thơ | truyện / tuỳ bút | phỏng vấn | tiểu thuyết | tiểu luận / nhận định | thư toà soạn | tư tưởng | kịch bản văn học | ý kiến độc giả | sổ tay | thảo luận | ký sự / tường thuật | tư liệu / biên khảo | thông báo |
văn học
Về truyện cực ngắn

 

Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn

 

ROBERT FOX

(1943-2005)

 
Robert Fox — nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ chơi guitar (nhạc blues) và chơi piano (boogie-woogie) — sinh năm 1943 tại Brooklyn, New York. Ông đậu cử nhân văn chương tại Brooklyn College năm 1967, và đậu thạc sĩ văn chương tại Ohio University năm 1970. Sau đó, ông làm việc như một điều hợp viên cho chương trình văn học của Ohio Arts Council, và ông giữ chức vụ này suốt quãng đời còn lại.
 
Năm 1973, Robert Fox đứng ra sáng lập nhà xuất bản Carpenter Press và giữ vai trò chủ biên. Ông là tác giả của 6 cuốn sách, trong đó, được khen ngợi nhiều nhất là cuốn tiểu thuyết đôi Tlar & Codpol: The Last American Revolution / Confessions of a Dead Politicians [Two Novels] (Highland Park, Illinois: December Press, 1987). Truyện ngắn của ông xuất hiện trên nhiều tạp chí và tuyển tập văn chương. Robert Fox cũng sáng tác và thường xuyên trình diễn nhạc blues và boogie-woogie, và ông đã xuất bản một CD dưới nhan đề Primary Blues.
 
Robert Fox qua đời năm 2005 vì bệnh ung thư. Một “Giải Thưởng Robert Fox cho Các Nhà Văn Trẻ” đã được thành lập năm 2007 để tưởng niệm sự cống hiến lớn lao của Robert Fox trong việc nuôi dưỡng và hỗ trợ môi trường văn chương của tiểng bang Ohio.

 

___________________

 

VỀ TRUYỆN CỰC NGẮN

 

Tôi bắt đầu viết những truyện cực ngắn khi tôi rời trường đại học, vào thời điểm tôi trở thành một nhà văn. Từ các sách bình giảng của William York Tyndall về Lawrence và Joyce, tôi chuyển sang đọc cuốn Chàng Tuổi Trẻ Gan Dạ Trên Chiêc Đu Bay của Saroyan, và sự chuyển hướng ấy đã cho tôi sự tự do. Tôi không còn cần đến nhân vật, tình tiết, sự xung đột, sự giải quyết, và cái hệ thống biểu tượng duy dương vật. Tác phẩm của Saroyan cũng làm tôi bớt nghiêm trọng. Tôi tìm thấy sự khoái trá cho mình theo một cách khác, mặc tình ngẫu tác những ý tưởng. Truyện của tôi có nhiều phong cách khác nhau, từ những truyện huyễn tưởng như “Một truyện ngụ ngôn” cho đến truyện “Nàng Viết:”, hay cái truyện về một thành viên của Câu Lạc Bộ Những Người Say Mê Rock Hudson, rồi đến cái truyện khai triển từ “Dear Greto Barbo” của Saroyan. Tôi không nghĩ Saroyan đã lưu tâm đến hình thức — điều mà tôi học được từ ông ấy là giọng văn. Những truyện cực ngắn có thể là những tác phẩm của giọng văn, rất giống với những bài thơ.

Vài năm sau, Borges, Cortázar và Juan Jose Arreola xoay tôi về với hình thức. Đặc biệt Borges đã lôi cuốn tôi một cách hết sức tự nhiên. “Ông ấy là một kẻ nói láo vĩ đại,” nhà thơ Sergio Mondragon đã nói với tôi như thế. Sau vài năm ở trường cao học, tôi lại cần được tự do bay nhảy.

Sự thích thú của tôi chủ yếu nằm ở việc sử dụng những giấc chiêm bao như ẩn dụ hay như lời bình giải về hiện thực vật chất. Tôi cũng viết những truyện châm biếm, phỏng nhại, những hồi ký mang tính huyền thoại, và cả những giai thoại có thật nữa, như những truyện đầu tiên trong loạt truyện về Frito. Tiết chế trong hình thức là một thách thức to lớn và nó nhanh chóng mang đến cho tác phẩm một sự hoàn mãn.

Tôi hình dung những truyện cực ngắn như tôi hình dung những bài thơ, và tôi nhìn ra cái cấu trúc tổng thể của tác phẩm. Nhưng tôi vẫn không biết cái truyện sẽ diễn ra như thế nào cho đến lúc tôi viết chữ lên giấy. Điều thú vị nằm ở sự chặt chẽ và chính xác, và đó là những điều kiện cần thiết để làm cho một truyện cực ngắn có hiệu quả. Tôi đã có nhiều ý niệm thất bại — những nhân vật cần được khai triển thêm hay những ý tưởng không thích nghi chút nào.

Thông thường, khi nghe tôi đọc, thính giả không thể phân biệt giữa một truyện cực ngắn và một bài thơ. Tôi biết sự dị biệt đó vì tôi đã chọn lựa hình thức cho tác phẩm một cách cẩn thận, bằng trực giác. Nhưng gần đây nhiều bài thơ văn xuôi tôi đọc được trên các tạp chí đã gây cho tôi một cảm giác tò mò thích thú, và tôi lấy làm khoái trá về sự xoá nhoà dị biệt giữa các hình thức.

 

------------
Dịch từ nguyên tác Anh ngữ, “Who Writes Short-Shorts?”, của Robert Fox, trong Sudden Fiction: American Short-Short Stories, eds. Robert Shapard & James Thomas (Utah: Gibbs M. Smith, 1986) 251-252.

 

 

Tác phẩm của Robert Fox đã đăng trên Tiền Vệ:

Một truyện ngụ ngôn  (truyện / tuỳ bút) 
... Chàng yêu bất cứ ai chàng trông thấy. Chàng yêu bất cứ ai trên đường phố và bất cứ ai đi khuất vào hầm tàu điện, và chàng yêu thế giới vì hôm ấy là một ngày đẹp trời và chàng bắt đầu việc làm đầu tiên của chàng... [Bản dịch của Hoàng Ngọc-Tuấn] (...)

 


Các hoạ phẩm sử dụng trên trang này được sự cho phép của các hoạ sĩ đã tham gia trên trang Tiền Vệ

Bản quyền Tiền Vệ © 2002 - 2018