thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Tam đoạn luận | Biên bản | Đồng ca trẻ em
Bản dịch Hoàng Ngọc Biên
 
Jean Tardieu là nhà thơ, nhà văn, kịch tác gia và là một trong những người viết về nghệ thuật độc đáo nhất của nước Pháp. Ông sinh ở Saint-Germain-de-Joux năm 1903, trong một ngôi làng nhỏ ở Jura, xuất thân từ một gia đình nghệ sĩ: cha là họa sĩ Victor Tardieu (sau này là người sáng lập trường Mỹ thuật Đông dương ở Hà Nội), mẹ là một nhạc sĩ đàn harpe, môn đệ của Saint-Saëns. Là một trong những gương mặt quen thuộc của sinh họat văn nghệ Paris, những bài thơ đầu tiên của ông xuất hiện trên tạp chí La nouvelle revue française năm 1927 đã được nhiều người chú ý và ngưỡng mộ. Sau thời gian quân dịch ở Việt Nam trở về Paris (1932), ông từng tham gia in ấn và xuất bản sách báo Kháng chiến, bắt đầu kết thân với Aragon, Éluard, Queneau, Seghers và Frénaud, tiếp tục làm thơ, viết kịch, làm việc cho Viện Bảo tàng quốc gia, rồi nhà xuất bàn Hachette, và hoạt động lâu năm trong ngành phát thanh. Jean Tardieu mất ngày 27 tháng Giêng năm 1995 ở Créteil, để lại cho hậu thế một gia tài thơ ca và sân khấu đồ sộ, không những trên quê hương ông mà còn khắp thế giới.
      Ngoài những vở kịch nổi tiếng (trong Théâtre de Chambre, 1955; Le Professeur Froeppel, 1978; La cité sans sommeil, 1984; những vở kịch in trong La comédie du drame, 1984 - trong số đó có L’Épouvantail; L’Archipel sans nom, 1991), những bài văn xuôi đầy chất thơ (La Part de l’ombre, 1972), những công trình tìm kiếm hình thức thơ ca (Formeries, 1976), tự truyện (On vient chercher Monsieur Jean, 1990), và nhiều bài viết tuyệt đẹp về nghệ thuật tạo hình, những tác phẩm thơ Jean Tardieu để lại cho chúng ta như Accents, Le témoin invisible, Jours pétrifiés, Monsieur Monsieur, Une voix sans personne, Histoires obscures, Colloques et Interpellations, Margeries... cho thấy một tiếng nói luôn luôn tươi, mới, và mỗi bài thơ là một sân khấu không cường điệu trong đó chữ viết và sự im lặng, đêm và ngày, mơ và thực cùng một lúc biểu hiện bi kịch của con người.
      Năm 2001 Nhà Trình bày đã xuất bản Thư Hà Nội* của ông với một bài viết về tác giả và thời gian đi quân dịch của ông ở Hà Nội, đồng thời giới thiệu và chú thích tường tận Lettre de Hanoï (Gallimard, 1997), tác phẩm chỉ được phép ấn hành sau khi tác giả qua đời.
HNB
 
-----------------
* Jean Tardieu, Thư Hà Nội, bản dịch của Nguyễn Thu Hồng và Hoàng Ngọc Biên, 96 trang, ảnh bìa của nhà nhiếp ảnh Đỗ Huân (Hà Nội), in chung với bài viết Jean Tardieu: Những ngày Hà Nội của Hoàng Ngọc Biên, Nhà xuất bản Trình bầy, 2001.
 
 
 
JEAN TARDIEU
(1903-1995)
 

Tam đoạn luận

(Giọng than phiền.)
 
Socrate là bất tử:
thiên hạ vẫn còn nói về ông.
Mà Socrate là một người,
mà thiên hạ vẫn còn nói về người,
vậy thì, người là bất tử.
 
Bất tử là những sinh vật
sống trên mặt đất
những thú vật, cá
cây cỏ và đá,
bất tử là đời sống
và thực tại.
Thế nhưng tôi, nguời đang nói với bạn,
tôi sống là để chết,
đó là sự thật.
 
Tôi chết mỗi lúc
tôi chết mỗi bình minh
và tất cả những gì sống lại
tất cả những gì mỉm cười
và tình yêu bất tử,
tất cả đều sống bằng cái chết của tôi.
 
Metaphysical Poetry
Monsieur Monsieur
 
 

Biên bản

 
Tên này có một mình.
Hắn bước đi như một thằng điên
hắn nói với đá lát đường
cười với cửa sổ
khóc với mình trong bụng
và không trả lời những câu người ta hỏi
hắn vấp vào người qua lại, và hình như không
          nhìn thấy ai.
Chúng tôi đã bắt hắn.
 
Histoires obscures
 
 

Đồng ca trẻ em

(Hát đinh tai nhức óc và ngắt nhịp nhiều.)
 
Cái gì đã bắt đầu
cái ấy tất phải kết thúc:
 
cái nhà dà* dưới cơn bão
chiếc thuyền trong trận đắm
du khách giữa những người hoang dại
 
Cái gì đã biểu lộ
cái ấy tất phải biến mất:
 
lá xanh mùa hè
hi vọng tuổi trẻ và sắc đẹp
những sự thật cu-ũ-ri-ích.
 
              Bài học đạo đức
Nếu bạn không muốn kết thúc cái gì
hãy tránh đừng bắt đầu gì cả
Nếu bạn không muốn chết,
vài tháng trước khi sinh ra
hãy tự hủy bỏ đơn đặ hàng đi.
 
Chansons avec ou sans musique
-----------------
* maison zon
 

Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018