú những cạm bẫy
và bất chấp những đe dọa của ông thầy
giữa tiếng la ó của lũ bạn giỏi giang
với phấn đủ màu
trên bảng đen của khốn khổ
nó vẽ khuôn mặt hạnh phúc.
 
 

HOA VÀ VÒNG HOA

 
Hỡi Người
Mi đã nhìn ngắm đóa hoa rầu rĩ nhất thảm đạm nhất trong các giống hoa trên trái đất
Và cũng như với các giống hoa khác mi đã đặt cho nó một cái tên
Mi đã gọi nó là Tư tưởng
Hoa Tư tưởng
Cũng thể như người ta nói đã quan sát kỹ
Suy tưởng kỹ
Và những đóa hoa dơ bẩn này giống hoa không bao giờ sống cũng chẳng bao giờ tàn
Mi đã gọi chúng là hoa bất tử...
Thế nhưng hoa lilas mi đã gọi nó là hoa lilas
Lilas đúng vậy đó
Lilas... Lilas...
Với những bông cúc mi đã đặt cho một cái tên đàn bà
Hoặc với những người đàn bà mi đã đặt cho một cái tên hoa
Cũng vậy thôi.
Điều chính yếu là cái tên kia phải xinh đẹp
Phải đem lại thích thú...
Sau cùng mi đã đặt những cái tên đơn giản cho tất cả những loài hoa đơn giản
Và bông hoa lớn nhất đẹp nhất
Bông hoa mọc thẳng trên đống phân khốn cùng
Bông hoa vươn mình bên những chiếc lò-xo rỉ cũ
Bên những con chó ướt già nua
Bên những tấm nệm đã bị banh thây cũ kỹ
Bên những túp chòi bằng ván nơi những kẻ thiếu ăn sinh sống
Cái bông hoa thật sống động ấy
Vàng hoe sáng lóe
Bông hoa mà các nhà thông thái gọi là Helianthus *
Mi mi đã gọi nó là mặt trời
... Mặt trời...
Than ôi! than ôi! than ôi và muôn vàn lần than ôi!
Ai nhìn ngắm mặt trời hả?
Ai nhìn ngắm mặt trời?
Chẳng một ai còn nhìn ngắm mặt trời
Thiên hạ đã trở thành như vậy đó
Những kẻ thông minh...
Với một đóa hoa ung thư bầu bĩnh và tỉ mẩn trên ve áo
Họ tản bộ trong lúc mắt nhìn xuống đất
Và đầu nghĩ về trời
Họ suy tưởng... Họ suy tưởng... họ không ngừng suy tưởng...
Họ không còn yêu được những đóa hoa sống động thật sự nữa
Họ đi yêu những đóa hoa tàn úa những đóa hoa héo khô
Những bông bất tử và tư tưởng
Và họ bước trong đám bùn hoài niệm trong đám bùn luyến tiếc...
Họ lê thân
Cực nhọc
Trong những vũng lầy quá khứ
Và họ kéo lê... họ kéo lê xiềng xích
Họ lê đôi chân bước theo nhịp...
Họ bước tới cực nhọc
Sa lầy trong những thứ bồng lai tiên cảnh
Và họ hát muốn đứt hơi cái bài ca đưa đám
Phải họ hát
Muốn đứt hơi
Nhưng tất cả những gì là chết chóc trong đầu họ
Không đời nào họ lại muốn lấy đi
Là vì
Trong đầu họ
Mọc đóa hoa thiêng
Cái đóa hoa dơ bẩn nhỏ bé mỏng manh
Cái đóa hoa bệnh tật
Cái đóa hoa cay đắng
Cái đóa hoa luôn luôn tàn úa
Cái đóa hoa riêng tư...
... Hoa tư tưởng...
 
-------------------------------
* Hélianthe: «Hoa mặt trời» hay «Hướng nhật quì», người Pháp thường gọi là «soleil» hay «tournesol» (hoa hướng dương). (người dịch)
 
 

HỒI HƯƠNG

 
Có một người Breton trở về quê cũ
Sau khi đã làm nhiều chuyện chẳng ra gì
Gã tản bộ trước những xưởng máy ở Douarnenez
Gã không nhận ra ai
Cũng chẳng ai nhận ra gã
Gã buồn lắm.
Gã bước vô một hàng bánh crêpe để ăn bánh crêpe *
Nhưng gã ăn không được
Có cái gì chặn ngang cổ họng
Gã trả tiền
Rồi bước ra
Đốt một điếu thuốc
Nhưng gã hút không được.
Có cái gì
Có cái gì đó trong đầu gã
Cái gì tầm bậy
Gã càng lúc càng buồn thêm
Và đột nhiên gã bắt đầu nhớ lại:
Có ai kia đã bảo gã khi gã còn nhỏ
«Rốt cuộc rồi mầy cũng lên đoạn đầu đài»
Và thế là trong bao nhiêu năm
Gã đã chẳng bao giờ dám làm chuyện gì
Ngay như băng qua đường
Ngay như đi biển
Không, chẳng dám làm một chuyện gì hết...
Gã nhớ lại rồi.
Kẻ đã tiên đoán tất cả chính là ông cậu Grésillard
Cậu Grésillard đem xui xẻo cho hết mọi người
Đồ chó má
Và gã Breton kia nghĩ tới cô em gái
Làm việc ở Vaugirard **
Tới người anh chết trận
Nghĩ tới tất cả mọi điều gã đã thấy
Tất cả mọi điều gã đã làm
Nỗi buồn bám lấy gã
Một lần nữa gã thử
Đốt một điếu thuốc
Nhưng gã không thèm hút
Gã liền quyết định tới thăm ông cậu Grésillard
Gã tới nơi
Gã mở cửa
Ông cậu không nhận ra gã
Nhưng gã gã nhận ra ông
Và gã nói với ông:
      «Bông-dua ông cậu»
Rồi gã vặn cổ ông.
Và rốt cuộc gã lên đoạn đầu đài ở Quimper
Sau khi đã ăn hơn hai chục cái bánh crêpe
Và hút một điếu thuốc.
 
-----------------------
* thứ bánh xèo ngọt, mỏng và nhỏ, không nhân, có khi phết mứt và rắc thêm đường, chanh.
** làm điếm.
*** Bài thơ này vừa hiện thực phản ảnh thực tế Pháp sau Thế chiến II, vừa khôi hài châm biếm nhại lại các bi kịch cổ đại Hy lạp về định mệnh, nhất là vở kịch Oedipe Roi của Sophocle trong đó Oedipe đã giết vua cha và kết hôn với hoàng hậu (mẹ ruột) đúng theo lời tiên tri. (người dịch)
 
 

BUỔI HOÀ NHẠC ĐÃ THẤT BẠI

 
Hỡi lũ bạn bè của những ngày đói khổ
Xin chúc tụi bây một đêm ngon giấc
Và tao lên đường
Số tiền thu vào quá ít
Cũng bởi tại tao
Tao xin nhận trọn phần lỗi
Lẽ ra tao phải nghe lời chúng mày
Lẽ ra tao nên chơi khúc chó lông xù
Loại nhạc ai cũng thích
Thế nhưng tao chỉ làm theo ý tao
Và đã mất bình tĩnh.
Khi chơi khúc chó lông cứng
Ta phải nhẹ cung đàn
Thiên hạ không tới dự hòa nhạc
Để nghe la gào thất thanh
Và cái bài ca Phú-de* ấy
Đã gây thiệt hại cho bọn mình quá nhiều.
Hỡi lũ bạn bè của những ngày đói khổ
Xin chúc tụi bây một đêm ngon giấc
Hãy ngủ yên
Hãy nằm mơ
Phần tao tao xin nhặt chiếc mũ kết
Và hai ba điếu thuốc trong bao
Rồi tao lên đường...
Hỡi lũ bạn bè của những ngày đói khổ
Xin chúng mày thỉnh thoảng hãy nghĩ đến tao
Mai này...
Khi chúng mày tỉnh giấc
Xin chúng mày hãy nghĩ tới cái thằng đang chơi khúc hải cẩu và khúc cá hồi hun
Tại một nơi nào đó...
Buổi chiều
Trên bờ biển
Rồi ngả mũ xin tiền
Để mua chút gì ăn
Và uống...
Hỡi lũ bạn bè của những ngày đói khổ
Xin chúc tụi bây một đêm ngon giấc
Hãy ngủ yên
Hãy nằm mơ
Còn tao tao lên đường.
 
------------------------------
* Fourrière: sở giam trữ súc vật chạy rong hoặc xe bỏ lạc.(người dịch)
 
 

BÀI CA NHỮNG CON ỐC SÊN ĐI ĐƯA MA

 
Có hai con ốc sên
Đi đưa ma một chiếc lá vàng
Trên mình mang vỏ đen
Quanh sừng quấn lớp nhiễu
Chúng lên đường trong chiều muộn
Một buổi chiều rất đẹp mùa thu
Nhưng than ôi khi chúng tới
Thì mùa xuân đã sang
Tất cả những lá vàng
Thảy đều sống lại
Và hai con ốc sên
Rất thất vọng
Nhưng kìa mặt trời lên
Mặt trời nói với chúng
Cảm phiền cảm phiền
Cảm phiền ngồi lại đó
Làm một cốc bia chơi
Nếu như các người thích
Hoặc nếu các người ưng
Hãy đáp chuyến xe đò
Xe đò đi Paris
Tối nay xe chạy
Các người sẽ đi thăm xứ sở
Nhưng xin đừng để tang
Ta bảo thật các người
Cái đó làm thâm lòng trắng mắt
Và làm mình xấu đi
Những chuyện ván với hòm
Rầu rĩ và không hay
Hãy lấy lại màu sắc cũ
Màu sắc của cuộc đời
Tức thì mọi loài vật
Cây lớn với cây nhỏ
Cùng cất cao giọng hát
Hát đến muốn hụt hơi
Bài ca sinh động thật
Bài ca của mùa hè
Và tất cả đều uống
Tất cả đều cụng ly
Ấy là một buổi tối thật vui
Một buổi tối mùa hè thật vui
Và hai con ốc sên
Lên đường trở lại nhà
Chúng ra về rất cảm động
Chúng ra về rất sung sướng
Bởi chúng uống khá nhiều
Nên có hơi lảo đảo
Nhưng trên trời cao thật cao
Mặt trăng trông chừng cho chúng.
 
 

BUỔI SÁNG THƯ NHÀN

 
Thật là khủng khiếp
cái tiếng động nho nhỏ của trứng luộc đập trên một cái quầy bằng thiếc
thật là khủng khiếp cái tiếng động đó
khi nó khua động trong trí nhớ của một người đói
thật là khủng khiếp nữa cái đầu của người ấy
cái đầu của một người đói
khi hắn ngắm mình vào sáu giờ sáng
trong tấm gương của một cửa tiệm lớn
một cái đầu màu bụi
tuy nhiên cái đầu hắn không phải là cái hắn nhìn ngắm
trong tủ kính bày hàng của tiệm Potin
cái đầu hắn hắn bất kể
hắn không nghĩ tới nó
hắn mơ màng
hắn hình dung một cái đầu khác
một cái đầu bê chẳng hạn
với nước sốt bằng giấm
hay một cái đầu của bất cứ thứ gì ăn được
và hắn động đậy cái hàm nhè nhẹ
nhè nhẹ
và hắn nghiến răng nhè nhẹ
là vì thế giới coi thường hắn
và hắn không thể làm gì lại thế giới ấy
và hắn đếm trên những ngón tay một hai ba
một hai ba
đã ba ngày hắn chưa ăn
và từ ba hôm nay hắn nhắc lại cho mình thật vô ích
Không thể kéo dài thêm nữa
đã có tới
ba ngày
ba đêm
không ăn uống
và đằng sau những cửa kính bày hàng kia
là những miếng ba-tê những chai rượu những món đồ hộp
cá chết được bảo vệ bằng những hộp thiếc
hộp thiếc được bảo vệ bằng những tấm kính cửa
kính cửa được bảo vệ bằng những chú cớm
cớm được bảo vệ bằng sự e dè sợ sệt
có sáu con cá mòi khốn khổ mà biết bao nhiêu chướng ngại vật..
Xa hơn đôi chút là tiệm cà-phê
cà phê-kem và bánh sừng trâu nóng *
người kia lảo đảo
và bên trong đầu hắn
một lớp sa mù những chữ
một lớp sa mù những chữ
cá mòi để ăn
trứng luộc cà phê-kem
cá phê rưới rượu rom
cà phê-kem
cà phê-kem
cà phê-tội ác rưới máu!... **
Một người rất được trọng vọng trong khu phố
đã bị cắt họng giữa ban ngày
tên du đãng sát nhân đã cướp của ông ta
hai quan
tức là một cái cà phê rom
dê-rô quan bảy mươi
hai lát bánh phết bơ
và hăm lăm xu tiền buộc-boa cho anh hầu bàn
Thật là khủng khiếp
cái tiếng động nho nhỏ của trứng luộc đập trên một cái quầy bằng thiếc
thật là khủng khiếp cái tiếng động ấy
khi nó khua động trong trí nhớ của một người đói.
 
--------------------------------------------
* cà phê-kem: cà phê với chất béo của sữa; bánh sừng trâu: croissant.
** café-crème / café-crime... (người dịch)
 
 

SĂN TRẺ

 
                                           Tặng Marianne Oswald
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Bên trên đảo người ta thấy những cánh chim
Khắp chung quanh đảo toàn những nước là nước
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Những tiếng la hét ấy là gì thế nhỉ
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Ấy là bọn người lương thiện
Đi săn trẻ
 
Nó đã nói Tôi ngán trại cải huấn lắm rồi
Và bọn canh gác đã lấy kềm đập gẫy răng nó
Rồi chúng đã để mặc nó trên sàn xi-măng
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Bây giờ nó bỏ trốn
Và như một con thú bị săn đuổi
Nó lao mau trong đêm tối
Và tất cả bọn người cùng lao mau rượt theo nó
Lính xen-đầm bọn du khách bọn sống bằng huê lợi bọn nghệ sĩ
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Ấy là bọn người lương thiện
Đi săn trẻ
Đi săn trẻ không cần giấy phép
Tất cả những người ngay thẳng đó đều tham dự
Ai đang bơi trong đêm tối thế
Những tia chớp đó những tiếng ì ầm đó là gì thế nhỉ
Ấy là một đứa trẻ đang chạy trốn
Người ta nổ súng bắn vào nó
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Tất cả những ông đứng trên bờ kia
Đều ra về tay không và căm giận thâm gan
 
Quân ăn cướp! Thằng du côn! Đồ trộm cắp! Tên vô lại!
 
Liệu có về tới đất liền không có về tới đất liền không
 
Bên trên đảo người ta thấy những cánh chim
Khắp chung quanh đảo toàn những nước là nước
 
 

GIA ĐÌNH CA

 
Người mẹ đan áo
Người con trai đi đánh giặc
Người mẹ coi chuyện đó là dĩ nhiên
Thế còn người cha người cha làm gì?
Ông ta làm ăn buôn bán
Vợ ông ta đan áo
Con ông ta đánh giặc
Còn ông ta làm ăn buôn bán
Người cha coi chuyện đó là dĩ nhiên
Thế còn người con trai người con trai
Người con trai nghĩ sao?
Người con trai chẳng nghĩ nghiếc gì hết
Người con trai mẹ anh ta đan áo cha anh ta làm ăn buôn bán anh ta lo đánh giặc
Chừng nào nghỉ đánh giặc
Thì anh ta sẽ làm ăn buôn bán với bố
Chiến tranh vẫn tiếp tục người mẹ vẫn tiếp tục bà lo đan áo
Người cha vẫn tiếp tục ông lo làm ăn
Người con trai chết trận anh ta thôi không lo tiếp tục nữa
Người cha và người mẹ giắt nhau ra nghĩa địa
Người cha và người mẹ coi chuyện đó là dĩ nhiên
Cuộc sống vẫn tiếp tục cuộc sống với đan áo chiến tranh làm ăn
Làm ăn chiến tranh đan áo chiến tranh
Làm ăn làm ăn làm ăn
Cuộc sống với nghĩa địa.
 
 

CÁI CẢNH VẬT BIẾN ĐỔI

 
Trong hai điều thời một là trăng *
hai là trời **
những người nghèo những người lao động thường chẳng thấy những điều đó
mặt trời của họ là cơn khát là bụi là mồ hôi là dầu hắc
và nếu họ lao động ngoài nắng thời công việc che khuất của họ mặt trời
mặt trời của họ là sự giãi nắng
và ánh trăng đối với người lao động ban đêm
chính là chứng sưng cuống phổi là tiệm thuốc là những chuyện bực dọc phiền hà
và khi người lao động thiếp đi thì chính chứng mất ngủ ru giấc
và khi chiếc đồng hồ báo thức đánh thức anh dậy
anh lại gặp trước giường anh mỗi ngày
cái bản mặt bẩn thỉu của công việc
cười nhạo bất cần anh
thế rồi anh nhỏm dậy
thế rồi anh tắm rửa
và anh ra khỏi nhà nửa tỉnh nửa mê
anh bước đi ngoài đường nửa tỉnh nửa mê
và anh leo lên xe buýt
dịch vụ công nhân
và chuyến xe người tài xế người bán vé
và tất cả những người lao động nửa tỉnh nửa mê
băng qua cái cảnh vật sững lại giữa buổi rạng ngày và đêm
cái cảnh vật với gạch đá cửa sổ với gió lùa thông thốc của hành lang
cái cảnh vật mịt mờ
cái cảnh vật ngục tù
cái cảnh vật thiếu không khí thiếu ánh sáng thiếu tiếng cười cũng chẳng có các mùa
cái cảnh vật giá băng của những trú khu công nhân giá băng giữa mùa hè cũng như giữa mùa đông
cái cảnh vật tắt ngấm
cái cảnh vật không gì hết
cái cảnh vật bị khai thác bỏ đói nghiến ngấu lấp liếm
cái cảnh vật than hầm
cái cảnh vật bụi bặm
cái cảnh vật cặn nhớt
cái cảnh vật cứt than
cái cảnh vật bị thiến bị bôi bị xóa bị xếp xó và vứt bỏ trong bóng tối
trong bóng tối lớn
bóng tối của tư bản
bóng tối của lợi nhuận
Trên cái cảnh vật này đôi khi một ngôi sao le lói
một ngôi sao duy nhất
một mặt trời giả
mặt trời tái mét
mặt trời nằm ngủ
mặt trời chó của tư bản
mặt trời già bằng đồng
mặt trời già kèn đồng
mặt trời già bình thánh
mặt trời già ống thoát
mặt trời ghê tởm của ông vua mặt trời
mặt trời Austerlitz
mặt trời Verdun
mặt trời bái vật
mặt trời tam tài và vô sắc
ngôi sao của mọi thảm họa
ngôi sao của bóc lột tàn nhẫn
ngôi sao của chém giết
ngôi sao của đần độn chó má
mặt trời chết
 
Và cái cảnh vật dở xây dở phá
nửa tỉnh nửa mê
sụp đổ trong chiến tranh hoạn nạn và quên lãng
và rồi lại bắt đầu lại khi chiến tranh chấm dứt
lại tự dựng lại chính mình trong bóng tối
và tư bản mỉm cười
nhưng một ngày kia mặt trời thật sẽ tới
một mặt trời vững chắc thật sự sẽ đánh thức dậy cái cảnh vật quá mềm yếu
và những người lao động sẽ bước ra
thế rồi họ sẽ nhìn thấy mặt trời
mặt trời thật mặt trời vững chắc mặt trời đỏ thắm của đổi đời
họ sẽ kiểm điểm lại mình
họ sẽ hiểu mình
và họ sẽ thấy số đông của họ
và họ sẽ nhìn bóng tối
và họ sẽ cười to
và họ sẽ bước tới
một lần chót tư bản muốn ngăn cản họ cười
họ sẽ giết nó
và họ sẽ chôn vùi nó nơi đất đen dưới cái cảnh vật khốn cùng
và cái cảnh vật khốn cùng cái cảnh vật lợi nhuận bụi đất và than hầm
họ sẽ thiêu đốt nó
họ sẽ san bằng nó
và họ sẽ tạo ra một cảnh vật khác trong tiếng hát
một cảnh vật hoàn toàn mới thật đẹp xinh
một cảnh vật hết sức sống động
họ sẽ làm nhiều chuyện với mặt trời
cả đến thay đổi mùa đông thành mùa xuân.
 
------------------------------------------
* «De deux choses lune» (...). Chơi chữ: lune / l'une.
** Nguyên tác: l'autre c'est le soleil. (người dịch)
 
 

TÔI NHƯ VẬY ĐÓ

 
Tôi như vậy đó
Như trời sinh ra
Lúc nào muốn cười
Thì cứ cười to
Anh nào yêu tôi
Thì tôi yêu lại
Đâu phải tội ác
Nếu kẻ tôi yêu
Mỗi bận mỗi khác
Tôi như vậy đó
Như trời sinh ra
Hỡi ông muốn gì
Hỡi bà mong chi
 
Trời sinh ra tôi
Bắt dâng tình ái
Nên phải tuân lời
Gót giầy có nhọn
Vòng eo có thon
Ngực có khêu gợi
Mắt có quầng thâm
Thời cũng chả sao
Phải không quý vị
Tôi như vậy đó
Ai ưa thì ưa
Không ưa mặc kệ
Biết để làm gì
Cái chuyện nhảm nhí
Tôi đã yêu một chàng
Một chàng đã yêu tôi
Yêu đương thật giản dị
Cũng như trẻ con
Khi chúng yêu thương
Yêu thương yêu thương...
Này cô bác ơi
Hạch hỏi mà làm chi
Tôi sinh ra đời
Để tặng niềm vui
Chỉ có thế thôi.
 
 

BÀI CA TRONG MÁU

 
Có những vũng máu lớn trên thế giới
đi đâu hết tất cả cái đống máu tràn lan ấy
phải chăng đất uống máu và say
một thứ say thiệt kỳ
thiệt ngoan... thiệt đều...
Không đất không say
đất không quay lệch lạc
đất vẫn đẩy chiếc xe nhỏ bốn mùa đều đặn
mưa... tuyết...
mưa đá... đẹp trời
không khi nào đất say
chút đỉnh vậy thôi nếu lâu lâu đất mới tự dung dưỡng
một ngọn núi lửa rủi ro nho nhỏ
Đất quay
đất quay với cây cối... vườn tược... nhà cửa...
đất quay với những vũng máu lớn
và tất cả những vật sống cùng quay với đất và chảy máu...
Đất đất thây kệ
đất
đất quay và tất cả những vật sống cùng la lên
đất bất kể
đất quay
đất quay không ngừng
và máu chảy không ngừng...
Đi đâu hết tất cả cái đống máu tràn lan ấy
máu của những vụ giết người... máu của những cuộc chiến tranh...
máu của khốn cùng...
và máu của những kẻ bị tra tấn trong nhà tù...
máu của những đứa trẻ bị ba má chúng lặng lẽ hành hạ...
và máu của những người chảy máu trong đầu
nơi những túp chòi chật hẹp...
và máu của người lợp nhà
khi hắn trượt chân và rôi từ trên mái
Và máu tuôn chảy xối xả
cùng với trẻ sơ sinh... cùng với đứa con mới
người mẹ kêu la... đứa trẻ khóc...
máu chảy... đất quay
đất quay không ngừng
máu chảy không ngừng
Đi đâu hết tất cả cái đống máu tràn lan ấy
máu của những kẻ bị đánh bằng dùi cui... của những kẻ bị hạ nhục...
của những kẻ tự sát... bị bắn... bị kết án...
và máu của những kẻ chết như thế đó... vì tai nạn
Một người sống bước qua trên đường
với tất cả máu mình ở bên trong
bỗng dưng hắn lăn ra chết tốt
và tất cả đống máu vọt ra
và những người sống khác thu dọn đám máu
họ mang xác đi
nhưng máu máu vẫn bướng bỉnh
và ở chỗ người chết đã nằm đó
mãi lâu sau toàn đen
vẫn còn loang một chút máu
máu đông lại
rỉ sét của cuộc đời rỉ sét của thân xác
máu đông như sữa
như sữa đổi thay
như sữa trở xoay
như đất quay
với sữa... với những con bò cái...
với người sống... với người chết...
đất quay với cây cối... người sống... nhà cửa...
đất quay với những đám cưới...
đám ma...
vỏ sò...
những binh đoàn
đất quay quay
với những suối máu to của đất.
 
 

TẤM ÁI TÌNH NÀY

 
Tấm ái tình này
Thật vũ bão
Thật mong manh
Thật dịu dàng
Thật tuyệt vọng
Tấm ái tình này
Đẹp như ánh sáng
Và xấu như thời tiết
Khi thời tiết xấu
Tấm ái tình thật chân thực này
Tấm ái tình thật xinh đẹp này
Thật hạnh phúc
Thật  vui tươi
Và thật nhỏ nhoi
Run run vì hãi sợ như một đứa trẻ trong bóng tối
Và thật tự tin
Như một người bình thản giữa đêm khuya
Tấm ái tình này khiến người khác phải kinh hãi
Khiến họ phải nói năng
Khiến họ phải xanh mét
Tấm ái tình bị rình rập này
Bởi chúng ta rình rập nó
Tấm ái tình bị truy nã tổn thương chà đạp kết liễu chối bỏ quên lãng
Bởi chúng ta đã truy nã làm tổn thương chà đạp kết liễu chối bỏ quên lãng nó
Tấm ái tình nguyên vẹn này
Hãy còn thật sống động
Và hoàn toàn ấm nắng
Đó là tấm ái tình của em
Đó là tấm ái tình của tôi
Tấm ái tình vẫn là
Một sự vật luôn luôn mới
Và không hề đổi thay
Thật như một cây non
Run không kém gì con chim nhỏ
Ấm và sinh động như mùa hè
Cả hai ta đều có thể
Bỏ đi rồi trở lại
Ta có thể quên đi
Rồi ngủ lại
Thức dậy khổ đau và già thêm
Thiếp đi nữa
Mơ tới cái chết
Rồi thức giấc mỉm cười và cười to
Và trẻ lại
Tấm ái tình của ta vẫn còn đó
Cứng đầu như một con lừa
Sống động như thèm muốn
Độc ác như ký ức
Khỉ như những hối tiếc
Dịu êm như kỷ niệm
Lạnh như cẩm thạch
Đẹp như ánh sáng
Mong manh như một đứa trẻ
Nó mỉm cười nhìn ta
Và nó nói với ta tuy chẳng nói gì
Và tôi tôi run rẩy lắng nghe nó
Và tôi tôi kêu lên
Tôi kêu lên vì em
Tôi kêu lên vì tôi
Ta van mi
Vì em vì tôi và vì tất cả những kẻ đang yêu nhau
Và những kẻ đã yêu nhau
Phải tôi kêu lên với nó
Vì em vì tôi và vì tất cả những người khác
Mà tôi không quen biết
Hãy ở lại đó
Ở chỗ mi đang ở đó
Ở chỗ mi đã từng ở đó ngày trước
Hãy ở lại đó
Đừng nhúc nhích
Đừng bỏ đi
Chúng ta những kẻ được yêu thương
Chúng ta đã quên mi
Nhưng mi mi đừng quên chúng ta
Chúng ta chỉ có mi trên trái đất
Đừng để chúng ta trở thành nguội lạnh
Lâu hơn nhiều nữa mãi mãi
Và bất cứ ở đâu
Hãy ra dấu cho chúng ta biết mi còn đó
Mãi thật lâu sau ở góc một chái rừng thưa
Nơi khu rừng rậm rạp của ký ức
Hãy bất ngờ hiện ra
Hãy đưa tay cho chúng ta
Và cứu vớt chúng ta.
 
 

QUẢN CẦM*

 
Tôi tôi chơi dương cầm
một người nói
còn tôi tôi chơi vĩ cầm
một người khác nói
còn tôi hạc cầm còn tôi băng cầm
tôi đại hồ cầm
tôi kèn... tôi sáo
còn tôi thì lục lạc.
Và người này và người kia đua nhau nói nói
nói về những thứ họ chơi.
Không ai còn nghe thấy tiếng nhạc
Hết mọi người đều nói
nói nói
chẳng ai còn chơi nhạc
nhưng trong góc kẹt có một người làm thinh:
«Thế còn nhà anh tự nãy giờ nín khe
nhà anh chơi thứ nhạc cụ gì?»
các nhạc công nhao nhao hỏi.
«Ta ấy à ta chơi cái quản cầm quay
và ta chơi dao nữa»
người đàn ông tự nãy giờ không hề thốt một lời
lên tiếng
và tay cầm dao sấn tới
y giết hết bọn nhạc công
rồi y chơi quản cầm
và âm nhạc của y quá trung thực
quá sống động và quá đẹp xinh
khiến đứa con gái nhỏ của gia chủ
đã thiếp ngủ vì buồn chán
ở dưới đàn dương cầm chui ra
và cô bé nói:
«Em em đã chơi đánh vòng
đã chơi banh đã chơi người đi săn
em đã chơi nhảy lò cò
em đã chơi với cái sô
em đã chơi với cái xẻng
em đã chơi làm ba làm má
em đã chơi con mèo trèo cây
em đã chơi với búp bê
em đã chơi với cây dù
em đã chơi với thằng em trai
với con em gái
em đã chơi lính xen-đầm
và kẻ trộm
nhưng bây giờ thì chấm dứt hết hết cả rồi
bây giờ em muốn chơi trò sát nhân
bây giờ em muốn chơi quản cầm.»
Và gã nọ nắm tay đứa bé gái
và họ đi vào các thành phố
vào những ngôi nhà vào những khu vườn
rồi họ giết vô khối là người
xong rồi họ lấy nhau
sanh con đẻ cái đầy nhà.
Nhưng
thằng cả đã học đàn dương cầm
thằng thứ học vĩ cầm
thằng ba thì hạc cầm
thằng tư lục lạc
thằng năm đại hồ cầm
thế rồi chúng đã bắt đầu nói nói
nói nói nói
chẳng ai còn nghe thấy tiếng nhạc
và tất cả lại phải bắt đầu lại từ đầu!
 
-----------------------------------
* Orgue de Barbarie: quản cầm quay tay; ở đây, có lẽ tác giả muốn gợi ra một ý khác, vì chữ Barbarie còn có nghĩa là sự «man rợ»... (người dịch)
 
 

TRANG VIẾT TẬP*

 
Hai với hai là bốn
bốn với bốn là tám
tám với tám mười sáu...
Nhắc lại! ông thầy bảo
Hai với hai là bốn
bốn với bốn là tám
tám với tám mười sáu.
Nhưng kìa con chim-huyền đàn
đã bay lượn trên trời
đứa trẻ trông thấy nó
đứa trẻ nghe tiếng nó
đứa trẻ gọi nó:
Cứu tao với
chim ơi
xuống chơi với tao đi!
Con chim liền đáp xuống
và chơi với đứa trẻ
Hai với hai là bốn
Nhắc lại! ông thầy bảo
và đứa bé chơi giỡn
con chim chơi với nó...
Bốn với bốn là tám
tám với tám mười sáu
mười sáu với mười sáu là... nhiêu?
Mười sáu với mười sáu chẳng là bao nhiêu hết
và trước nhất dẫu sao chăng nữa
cũng chẳng phải băm hai
và chúng đi luôn.
Và đứa trẻ đã giấu con chim
trong hộc bàn
và hết thảy lũ trẻ
đều nghe tiếng hót
và hết thảy lũ trẻ
đều nghe tiếng véo von
rồi tám với tám đến lượt cũng bỏ đi
rồi bốn với bốn rồi hai với hai
tới phiên cũng cút mất
và một với một chẳng phải một cũng chẳng phải hai
một với một cũng dông tuốt
Và con chim-huyền đàn đã tình tang
và chú nhỏ đã cất tiếng hát
và ông thầy la hét:
Đến bao giờ chúng bây mới hết làm trò khỉ!
Nhưng hết thảy những đứa trẻ khác
lắng tai nghe tiếng nhạc
và bốn vách tường lớp học
lặng lẽ sụp đổ.
Và cửa kính lại trở thành cát
mực lại trở thành nước
bàn học lại trở thành cây
phấn viết lại trở thành vách đá vôi dựng đứng
quản viết lại trở thành chim.
 
----------------------------------
* Xin xem thêm bản dịch «Trang tập viết» của Lê Huy Oanh đăng trên tạp chí Sáng Tạo. (người dịch))
 
 

BỮA ĐIỂM TÂM

 
Chàng đã rót cà phê
Vào tách
Chàng đã chế sữa
Vào tách cà phê
Chàng đã bỏ đường
Vào tách cà phê sữa
Với cái muỗng nhỏ
Chàng đã khuấy
Chàng đã uống cà phê sữa
Và đặt tách lại trên bàn
Không nói với tôi một lời
Chàng đã bật lửa đốt
Một điếu thuốc
Chàng đã thở những vòng tròn
Bằng khói
Chàng đã gạt tàn
Vào cái gạt tàn
Không nói với tôi một lời
Không nhìn tôi
Chàng đã đứng dậy
Chàng đã đội mũ
Lên đầu
Chàng đã khoác áo mưa
Trên mình
Bởi hôm ấy trời mưa
Và chàng đã ra đi
Dưới cơn mưa
Không một lời
Không nhìn tôi
Và tôi tôi đã úp mặt
Trên tay
Và đã khóc.
 
 

NGƯỜI CON GÁI SẮT ĐÁ

 
Là người con gái sắt đá tôi chẳng yêu ai trên đời
Tôi chẳng yêu ai trừ người tôi yêu
Người tôi yêu người tôi yêu kẻ đã lôi cuốn tôi
Bây giờ mọi sự đã đổi thay phải chăng chàng chàng không còn
yêu tôi nữa
Người tôi yêu đã không còn lôi cuốn tôi phải chăng tôi?
Tôi không biết vả lại làm gì được tất cả những chuyện ấy?
Bây giờ tôi nằm trên nắm rơm ẩm ướt của tình ái
Hoàn toàn cô độc cùng với những kẻ khác hoàn toàn cô độc
tuyệt vọng
Đứa con gái bằng thiếc đứa con gái rỉ sét
Ôi người tình của tôi người tình của tôi đã chết hay còn sống
Tôi muốn người nhớ lại ngày xưa
Người tình của tôi kẻ đã yêu tôi và tôi đã yêu.
 
 

BẦY CHIM CỦA ÂU LO

 
Mưa những lông chim những lông chim mưa
Người con gái đã thương bay nay không còn nữa
Chim hỡi chim ơi chim muốn gì ta
Những lông chim mưa mưa những lông chim
Từ buổi em không còn tôi cũng chẳng còn biết
Tôi cũng chẳng còn biết mình đã ra sao
Mưa những lông chim những lông chim mưa
Tôi chẳng còn biết mình phải làm gì
Mưa như khăn liệm mưa mồ hóng
Có lẽ nào chẳng còn bao giờ nữa
Những lông chim mồ hóng... Này lũ én hãy cút ra ngay
Hãy rời khỏi tổ chúng bay... Sao thế? Hả? Đâu đã tới mùa
đi xa?...
Ta bất cần hãy xéo ra khỏi căn buồng này hỡi lũ én ban mai
Đi ngay đi hỡi lũ én chiều hôm... Nhưng đi đâu kia chứ? Thế thì
lũ bay cứ ở lại còn ta ta sẽ ra đi...
Những lông chim mồ hóng mồ hóng những lông chim ta sẽ
chẳng đi đâu và rồi ta sẽ đi khắp chốn mỗi nơi một chút
Hãy ở lại đây hỡi lũ chim của tuyệt vọng
Hãy ở lại đây... Cứ tự nhiên như ở nhà.
 
 

TUYỆT VỌNG ĐANG NGỒI TRÊN BĂNG GHẾ

 
Nơi một công viên trên một cái băng ghế
Có một người đàn ông vẫy gọi khi bạn đi qua
Gã mang kính kẹp và mặc một bộ đồ xám cũ
Gã hút một điếu xì-gà nhỏ
Gã ngồi
Và vẫy gọi khi bạn đi qua
Hoặc gã chỉ lấy tay ra dấu
Bạn đừng nhìn mặt gã
Bạn đừng nghe lời gã
Bạn hãy bước qua cho lẹ
Làm như thể bạn không hề thấy gã
Như thể bạn không hề nghe tiếng gã
Bạn hãy vụt qua cho thật nhanh
Nếu bạn nhìn mặt gã
Nếu bạn nghe lời gã
Gã ra dấu rồi thì chẳng có gì chẳng có ai
Có thể cản ngăn bạn tới ngồi bên gã
Lúc ấy gã sẽ nhìn vào mắt bạn và gã sẽ mỉm cười
Và bạn sẽ thấy đau khổ ghê gớm
Và người ấy sẽ tiếp tục mỉm cười
Và bạn cũng sẽ mỉm một nụ cười y hệt
Đúng thế
Càng mỉm cười bạn càng thấy mình thêm đau khổ
Đau khổ ghê gớm
Và càng đau khổ bao nhiêu thì bạn lại càng mỉm cười bấy nhiêu
Vô phương cứu chữa
Và bạn sẽ ngồi nguyên một chỗ
Ngồi thẳng đơ
Ngồi nhếch môi cười trên cái băng ghế
Một lũ trẻ chơi giỡn gần đấy
Những người đi trên đường đang bước qua lại
Thản nhiên
Chim chóc bay chuyền
Từ cây này
Sang cây nọ
Còn bạn thì cứ ngồi nguyên một chỗ
Trên cái băng ghế
Và bạn biết rõ bạn biết rõ
Là chẳng bao giờ bạn còn được nô đùa
Như bầy trẻ nhỏ ấy
Bạn biết rõ là chẳng bao giờ bạn còn được bước tới bước lui
Thản nhiên
Như những người đang bước đi trên đường kia
Và chẳng bao giờ bạn còn được bay chuyền
Từ cây này sang cây nọ
Như những con chim đó.
 
 

BÀI CA CỦA NGƯỜI ĐÁNH CHIM

 
Con chim bay thật nhẹ nhàng
Con chim hồng và ấm như máu
Con chim thật dịu êm con chim chọc ghẹo
Con chim bỗng nhiên hoảng sợ
Con chim bỗng nhiên vướng cánh
Con chim muốn trốn thoát
Con chim cô đơn và hoảng hốt
Con chim muốn sống
Con chim muốn hót
Con chim muốn kêu lên
Con chim hồng và ấm như máu
Con chim bay thật nhẹ nhàng
Ấy là trái tim em đó hỡi cô bé đẹp xinh
Trái tim em đang đập cánh thật buồn bã
Đập vào ngực em thật nõn nà rắn chắc.
 
 

MUỐN HOẠ CHÂN DUNG MỘT CON CHIM

 
                                           Tặng Elsa Henriquez
 
Trước tiên hãy vẽ cái lồng
với một cánh cửa mở
kế đó vẽ
một cái gì xinh xinh
một cái gì giản dị
một cái gì đẹp đẽ
một cái gì hữu ích
cho con chim
kế đó dựa tấm tranh vào một thân cây
trong một khu vườn
trong một cánh rừng thưa
hay trong một khu rừng rậm
nấp sau cái cây
không nói gì
không động đậy...
Đôi khi con chim tới khá mau
nhưng nó cũng có thể để nhiều năm trường
trước khi quyết định
Đừng nản chí
hãy đợi
nếu cần đợi nhiều năm
con chim tới mau hay chậm
không liên hệ gì
tới sự thành công của bức tranh
Khi con chim tới
nếu nó tới
hãy tuyệt đối giữ im lặng
đợi cho tới lúc con chim vô trong lồng
và khi nó đã vô
hãy nhè nhẹ khép cánh cửa lại bằng nét bút
rồi
lần lượt xóa hết từng thanh nhỏ nan lồng
cẩn thận đừng động tới một cái lông nào của con chim
Kế đó họa chân dung của cái cây
lựa cành nào đẹp nhất
cho con chim
lại cũng vẽ chùm lá xanh và cơn gió mát
bụi nắng
và tiếng động của côn trùng trong cỏ giữa hơi nóng mùa hè
rồi đợi con chim quyết định cất tiếng hót
Nếu con chim không hót
ấy là dấu hiệu xấu
dấu hiệu bức tranh dở
nhưng nếu nó hót thời đó là dấu hiệu tốt
dấu hiệu ta có thể ký tên
Lúc ấy hãy nhè nhẹ bứt
một cái lông chim
và ký tên ta trong một góc bức tranh.
 
 

CÁT LÚN

 
Quỷ thần và kỳ quan
Gió và thủy triều
Nơi xa xa biển đã rút
Và em
Như một cành rong gió nhẹ mơn man
Trên mặt giường cát lún em mơ màng lay động
Quỷ thần và kỳ quan
Gió và thủy triều
Nơi xa xa biển đã rút
Nhưng trong đôi mắt em mở hé
Còn lại hai lượn sóng bé nhỏ
Quỷ thần và kỳ quan
Gió và thủy triều
Hai lượn sóng bé nhỏ để nhận chìm anh.
 
 

HẦU NHƯ

 
Ở Fontainebleau
Trước khách sạn Ó Đen
Có một con bò mộng do Rosa Bonheur tạc
Xa hơn đôi chút khắp chung quanh
Là rừng
Và xa thêm chút nữa
Thân xác đẹp xinh
Vẫn là rừng
Và bất hạnh
Kế bên hạnh phúc
Hạnh phúc với đôi mắt thâm quầng
Hạnh phúc với những kim thông trên lưng
Hạnh phúc không nghĩ tới gì hết
Hạnh phúc như con bò mộng
Do Rosa Bonheur tạc
Và rồi bất hạnh
Bất hạnh với chiếc đồng hồ vàng
Với một chuyến tàu phải leo lên
Bất hạnh nghĩ tới tất cả
Tới tất cả
Tất cả... tất cả... tất cả
Và Tất cả
Và «hầu như» thắng hết mọi hiệp
Hầu như.
 
 

ĐƯỜNG NGAY

 
Ở mỗi cây số ngàn
năm nào
các ông già trán hẹp
cũng chỉ đường cho con trẻ
bằng điệu bộ xi-măng cốt-sắt.
 
 

VĨ NHÂN

 
Tại nhà một người thợ đục đá
nơi tôi đã gặp ngài
ngài truyền lấy kích thước
để dành cho hậu thế.
 
 

CHIẾC XE BỒ-ỆT HAY NHỮNG PHÁT MINH VĨ ĐẠI

 
Con công xòe làm bánh xe
phần còn lại do sự tình cờ
Thượng đế bước lên ngồi
và con người đẩy.
 
 

TIỆC LY

 
Họ ngồi vào bàn
Không ăn
Tâm trí không để vào dĩa
Và dĩa thì dựng đứng
Sau đầu họ.
 
 

NHỮNG GIA ĐÌNH RÂN RÁT

 
Lu-y I
Lu-y II
Lu-y III
Lu-y IV
Lu-y V
Lu-y VI
Lu-y VII
Lu-y VIII
Lu-y IX
Lu-y X (biệt hiệu là tên Cứng Đầu)
Lu-y XI
Lu-y XII
Lu-y XIII
Lu-y XIV
Lu-y XV
Lu-y XVI
Lu-y XVII
Lu-y XVIII
rồi không còn ai rồi chẳng còn gì nữa...
Các cha đó là cái thá gì
mà hổng biết đếm
tới hai mươi?
 
 

TRƯỜNG MỸ NGHỆ

 
Trong một cái giỏ bện bằng rơm
Người cha lựa một cục giấy nho nhỏ
Và ông ném cục giấy
Vào trong lòng cái thau
Trước mặt lũ con ông kinh ngạc
Bỗng hiện ra
Sặc sỡ
Đóa hoa lớn Nhật-bản
Bông hoa súng tức thì
Và lũ trẻ lặng im
Thán phục
Sau này không bao giờ trong kỷ niệm của chúng
Đóa hoa kia có thể tàn phai
Đóa hoa đột nhiên ấy
Đóa hoa làm cho chúng
Tức thì
Trước mắt chúng.
 
 

HIỂN LINH

 
Trên một chiếc ngai bằng rơm
một con ngựa đội vương miện
một con lừa chọc nó cười
ăn vận như một chú nài ngựa
 
Những câu đố dễ thương
những trò hề của thời xa xưa êm đẹp
hãy lắng nghe những bài ca
những tiếng cười của các nông dân
họ đã kéo những ông vua xuống
và họ rất hài lòng
họ đã kéo ông vua
và cả bà hoàng cùng một lúc
hãy lắng nghe những bài ca
những tiếng cười của các nông dân
ông vua mồm đầy thức ăn
và tay cầm ly rượu
nằm dưới gầm bàn
mình đầm trong máu
bụng ông phanh ra
bên trong có một con búp-bê nhỏ
và máu ông vua rất đỏ
và con búp-bê thật trắng
 
Những câu đố dễ thương
những trò hề của thời xa xưa êm đẹp
trên cánh cổng của cung điện
bà hoàng thẳng đơ và tái mét
được đóng đinh cẩn thận
đôi mắt bà mở to
cái nhìn rất nghiêm khắc
bà bị xẻ làm đôi
như một ngón chân sưng tấy
 
Những câu đố dễ thương
những trò hề của thời xa xưa êm đẹp
trên một chiếc ngai bằng rơm
một con ngựa đội vương miện
một con lừa chọc nó cười
ăn vận như một chú nài ngựa.
 
 

MÁY ĐẬP LÚA

 
Cái máy đập lúa đã về tới
cái máy đập lúa đã đi rồi
 
Họ gióng trống
họ đập thảm
họ vắt quần áo
họ treo lên
họ là ủi
họ quậy kem và lật kem lại từ khuôn
họ cũng quật con cái chút đỉnh
họ khua chuông
họ thọc huyết heo
họ rang cà phê
họ chẻ củi
họ đập hột gà
họ xào thịt bê với đậu tròn
họ hun chả trứng với rượu rom
họ chặt gà tây
họ vặn cổ gà giò
họ lột da thỏ
họ mở toác những thùng rượu lớn
họ nhận buồn bằng rượu
họ đóng ầm cửa và vỗ vào mông đàn bà đen đét
họ tặng nhau những cú đấm
họ trả lại nhau những cú đá
họ rún rẩy bàn ăn
họ giật khăn bàn
họ rống lên bài tình tứ
họ cười đến nghẹn thở ngạt hơi gập đôi cả người
họ đập bể bình nước lạnh
họ lật đổ kem đã lật
họ ngắt véo các cô gái
họ xô ngửa mấy cô trên hố
họ té nhào
họ kéo nhau rảo khắp vùng quê
họ nện chân
nện chân và nện tay
họ kêu la gầm hú hát hò
họ nhảy nhót
họ nhảy nhót quanh những vựa lúa nơi lúa mì bị quây lại
 
Nơi lúa mì bị quây lại nghiền nhỏ bầm dập khuất phục
đập nát.
 
 

GƯƠNG VỠ

 
Chú bé đã hát mãi hát hoài không thôi
chú bé đã nhảy múa trong đầu tôi
chú bé thời tuổi trẻ
đã làm đứt sợi dây giầy
và tất cả những gian hàng của ngày hội
đột nhiên sụp đổ
và trong im lặng của ngày hội ấy
trong hoang vu của ngày hội ấy
tôi đã nghe tiếng em hạnh phúc
tiếng em tơi tả và mong manh
trẻ thơ và rầu rĩ
vẳng tới từ xa và réo gọi tôi
và tôi đã đặt tay tôi lên tim tôi
nơi lay động
đẫm máu
bảy mảnh gương của tiếng em cười loé sao.
 
 

MỞ TRẠI

 
Tôi đặt chiếc kê-pi trong lồng
rồi bước ra với con chim trên đầu
Ủa
không chào nữa à
viên chỉ huy hỏi
Thôi
không chào nữa
con chim đáp
Vậy hả
thế thì xin lỗi nha ta cứ tưởng là vẫn chào
viên chỉ huy bảo
Miễn thứ cho ông bởi ai cũng có lúc lỡ lầm
con chim nói.
 
(còn tiếp một kỳ)

Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018