thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Ai sẽ gục trước
Bản dịch Hoàng Ngọc Biên
 
 
Raymond Federman (sinh năm 1928, hiện sống tại Hoa Kỳ) là tiểu thuyết gia, kịch tác gia, nhà thơ, phê bình gia và dịch giả. Từng là giáo sư và trưởng khoa văn chương của nhiều viện đại học, tác giả của rất nhiều tác phẩm nổi tiếng, và từng đoạt nhiều giải thưởng văn học lớn, Federman là một khuôn mặt quan trọng của văn chương hậu hiện đại.
 
 

AI SẼ GỤC TRƯỚC

[một vở kịch ý niệm dưới hình thức một bài thơ]
 
bắt đầu
 
một giọng nói vang vọng từ xa giải thích
 
tình thế
 
         hai người bạn quyết định không bao giờ
         nói chuyện với nhau nữa
 
         họ cảm thấy tình cảm
         và sự kính trọng giữa hai bên
         đang dần dà teo mất với từng chữ
         qua lại giữa họ
 
giọng nói nhấn mạnh
 
         tình thế bi đát
         nhưng không cường điệu
 
một giọng nói khác trầm tĩnh giải thích đây là
 
         một vở kịch cho hai diễn viên
         và hai loa phóng thanh
 
 
         tiếng nói trên loa phóng thanh
         là tiếng nói của hai diễn viên
 
một giọng thứ ba chỉ rõ
 
         sân khấu lúc đầu tối
         ánh sáng dần dần hiện ra
         hai người bạn ngồi
         đâu lưng với nhau
         người bên trái người bên phải sân khấu
 
một giọng khác ngắt ngang và chỉ rõ
 
         loa phóng thanh nằm trên đầu
         mỗi người bạn
 
các loa phóng thanh thay phiên nhau nói
 
         loa bên trái nói tại sao
         người bạn bên trái sẽ không gục trước
 
         loa bên phải nói tại sao
         nó nghĩ
         người bạn bên phải sẽ không gục trước
 
cả ba giọng nói cùng ca
 
         và tiếp tục như thế
         và tiếp tục như thế
 
giọng nói thứ nhất giải thích
 
         trong khi các loa phóng thanh nói
         hai người bạn ngồi phản ứng không ngừng
         bằng điệu bộ của thân người và mặt
         với những gì đang được nói ra
         trên đầu họ
 
giọng thứ hai nhấn mạnh
 
         các loa phóng thanh lớn hơn dần
         càng lúc càng lý sự hơn
         hung hăng hơn
         cơn giận bốc lên
         theo tiến triển của vở kịch
 
giọng thứ ba giải thích
 
         lý lẽ chuyển qua một cuộc tranh cãi
         đây là một cuộc thi đua
         một vụ án
 
các loa phóng thanh cùng cải tiến
 
         những lời khuyến khích
         hai người bạn cương quyết
         giữ im lặng
 
loa phóng thanh bên trái
 
         bảo rằng lý do khiến
         người bạn bên trái sẽ không gục
         là bởi hắn là một nhà thơ
         và các nhà thơ đều biết
         im lặng và cô đơn
         các nhà thơ đều biết con người
         đau khổ vì không đau khổ đủ
 
loa phóng thanh bên phải vặn lại
 
         rằng người bạn bên phải là một diễn viên
         và các diễn viên đều biết cách làm sao để
         khỏi gục trong khi diễn một vở kịch
         các diễn viên kiểm soát được
         những xúc động của mình
 
loa phóng thanh T cười và bảo
 
         bảo rằng người bạn T
         sẽ không gục trước
         bởi vì
         ngày xưa
         trong cuộc đại chiến
         hắn bị tra tấn
         hắn bị tra tấn
         bởi vì hắn biết
         một chuyện gì bí mật
         một chuyện không thể nói ra
         kẻ thù tra tấn hắn
         nhưng hắn không nói
         hắn từ chối nói
         hắn không gục
         hết tuần này qua tuần khác
         hắn cứ giữ im lặng trong khi bị tra tấn
         và im lặng với hắn trở thành
         cái ngược lại với tra tấn
         bởi thế nên người bạn T
         sẽ không gục trước
 
loa phóng thanh P phản công bằng cách nói
 
         rằng bất cứ ai
         trong tình thế của người bạn T
         cũng sẽ làm y như thế
         cũng sẽ tìm thấy can đảm
         để không gục
         điều này bình thường là tự nhiên
         là qui định khi con người bị tra tấn
 
loa phóng thanh P tiếp tục
 
         người bạn P còn can đảm nhiều
         hơn thế khi gặp một chuyện
         còn gian khổ nhiều hơn thế
         mặc dù ít cường điệu hơn
         và hồi ấy hắn mới có bảy tuổi
         cái ngày cha hắn đánh hắn
         không lý do với cái thắt lưng của ổng
         quất lên người hắn
         với cái thắt lưng bằng da
         và cả với cái khóa thắt lưng
         và ngày hôm ấy người bạn P đã tự
         thề với mình trong cơn đau đớn
         là hắn sẽ không nói chuyện
         với cha hắn nguyên một tháng
         và nguyên một tháng người bạn P
         không hề nói một lời nào với cha hắn
         và hồi ấy hắn mới chỉ bảy tuổi
 
loa phóng thanh P tiếp tục giọng đầy thuyết phục
 
         chỉ có một số ít con người
         có thể tìm thấy loại can đảm đó
         số ít may mắn đấy nhé vâng số ít may mắn
         và hồi ấy người bạn P mới chỉ bảy tuổi
 
sau một hồi lâu im lặng loa phóng thanh T tuyên bố
 
         rằng người bạn T muốn trở thành
         một nhà thơ tôn giáo nghiêm chỉnh
         thế nên hắn không thể nào còn
         liên lạc với người bạn P
         bởi vì anh này là một diễn viên
         mà các diễn viên thì ăn nói báng bổ
         đặc biệt là khi hắn ta chọc
         người khác cười
 
loa phóng thanh P đáp lại
 
         rằng người bạn P không thể nào còn
         nhìn và nói chuyện trước cái mặt
         buồn bã của người bạn T
         bởi lẽ anh vừa mới nhận
         một vai trong một vở hài kịch con người
         để chọc người ta cười
         cả đêm lẫn ngày
 
loa phóng thanh T hát khẽ
 
         ta là Jesus ta là Moses
         ta là Mohammed
         ta là Chúa Thánh thần
         ta là bất tử
 
loa phóng thanh P hùng hồn diễn ngâm
 
         ta là Hamlet
         ta là Vua Lear
         ta là Phedrea
         ta là Siêu nhân
         ta là Gogo và Didi[1]
 
cả ba giọng nói cùng ca
 
         và tiếp tục như thế
         và tiếp tục như thế
 
giọng thứ nhất giải thích
 
         rằng những cái loa phóng thanh
         có thể cải tiến
         bất cứ lúc nào
 
giọng thứ hai giải thích
 
         vở kịch càng tiến triển
         thì dần dần càng hiển nhiên
         là hai người bạn im lặng
         mỗi lúc càng gia tăng
         căng thẳng bồn chồn nóng nảy
         bị tra tấn trong thân thể và đầu óc
 
loa phóng thanh T thì thầm
 
         và ta thấy một thiên thần oai hùng
         từ trên trời hạ cánh xuống
         khoác áo một áng mây
         và một cầu vồng ngự
         trên đầu
         và gương mặt thì
         tựa như mặt trời
         và hai bàn chân thì
         tựa như những cột lửa
 
loa phóng thanh P buồn bã ngâm nga
 
         Mọi lối cũ dẫn về đây
         mọi khúc quanh xưa cũ
         cầu thang chẳng chỗ nghỉ
         anh vặn người cố leo
         tay nắm chặt lan can
         miệng đếm từng bậc cấp
         nóng lòng tìm đường tắt
         dưới mắt dõi vòm trời
         những đường quê hoang dã
         người khuất bóng bên ta
         bãi đá mòn tối sẫm
         khúc rẽ ngoặt sau cùng
         về hướng đèn thị trấn
         những gì đã làm xong
         những gì còn bỏ dở
         mọi niềm vui đổi chỗ
         bỏ thành thị về quê
         lối xuất phát quay về[2]
         đã khép luôn dứt hẳn
         tất cả dẫn đến đây
         đến nơi sẩm tối này
         nơi một gã trung niên
         ngồi mân mê mũi mình
         đợi hừng đông ló dạng[3]
 
loa phóng thanh T thở dài
loa phóng thanh P cười
 
giọng nói thứ ba tuyên bố
         đột ngột
         trong khi các loa phóng thanh
         tiếp tục tranh cãi giận dữ
         với những lời lẽ chói tai
         thì hai người bạn
         thét lên một tiếng
         cùng lúc
         tiếng thét họ lặp đi lặp lại
         thống khổ và tuyệt vọng
 
người bạn P & người bạn T hét
 
         hãy nói cái gì đi
         xin anh hãy nói cái gì đi
         ta hết chịu nổi rồi
 
         hãy nói cái gì đi
         xin anh hãy nói cái gì đi
         ta hết chịu nổi rồi
 
cả ba giọng nói cùng cất tiếng ca
trong khi những tiếng thét vang lớn hơn
các loa phóng thanh nghe chói tai hơn
 
         và tiếp tục như thế
         và tiếp tục như thế
 
giọng nói thứ nhất phát biểu
 
         sân khấu tối dần
 
         không có tiếng vỗ tay
         không có gọi diễn viên ra chào
 
         hết
 
                               1997
 
 
-----------------------
Nguyên tác tiếng Anh: "Who Will Crack First – 2".
 
---------
Xin đọc:
Ai sẽ gục trước  [bản 1996] của Raymond Federman
 
_________________________
Chú thích của người dịch:

[1]Gogo và Didi: tên hai nhân vật Estragon và Vladimir dùng gọi nhau, trong kịch Waiting for Godot của Samuel Beckett.

[2]all the exitus and redditus: nghĩa như lời rao giảng “mọi vật đều xuất phát từ Thượng đế (exitus) và sẽ trở về với Thượng đế (redditus)”.

[3]đây là chỗ băn khoăn của người dịch: nguyên đoạn kịch/thơ này được ngâm (nga), nên việc chuyển ngữ có ít nhiều khiên cưỡng, chủ yếu tạo thuận lợi cho chủ đích này.


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018